Θάνος Ασκητής: Πώς επηρεάζει ο τύπος προσκόλλησης τις σχέσεις μας

Τα τελευταία χρόνια πραγματοποιείται πλήθος ερευνών με κεντρικό αντικείμενο τη σημασία της σεξουαλικότητας στις σχέσεις. Μεγάλος αριθμός των ερευνών αυτών έχει δείξει ότι οι θετικές σεξουαλικές και ρομαντικές σχέσεις είναι αναπόσπαστα στοιχεία που επηρεάζουν την ποιότητα ζωής τόσο των ανδρών όσο και των γυναικών. Ωστόσο, οι νέες μελέτες δίνουν ιδιαίτερη έμφαση στον τύπο προσκόλλησης του ατόμου μέσα στη σχέση, ως έναν σημαντικό παράγοντα που επηρεάζει τη σεξουαλική ικανοποίηση.

Τα θεμέλια αυτής της υπόθεσης εδράζονται στην αναπτυξιακή θεωρία προσκόλλησης του Bowlby (1970), σύμφωνα με την οποία τα νήπια εκτελούν διάφορες συμπεριφορές για να βελτιώσουν την εγγύτητα που έχουν με τον φροντιστή τους, όπως το να κλαίνε ή να τον ψάχνουν. Oταν ο φροντιστής είναι επιμελής στις ανάγκες του νηπίου, εκείνο αισθάνεται ασφάλεια και αυτοπεποίθηση. Για παράδειγμα, όταν το μωρό κλαίει το βράδυ, η μητέρα του ανταποκρίνεται στo κάλεσμά του. Αντίθετα, όταν δεν είναι επιμελής, το νήπιο αισθάνεται θλίψη και άγχος. Η παραπάνω θεωρία στη συνέχεια επεκτάθηκε από τους Ainsworth, Blehar, Waters and Wall (1978), σύμφωνα με τους οποίους υπάρχουν τρία διαφορετικά είδη προσκόλλησης που περιγράφουν τη σχέση του νηπίου με τον φροντιστή του: ο ασφαλής, ο αγχώδης-ανθεκτικός και ο αγχώδης-αποφευκτικός, με τους δύο τελευταίους να αποτελούν τους ανασφαλείς τύπους προσκόλλησης. Αργότερα, προτάθηκε ότι σε αυτό το στάδιο το είδος προσκόλλησης που θα αναπτύξει το άτομο λειτουργεί ως πρότυπο για τις ενήλικες σχέσεις που δημιουργεί έξω από την οικογένεια, επηρεάζοντας τις ενήλικες εμπειρίες, τις συμπεριφορές και τα πιστεύω του για τις ρομαντικές σχέσεις.

Συγκεκριμένα, τα άτομα που ανέπτυξαν ασφαλή τύπο προσκόλλησης ως νήπια φαίνεται να είναι πιο υγιή στην ενήλικη ζωή τους και να έχουν περισσότερη εμπιστοσύνη στις σεξουαλικές και ρομαντικές σχέσεις, σε αντίθεση με τους τύπους αποφυγής ή άγχους. Αποτέλεσμα της μη ανταποκριτικής φροντίδας, τα άτομα με υψηλό δείκτη στην προσκόλληση αποφυγής θεωρούν τους άλλους αναξιόπιστους. Ετσι, παρουσιάζουν συχνά την τάση να είναι υπερβολικά αυτοδύναμα και συχνά αποσπούν συναισθηματικά τον εαυτό τους από τους άλλους. Αντίθετα, εξαιτίας των απρόβλεπτων εμπειριών τους με τους φροντιστές τους, τα άτομα με αγχώδη τύπο προσκόλλησης επιδεικνύουν χαμηλή αυτοπεποίθηση και έχουν την τάση να βασίζουν την αυτοαξία τους στην αποδοχή των άλλων. Ετσι, είναι πιο επιρρεπείς στη θλίψη, στο άγχος και είναι ευάλωτα συναισθηματικά στο πλαίσιο των οικιακών σχέσεων.
Ωστόσο, ο τύπος προσκόλλησης επηρεάζει σημαντικά και τη σεξουαλική αλληλεπίδραση.

