Σάμος: Μετανάστευση και τέχνη

Από το μπαλκόνι του ξενοδοχείου που φιλοξενεί τους δημοσιογράφους εν όψει της έκθεσης της Τουρκαλας καλλιτέχνιδας Nevin Aladag στο ίδρυμα Schwarz της Σάμου, βλέπει κανείς την Τουρκία σε απόσταση αναπνοής. Η έκθεση έχει τον ταιριαστο τίτλο Borderline. Τα σύνορα είναι πάρα πολύ κοντα μας και είναι θαλάσσια και ρευστά. Κυριολεκτικά καθώς τα σύνορα των χωρών βρίσκονται μέσα στη θάλασσα, αλλά και μεταφορικά καθώς δεκάδες πρόσφυγες μετανάστες τα παρακάμπτουν καθημερινά για να μεταβούν απο την Τουρκία στην Ευρώπη.


Η Τουρκάλα καλλιτέχνιδα γεννημένη στην Τουρκία και μεγαλωμένη στην Γερμανία, ασχολείται εδώ και μια δεκαετία με την έννοια του συνόρου και την συγκρότησης της πολιτιστικής ταυτότητας. Ένα από τα έργα της έκθεσης είναι το ομώνυμο Bοrderline (Συνοριακή γραμμή) που παρουσιάζει ένα ταξίδι που κάνει με βάρκα ακριβώς επάνω στη νοητή γραμμή των θαλάσσιων συνόρων μεταξύ Ελλάδας - Τουρκίας. Το ίχνος που αφήνει το πλοιάριο απεικονίζει αυτή την γραμμή που διασχίζουν τουρίστες και ψαράδες το πρωί και οι μετανάστες τα βράδια.

Περίπου 70 μετανάστες φτάνουν στη Σάμο καθημερινά -ένα μεγάλο νούμερο σύμφωνα με την Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ που βρίσκεται στο νησί. Οι περισσότεροι Συριακής καταγωγής. Έγκυες, παιδιά, νεαροί άνδρες, διασχίζουν την θαλάσσια απόσταση μεταξύ Τουρκίας και Σάμου πολλοί από αυτούς δυστυχώς πνίγονται στην πορεία, ανάμεσα τους και παιδιά.

Παράλληλα στο νησί υπάρχουν δεκάδες Ευρωπαίοι τουρίστες κυρίως Γερμανοι, που χαίρονται τις ομορφιές της Σάμου αγνοώντας όλες αυτές τις λεπτομέρειες που αφορούν τους παράνομους μετανάστες και πρόσφυγες. Μιλώντας με κάποιους από αυτούς αλλά και με ξένους δημοσιογράφους που έχουν έρθει στην Σάμο για την έκθεση συνειδητοποιεί κανείς έναν βασικό λόγο για τον οποίο το πρόβλημα της μετανάστευσης δεν έχει λυθεί και αποτελεί βασικό Ελληνικό αλλά και Ιταλικό πρόβλημα.

Οι Ευρωπαίοι πολίτες δεν γνωρίζουν ότι μετά το Δουβλίνο ΙΙ οι παράνομοι μετανάστες που συλλαμβάνονται σε Ευρωπαικές χώρες επιστρέφουν στην χώρα στην οποία καταγράφηκαν οτι εισήλθαν παράνομα, η οποία είναι πάντα είτε η Ελλάδα είτε η Ιταλία. Και βεβαίως δεν γνωρίζουν τις συνθήκες μέσω των οποίων φτάνουν στην Ευρώπη, μέσα σε σάπιες βάρκες που βουλιάζουν, κάτω από φορτηγά, μέσα σε κοντέινερς και πολλές φορές περπατώντας χιλιάδες χιλιόμετρα προσπαθώντας να αποφύγουν αστυνομία, frontex, εμπορους ναρκωτικών και λευκής σαρκός. Είναι μια συνθήκη που λειτουργεί και γιγαντώνεται στο περιθώριο, και στην Σάμο δεν θα μπορούσε να είναι περιςσότερο εμφανής σε μικρογραφία. Σε ένα νησί που συνορέυει με την Τουρκία, Έλληνες που προσπαθούν να διαχειριστούν μια κατάσταση που τους ξεπερνά, μετανάστες που ονειρεύονται την διαφυγή από την Ελλάδα για πιο πλούσιες ευρωπαικές χώρες, αυτές των οποίων οι κάτοικοι χαλαρώνουν λιγα χιλιόμετρα από τα κέντρα κράτησης μεταναστών απολαμβάνοντας τον ελληνικό ήλιο.

Η Ελλάδα αναλαμβάνει το χαρτοφυλάκιο της μετανάστευσης στην Ευρώπη και δεν υπάρχει καλύτερη στιγμή για να γνωστοποίησουμε το πρόβλημα αυτο στους εταίρους αλλά και τους πολίτες της Ευρώπης εκτενώς ώστε επιτέλους να βρεθεί λύση.