Απαγόρευση κινητών στα σχολεία: Πόσο βελτιώνονται τελικά οι επιδόσεις των μαθητών, τι αποκαλύπτει έρευνα του Χάρβαρντ

Απαγόρευση κινητών στα σχολεία: Πόσο βελτιώνονται τελικά οι επιδόσεις των μαθητών, τι αποκαλύπτει έρευνα του Χάρβαρντ

Η αυστηρή απαγόρευση των smartphones βελτιώνει τις επιδόσεις σε Μαθηματικά και Ανάγνωση - Γιατί οι ειδικοί προειδοποιούν ότι το μέτρο δεν αρκεί από μόνο του

Απαγόρευση κινητών στα σχολεία: Πόσο βελτιώνονται τελικά οι επιδόσεις των μαθητών, τι αποκαλύπτει έρευνα του Χάρβαρντ
Η απαγόρευση των κινητών καθ’ όλη τη διάρκεια του σχολικού ωραρίου φαίνεται να έχει μετρήσιμο αντίκτυπο στις μαθητικές επιδόσεις.

Έρευνα σε 3,3 εκατομμύρια μαθητές και 4.600 σχολεία στις ΗΠΑ δείχνει, ότι οι αυστηροί περιορισμοί ενισχύουν τις επιδόσεις στα Μαθηματικά και την Ανάγνωση, προσφέροντας το ισοδύναμο μίας έως δύο επιπλέον εβδομάδων μάθησης τον χρόνο.

Γιατί, όμως, τα αποτελέσματα παραμένουν συγκρατημένα και τι δεν μπορεί να λύσει η απαγόρευση;

Όπως αναδεικνύεται στους New York Times, μπορεί η απομάκρυνση του κινητού τηλεφώνου από τη σχολική αίθουσα να μεταφραστεί σε καλύτερες μαθητικές επιδόσεις; Η συζήτηση για τη χρήση των smartphones στα σχολεία έχει αποκτήσει διεθνείς διαστάσεις, καθώς όλο και περισσότερες εκπαιδευτικές αρχές επιχειρούν να περιορίσουν την παρουσία τους στην καθημερινότητα των μαθητών.

Τώρα, μια από τις μεγαλύτερες έρευνες που έχουν πραγματοποιηθεί μέχρι σήμερα έρχεται να προσθέσει νέα δεδομένα στη συζήτηση.

Όπως προκύπτει, οι αυστηρές απαγορεύσεις κινητών τηλεφώνων φαίνεται ότι μπορούν να ανακόψουν, τουλάχιστον εν μέρει, την υποχώρηση των μαθησιακών επιδόσεων. Η έρευνα, που δημοσιοποιήθηκε στις 17 Νοεμβρίου 2026 από το Κέντρο Εκπαιδευτικής Πολιτικής Έρευνας (Center for Education Policy Research) του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ, εξέτασε την πορεία των επιδόσεων 3,3 εκατομμυρίων μαθητών, από την Γ΄ Δημοτικού έως και την Α΄ Λυκείου, σε 4.600 σχολεία των Ηνωμένων Πολιτειών.

Απαγόρευση κινητών στα σχολεία: Πόσο βελτιώνονται τελικά οι επιδόσεις των μαθητών, τι αποκαλύπτει έρευνα του Χάρβαρντ

Κλείσιμο
Το βασικό συμπέρασμα είναι, ότι στα σχολεία όπου εφαρμόστηκαν αυστηρές απαγορεύσεις, με υποχρεωτική φύλαξη των κινητών σε ειδικές κλειδωμένες θήκες καθ’ όλη τη διάρκεια της σχολικής ημέρας, καταγράφηκε βελτίωση στις επιδόσεις των μαθητών στα Μαθηματικά και στην Ανάγνωση.

Η βελτίωση αντιστοιχεί στο ισοδύναμο μίας έως δύο επιπλέον εβδομάδων διδασκαλίας μέσα σε ένα σχολικό έτος. Πρόκειται για μια σχετικά μικρή ετήσια μεταβολή, η οποία, ωστόσο, αποκτά ιδιαίτερη σημασία εάν ληφθεί υπόψη ότι οι απώλειες στις μαθητικές επιδόσεις συσσωρεύονται σταδιακά εδώ και περισσότερο από μία δεκαετία.