1. Είναι προφανές ότι ο ασφαλής τύπος προσκόλλησης συνεισφέρει στην αίσθηση σεξουαλικής ευεξίας. Συγκεκριμένα, τα άτομα με αυτό τον τύπο είναι κυρίως μονογαμικά, προτιμούν τις μακροχρόνιες σχέσεις από τις απλές περιστασιακές, είναι πιο άνετα με τη σεξουαλική οικειότητα, έχουν πιο θετικά συναισθήματα κατά την ερωτική δραστηριότητα, με αποτέλεσμα να απολαμβάνουν υψηλά επίπεδα ικανοποίησης και χαμηλά επίπεδα σεξουαλικής δυσλειτουργίας. Επιπλέον, κάνουν σεξ για να δείξουν την αγάπη τους και να βελτιώσουν την ερωτική σύνδεση μέσα από την αμοιβαία ευχαρίστηση.

2. Τα άτομα με αγχώδη τύπο προσκόλλησης τείνουν να προσκολλώνται πάνω στους ερωτικούς τους συντρόφους, δηλαδή παρουσιάζουν πιο ελεγκτικές συμπεριφορές και είναι πιο πιθανό να είναι άπιστα στις σχέσεις τους. Δυστυχώς, η σεξουαλική δραστηριότητά τους είναι λιγότερο επιβραβευτική, καθώς κατακλύζονται από αρνητικές σεξουαλικές σκέψεις που τους επηρεάζουν και βλέπουν τον εαυτό τους λιγότερο ελκυστικό σεξουαλικά, ενώ είναι πιο πιθανό να εμπλακούν σε επίφοβες σεξουαλικές πρακτικές.

3. Οσα άτομα έχουν αναπτύξει τύπο προσκόλλησης αποφυγής έχουν ιδιαίτερα χαρακτηριστικά που επηρεάζουν τις ρομαντικές και σεξουαλικές τους δεσμεύσεις. Οι σχέσεις τους τείνουν να χαρακτηρίζονται από συναισθηματική αποσύνδεση, φόβο οικειότητας και χαμηλά επίπεδα εμπιστοσύνης και ικανοποίησης. Ακόμη, τείνουν να αντιπαθούν τη σωματική οικειότητα, όπως τις αγκαλιές, τα φιλιά, και προτιμούν στάσεις που μειώνουν την αίσθηση οικειότητας. Εμπλέκονται κυρίως σε μικρές σχέσεις ενώ είναι πιο πιθανό να απιστήσουν, διατηρώντας παράλληλα τον εαυτό τους συναισθηματικά αποσπώμενο από τους συντρόφους τους.

Ο τύπος της προσκόλλησης φαίνεται να επηρεάζει κατά κύριο λόγο τη σεξουαλική ικανοποίηση των γυναικών και όχι των ανδρών.

Ειδικότερα, όσες παρουσιάζουν οποιοδήποτε από τους ανασφαλείς τύπους προσκόλλησης αναφέρουν χαμηλά επίπεδα σεξουαλικής ικανοποίησης. Επιπλέον, τείνουν να προσκολλώνται περισσότερο στους στερεοτυπικούς ρόλους του φύλου τους, δηλαδή στο πώς πρέπει μια γυναίκα να συμπεριφέρεται στον σύντροφό της, ενώ παράλληλα εμφανίζουν προβλήματα σεξουαλικής επικοινωνίας μαζί του.

Με την ερωτική επιθυμία ενισχύεται η εμπιστοσύνη και η οικειότητα, όταν όμως δεν διεξάγεται αποτελεσματικά, ενδέχεται να οδηγήσει σε συναισθήματα απόρριψης καθώς και σε παρεξηγήσεις. Τέλος, φαίνεται ότι οι τύποι προσκόλλησης δεν αποτελούν κριτήριο για τη σεξουαλική ικανοποίηση των ανδρών, καθώς άλλοι παράγοντες είναι πιο σημαντικοί στη σχέση για εκείνους.


Από τον δρα Θάνο Ε. Ασκητή
νευρολόγο-ψυχίατρο, πρόεδρο του Ινστιτούτου
Ψυχικής και Σεξουαλικής Υγείας

Ινστιτούτο Ψυχικής και Σεξουαλικής Υγείας, τηλ.: 210 7789890, δωρεάν Συμβουλευτική Γραμμή Σεξουαλικής Υγείας 210 7797979 - Δευτέρα - Παρασκευή 10.00-14.00 και
16.00-20.00. Για θέματα άρθρων
που θα θέλατε να γραφτούν, παρακαλώ ενημερώστε μας
(e-mail: thanosaskitis@askitis.gr)


Διαβάστε περισσότερα άρθρα του Θάνου Ασκητή εδώ