Έρευνα του ΜΙΤ: Κάθε φορά που ρωτάς το ChatGPT είναι σαν να ανάβεις μια λάμπα

Χρειαζόμαστε πιο φθηνό, αλλά και κυρίως πιο πολύ! Εκρηξη στη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας φέρνει σε όλο τον κόσμο, αλλά και στη χώρα μας, η οποία εξελίσσεται σε περιφερειακό κόμβο, η επέλαση της Τεχνητής Νοημοσύνης. Κάθε φορά που ζητάμε από το ChatGPT να μας απαντήσει σε ένα ερώτημα είναι σαν να ανάβουμε μια λάμπα, λέει μελέτη του ΜΙΤ. Και κάθε φορά που του ζητάμε να εκτελέσει μια πιο σύνθετη εργασία, όπως για παράδειγμα να συνθέσει μια φωτογραφία ή ένα βίντεο με τον... Κριστιάνο Ρονάλντο και τον Λιονέλ Μέσι να φτιάχνουν σουβλάκια, αυτό καταναλώνει όση ενέργεια καίει ένα ολόκληρο νοικοκυριό σε μία ώρα.

Θα χρειαστεί παραπάνω ρεύμα η Ελλάδα, στην οποία αναπτύσσονται υπερυπολογιστές, data centers και «σπίτια» ανάπτυξης Τεχνητής Νοημοσύνης; Ως και 2,2 GW είναι η ισχύς που απαιτούν οι επενδυτές με το συνολικό εκδηλωμένο ενδιαφέρον τους, ενώ η ζήτηση για υποδομές data centers και ΑΙ αναμένεται να ξεπεράσει τα 2,9 GW.

Μίνι αντιδραστήρες

Σήμερα, η κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας από τα data centers στα οποία λειτουργούν οι επεξεργαστές που τροφοδοτούν τα ΑΙ chatbots εκτιμάται ότι προσμετράται σε 415 τεραβατώρες (TWh) ή περίπου το 1,5% της παγκόσμιας κατανάλωσης ενέργειας, σύμφωνα με τη Διεθνή Επιτροπή Ενέργειας.

Καθώς βρισκόμαστε σε βρεφικό στάδιο ανάπτυξης της Τεχνητής Νοημοσύνης, η ζήτηση αυξάνεται εκθετικά χρόνο με τον χρόνο κι αυτό έχει ως αποτέλεσμα οι τοπικές αρχές να αναζητούν νέες πηγές ενέργειας. «Ολοι σκέφτονται ότι θα εισάγουν ρεύμα από τη διπλανή περιφέρεια ή χώρα, μόνο που και οι διπλανοί σκέφτονται ταυτόχρονα το ίδιο», εξηγούν επιστήμονες. Κάπως έτσι, νέοι, καινοτόμοι τρόποι παραγωγής ενέργειας, όπως τα μίνι πυρηνικά εργοστάσια (τα οποία έχουν και άλλα αβαντάζ, όπως η μη ανάγκη διασύνδεσης με δίκτυο και η ελάχιστη κατανάλωση νερού) προβάλλουν όλο και ως πιο ελκυστικές λύσεις.

18 κέντρα σε Αττικοβοιωτία

Τέτοιες ελκυστικές και πρακτικές λύσεις αναζητούνται και στη χώρα μας, η οποία εξελίσσεται σε περιφερειακό κόμβο data centers μετά την απόφαση μεγάλων παικτών, όπως οι Microsoft, Google και Amazon, αλλά και η Digital Realty, να επενδύσουν, αναπτύσσοντας περισσότερα από 18 data centers έως το 2030, κυρίως σε Αττική και Βοιωτία, εστιάζοντας σε υψηλή χωρητικότητα και AI. Αυτή η αλματώδης ανάπτυξη του ΑΙ, με την Ελλάδα να είναι από τις ελάχιστες γωνιές αυτού του κόσμου που θα φιλοξενούν υπερυπολογιστή («Δαίδαλος») και εργοστάσιο ΑΙ («Φάρος») είναι και που προκαλεί το ενδιαφέρον της χώρας για στροφή σε υψηλότερη παραγωγή ενέργειας.