Η «αθόρυβη» υποχώρηση των μαθητικών επιδόσεων

Ένα από τα στοιχεία που δίνουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον στην έρευνα είναι η χρονική αφετηρία της. Από το 2013 και μετά, οι επιδόσεις των Αμερικανών μαθητών στα Μαθηματικά και στην Ανάγνωση παρουσίαζαν σταθερή υποχώρηση.

Η εξέλιξη αυτή συνέπεσε χρονικά με την ευρεία διάδοση των smartphones και την ενσωμάτωση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης στην καθημερινότητα των εφήβων.

Σύμφωνα με τα στοιχεία των ερευνητών, οι μαθητές της Β΄ Γυμνασίου στις ΗΠΑ έχασαν, μεταξύ 2013 και 2024, μαθησιακό έδαφος, που αντιστοιχεί περίπου σε μία σχολική τάξη, ως αποτέλεσμα της σταδιακής ετήσιας πτώσης των επιδόσεων.

Η απώλεια δεν σημειώθηκε απότομα. Ήταν μια αργή διαδικασία, με μικρές ετήσιες μειώσεις που, όταν αθροίστηκαν, απέκτησαν σημαντικές διαστάσεις. Η πανδημία και το κλείσιμο των σχολείων επιδείνωσαν περαιτέρω την κατάσταση.

Το ερώτημα που απασχόλησε τους ερευνητές ήταν κατά πόσον η παρουσία των κινητών τηλεφώνων στο σχολικό περιβάλλον συνέβαλε σε αυτή την υποχώρηση και εάν ο περιορισμός τους θα μπορούσε να αντιστρέψει ένα μέρος της τάσης.

«Η προηγούμενη έρευνα για τις απαγορεύσεις κινητών τηλεφώνων είχε συχνά ερμηνευθεί ως ένδειξη ότι οι επιπτώσεις τους είναι μικρές», παρατήρησε ο Τόμας Κέιν, καθηγητής στη Σχολή Εκπαίδευσης του Χάρβαρντ και ένας από τους επικεφαλής της μελέτης. Όπως υποστηρίζει, η νέα ανάλυση δείχνει ότι η επίδραση των κινητών στη μαθησιακή διαδικασία δεν πρέπει να υποτιμάται.

Πώς πραγματοποιήθηκε η έρευνα

Η μεθοδολογία αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα χαρακτηριστικά της μελέτης. Οι ερευνητές δεν περιορίστηκαν στη σύγκριση του μέσου όρου των επιδόσεων σχολείων που είχαν απαγορεύσει τα κινητά με εκείνον σχολείων που επέτρεπαν τη χρήση τους.

Αντιθέτως, παρακολούθησαν την εξέλιξη των επιδόσεων των ίδιων των μαθητών πριν και μετά την εφαρμογή των απαγορεύσεων.

Για τον σκοπό αυτό αξιοποίησαν τα αποτελέσματα των εξετάσεων MAP Growth της NWEA, ενός συστήματος αξιολόγησης, που καταγράφει την πρόοδο των μαθητών από την αρχή έως το τέλος της σχολικής χρονιάς. Η ανάλυση κάλυψε τις σχολικές χρονιές από το 2021-2022 έως το 2025-2026, σε σχολεία 49 πολιτειών και της περιφέρειας της Κολούμπια.

Το ενδιαφέρον είναι ότι οι ερευνητές επικεντρώθηκαν στις σχολικές μονάδες που εφάρμοσαν πραγματικά αυστηρούς περιορισμούς. Δεν αρκούσε, δηλαδή, μια γενική σύσταση προς τους μαθητές να μην χρησιμοποιούν τα κινητά τους κατά τη διάρκεια του μαθήματος αλλά τα τηλέφωνα έπρεπε να αποθηκεύονται σε ειδικές θήκες, οι οποίες κλειδώνονταν κατά την έναρξη της σχολικής ημέρας και ξεκλείδωναν μετά τη λήξη της.

Η διαφορά αυτή αποδείχθηκε κρίσιμη. Η απλή απαγόρευση της χρήσης μέσα στην τάξη δεν συνεπάγεται απαραίτητα ότι οι μαθητές δεν έχουν πρόσβαση στις συσκευές τους στα διαλείμματα ή σε άλλες σχολικές δραστηριότητες.