Ούτως ή άλλως, όπως αναφέρει μελέτη της PwC που παρουσίασε ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης Δημήτρης Παπαστεργίου, με τον υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρο Παπασταύρου και τον υπουργό Ανάπτυξης Τάκη Θεοδωρικάκο, η χώρα μας εξελίσσεται σε νέο, αναδυόμενο περιφερειακό κόμβο σε ό,τι αφορά τα data centers, καθώς ο κορεσμός των βασικών ευρωπαϊκών αγορών οδηγεί στην ανάπτυξη νέων.

Στις περιοχές FLAP-D (Φρανκφούρτη, Λονδίνο, Αμστερνταμ, Παρίσι, Δουβλίνο) η πληρότητα στις υφιστάμενες εγκαταστάσεις ξεπερνά το 90% και παρατηρείται κορεσμός του ηλεκτρικού δικτύου με καθυστερήσεις και περιορισμούς στην ανάπτυξη νέων εγκαταστάσεων. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα του Δουβλίνου, τα data centers του οποίου καταναλώνουν κάθε χρόνο το 20% της συνολικής ενέργειας που καταναλώνει όλη η Ιρλανδία ετησίως!

Αύξηση της ζήτησης

Η ευρεία χρήση ΑΙ οδηγεί την αύξηση μέχρι και πέντε φορές πάνω της απαιτούμενης υπολογιστικής ισχύος παγκοσμίως (άνω του 60% των συνολικών φορτίων data center ως το 2034). Γεγονός λογικό εάν σκεφτεί κανείς ότι οι αυξημένες ανάγκες από τις... συνεχείς ερωτήσεις στα AI chatbots οδηγούν και στον δεκαπλασιασμό του μέσου μεγέθους της εγκατάστασης data center, ενώ οι επενδύσεις στην ψηφιακή κυριαρχία της Γηραιάς Ηπείρου ξεπερνούν τα 20 δισ. ευρώ.

Ολη αυτή η περιφερειακή ανάπτυξη δημιουργεί μια «διεκδικίσιμη» αγορά έως και 5 GW από την ευρύτερη περιοχή της ΝΑ Ευρώπης και Μέσης Ανατολής, λένε οι αναλυτές της PwC στη μελέτη για τη χωροθέτηση των data centers στην Ελλάδα, καθώς η εξέλιξη της ζήτησης ηλεκτρικού χώρου για data centers σε Ευρώπη, Μ. Ανατολή και Β. Αφρική (EMEA) οδηγεί σε τριπλασιασμό της.

Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι ως το 2034 αναμένεται να απαιτηθούν επιπλέον 40 GW ισχύος, με τη ζήτηση να εκτινάσσεται από τα 18 σήμερα στα 58 GW το ’34. Από αυτά, το 60%-70% ζήτησης αφορά φορτία ΑΙ, ενώ τα υπόλοιπα είναι συμβατικά.

Η Ελλάδα

Την ευκαιρία αυτή είναι έτοιμη να αρπάξει και η Ελλάδα. Ηδη, αναφέρεται στη μελέτη της PwC, υπάρχει καταγεγραμμένο επενδυτικό ενδιαφέρον στη χώρα, το οποίο έχει ξεπεράσει το 1 GW και αφορά κυρίως την Αττική (~65%). Το συνολικό εκδηλωμένο ενδιαφέρον κινείται μεταξύ 1,4 και 2,2 GW. Εξ αυτών, το ανακοινωμένο επενδυτικό ενδιαφέρον ανέρχεται σε 0,8 GW, η συνολικής ισχύς 16 αιτημάτων σύνδεσης στο Δίκτυο Διανομής (σύμφωνα με τον ΔΕΔΔΗΕ) και 1,2 GW η συνολική ισχύς 20 αιτημάτων σύνδεσης στο Σύστημα Μεταφοράς (ΑΔΜΗΕ).