Καλύτερα αποτελέσματα και στην ανάγνωση

Η βελτίωση δεν περιορίστηκε στα μαθηματικά αλλά και στην ανάγνωση, ένα εύρημα που οι ερευνητές θεωρούν ιδιαίτερα σημαντικό. Η ανάγνωση ενός κειμένου, η κατανόηση σύνθετων εννοιών και η διατήρηση της προσοχής για μεγάλο χρονικό διάστημα απαιτούν μια μορφή συγκέντρωσης, που βρίσκεται σε αντίθεση με τον τρόπο λειτουργίας των σύγχρονων ψηφιακών εφαρμογών.

Οι συνεχείς ειδοποιήσεις, η εναλλαγή περιεχομένου και η συνήθεια της γρήγορης κατανάλωσης πληροφοριών ενδέχεται να δυσκολεύουν τη διατήρηση της προσοχής σε μια δραστηριότητα που απαιτεί χρόνο και πνευματική προσπάθεια. Μάλιστα, η έρευνα εντόπισε ένα ακόμη ενδιαφέρον στοιχείο: μειώθηκε ο αριθμός των μαθητών που παρουσίαζαν πτώση στις επιδόσεις τους στην Ανάγνωση μέσα στη σχολική χρονιά.

Αξίζει να σημειωθεί, ότι το όφελος δεν εμφανίστηκε αποκλειστικά στους μαθητές με χαμηλές αρχικές επιδόσεις. Αντίθετα, η βελτίωση διαπιστώθηκε σε διαφορετικά επίπεδα μαθησιακής επίδοσης, γεγονός που υποδηλώνει ότι η απομάκρυνση των κινητών μπορεί να ευνοεί συνολικά τη μαθησιακή διαδικασία.

Γιατί τα αποτελέσματα δεν είναι εντυπωσιακά;

Παρά τα θετικά ευρήματα, οι ίδιοι οι ερευνητές αποφεύγουν να παρουσιάσουν την απαγόρευση των κινητών ως λύση για τα προβλήματα της εκπαίδευσης. Η αύξηση των επιδόσεων αντιστοιχεί σε περίπου 0,01 τυπική απόκλιση, δηλαδή σε μία έως δύο επιπλέον εβδομάδες μάθησης ετησίως. Πρόκειται για μια μετρήσιμη αλλά περιορισμένη βελτίωση, η οποία δεν μπορεί να συγκριθεί με την επίδραση πιο εντατικών εκπαιδευτικών παρεμβάσεων, όπως η εξατομικευμένη διδασκαλία.

Ωστόσο, όπως επισημαίνει ο Κέιν, εάν οι απώλειες συσσωρεύονταν επί χρόνια, είναι εύλογο να αναμένεται ότι και τα οφέλη από τον περιορισμό των κινητών θα χρειαστούν χρόνο για να γίνουν περισσότερο αισθητά. Με βάση τους υπολογισμούς της ομάδας, η εφαρμογή αυστηρών απαγορεύσεων φαίνεται να αντισταθμίζει περίπου το ήμισυ της ετήσιας υποχώρησης των επιδόσεων που είχε καταγραφεί από το 2013.

Με άλλα λόγια, η απομάκρυνση των smartphones από το σχολικό περιβάλλον δεν επαναφέρει αυτομάτως τις μαθησιακές επιδόσεις στα προηγούμενα επίπεδα, αλλά φαίνεται να αποτελεί ένα μέτρο με πραγματικό, έστω και σταδιακό, αποτέλεσμα.

Οι επιφυλάξεις και τα ερωτήματα που παραμένουν

Η νέα έρευνα δεν είναι η πρώτη που επιχειρεί να μετρήσει την επίδραση των απαγορεύσεων. Κι αυτό έχει σημασία, καθώς προηγούμενες μελέτες είχαν καταλήξει σε λιγότερο ενθαρρυντικά συμπεράσματα.

Ενδεικτικά, μια μεγάλη έρευνα που δημοσιεύθηκε τον Μάιο του 2026, υπό την αιγίδα του National Bureau of Economic Research (NBER), με τη συμμετοχή ερευνητών από τα πανεπιστήμια Stanford, Michigan, Duke και Pennsylvania, εξέτασε περισσότερα από 40.000 σχολεία.

Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι οι απαγορεύσεις περιόριζαν σημαντικά τη χρήση των κινητών κατά τη διάρκεια του σχολικού ωραρίου, χωρίς ωστόσο να εντοπίσουν αντίστοιχα σημαντική συνολική βελτίωση στις βαθμολογίες. Τα θετικά αποτελέσματα ήταν περισσότερο εμφανή στα Μαθηματικά των μαθητών Λυκείου, έπειτα από τρία χρόνια εφαρμογής των περιορισμών.

Ο Τόμας Ντι, οικονομολόγος της εκπαίδευσης στο Πανεπιστήμιο Stanford και ένας από τους ερευνητές της μελέτης του NBER, έχει εκφράσει επιφυλάξεις ως προς το εάν οι σχετικά μικρές βελτιώσεις μπορούν πράγματι να συσσωρευτούν και να οδηγήσουν σε ουσιαστική μακροπρόθεσμη αλλαγή.

Ένα από τα προβλήματα είναι ότι η απαγόρευση των κινητών δεν σημαίνει απαραίτητα και την εξάλειψη των ψηφιακών περισπασμών. Οι μαθητές μπορεί να εξακολουθούν να χρησιμοποιούν φορητούς υπολογιστές ή άλλες συσκευές για να έχουν πρόσβαση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Επιπλέον, η εφαρμογή των απαγορεύσεων δεν είναι πάντα αποτελεσματική. Σε ορισμένα σχολεία οι μαθητές βρίσκουν τρόπους να παρακάμπτουν τους περιορισμούς, χρησιμοποιώντας ακόμη και δεύτερες συσκευές ή άλλες ευρηματικές μεθόδους για να διατηρούν πρόσβαση στο διαδίκτυο.

Η ψυχολόγος Τζιν Τουένγκε, καθηγήτρια στο San Diego State University, επισημαίνει επίσης ότι η ύπαρξη μιας πολιτικής απαγόρευσης δεν σημαίνει ότι αυτή εφαρμόζεται απαραίτητα στην πράξη. Ακόμη και όταν τα κινητά απομακρύνονται από την τάξη, οι ψηφιακοί περισπασμοί μπορεί να μεταφέρονται σε άλλες συσκευές.

Το μεγάλο πρόβλημα βρίσκεται και έξω από το σχολείο

Ίσως το σημαντικότερο ερώτημα, που αναδεικνύεται από τη νέα έρευνα αφορά όσα συμβαίνουν μετά το τέλος του σχολικού ωραρίου. Πόσο επηρεάζει τη μαθησιακή διαδικασία η χρήση των smartphones κατά τη διάρκεια της μελέτης στο σπίτι; Πόσο χρόνο αφιερώνουν οι έφηβοι στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αντί να διαβάζουν; Και τι συμβαίνει όταν η χρήση του κινητού συνεχίζεται μέχρι αργά τη νύχτα, εις βάρος του ύπνου;

Οι ερευνητές αναγνωρίζουν ότι δεν διαθέτουν ακόμη επαρκή δεδομένα για να απαντήσουν με ακρίβεια σε αυτά τα ερωτήματα.

Ο Κέιν θεωρεί ότι η πρόσβαση στα στοιχεία χρήσης των ψηφιακών πλατφορμών θα μπορούσε να συμβάλει καθοριστικά στην κατανόηση της σχέσης ανάμεσα στον χρόνο που περνούν οι έφηβοι στο διαδίκτυο και στις σχολικές τους επιδόσεις.

Όπως επισημαίνει, οι εταιρείες των μέσων κοινωνικής δικτύωσης γνωρίζουν με μεγάλη ακρίβεια πόσο χρόνο περνούν οι ανήλικοι στις πλατφόρμες τους, ωστόσο αυτά τα δεδομένα δεν έχουν συνδεθεί συστηματικά με τις μαθητικές επιδόσεις.

Το ζήτημα, επομένως, δεν εξαντλείται στο εάν ένα παιδί έχει το κινητό στην τσέπη του μέσα στην τάξη. Αφορά μια συνολικότερη αλλαγή στις συνήθειες συγκέντρωσης, ενημέρωσης, ψυχαγωγίας και επικοινωνίας των νέων.
Ακολουθήστε το protothema.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν, στο Protothema.gr

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ

Ειδήσεις Δημοφιλή Σχολιασμένα
δειτε ολες τις ειδησεις

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ

Best of Network

Δείτε Επίσης