Τη μεγαλύτερη ζήτηση ενέργειας από data centers έχει η Αττική με 800 ως 1.260 MW (εκ των οποίων 330 MW έχουν λάβει όρους σύνδεσης), ακολουθεί η Δ. Μακεδονία με 140-440 MW και η Βοιωτία με 275 MW. Στον χάρτη έχουν μπει η Κρήτη (45 MW), η Κόρινθος (40-80), η Θεσσαλονίκη (30), η Μεγαλόπολη (25) και η Φιλιππιάδα (0,4 MW).

Η μελέτη αναφέρει ότι, παρά την επάρκεια ηλεκτρικού χώρου σε εθνικό επίπεδο, προκύπτει σχετική αναντιστοιχία μεταξύ περιοχών υψηλής διαθεσιμότητας και ζήτησης, εάν ληφθούν υπόψη αλληλεξαρτήσεις μεταξύ μεγίστων επίπεδων ταυτοχρονισμού γειτονικών περιοχών. Από 1,9 GW σήμερα, η συνολική δυναμικότητα Δικτύου ΗΕ για υποδομές data centers αναμένεται να φτάσει ως το 2034 τα 2,9 GW.

Ενέργεια και οπτική ίνα

Καθώς τα data centers αποτελούν κρίσιμες υποδομές της ψηφιακής οικονομίας και για τη λειτουργία τους απαιτούν κυρίως δύο βασικές προϋποθέσεις: αξιόπιστη παροχή ενέργειας και υψηλής χωρητικότητας τηλεπικοινωνιακή συνδεσιμότητα. Η συνδεσιμότητα αυτή επιτυγχάνεται σε μεγάλο βαθμό μέσω των υποθαλάσσιων καλωδίων οπτικών ινών, τα οποία μεταφέρουν το μεγαλύτερο μέρος της διεθνούς διαδικτυακής κίνησης μεταξύ χωρών και ηπείρων.

Οταν τα καλώδια φτάνουν στην ξηρά, καταλήγουν σε σταθμούς προσαιγιάλωσης (Cable Landing Stations), απ’ όπου μέσω χερσαίων δικτύων οπτικών ινών διασυνδέονται με data centers, όπου γίνεται η επεξεργασία, αποθήκευση και δρομολόγηση της ψηφιακής κίνησης προς το Διαδίκτυο, τις υπηρεσίες cloud και τους τελικούς χρήστες.

Η εγγύτητα των data centers σε υποθαλάσσια καλώδια μειώνει την καθυστέρηση (latency), αυξάνει τη χωρητικότητα και ενισχύει την αξιοπιστία των διεθνών δικτύων. Στο πλαίσιο αυτό, η Αθήνα και η Κρήτη, λόγω των πολλών νέων επενδύσεων σε υποθαλάσσια καλώδια και ψηφιακές υποδομές που βρίσκονται σε εξέλιξη, αναδεικνύονται σταδιακά σε σημαντικούς ψηφιακούς κόμβους (digital hubs) της Μεσογείου.

Η μελέτη χωροθέτησης της PwC συμπεραίνει πως νέα data centers ισχύος περίπου 1GW θα ξεκλείδωναν πολλαπλασιαστικά οφέλη, βοηθώντας στην εξέλιξη της Ελλάδας σε κόμβο ψηφιακών υποδομών. Μιλάμε για 10 δισ. ευρώ επενδύσεων (10 εκατομμύρια ανά MW, πριν από τον υπολογιστικό εξοπλισμό, στην κατασκευή των data centers), άνοιγμα 1.000 σταθερών θέσεων εργασίας και την ανάπτυξη μέσω συμπληρωματικών έργων υποδομών και υποστηρικτικών υπηρεσιών για data centers. Ετσι, ο συνδυασμός ψηφιακών επενδύσεων σε data centers, υποθαλάσσια καλώδια οπτικών ινών και υπερυπολογιστές συμβάλλει στη δημιουργία ενός ψηφιακού κόμβου.

Ο «Δαίδαλος»

Ενας νέος δεύτερος υπερυπολογιστής θα αναπτυχθεί στην Κοζάνη, με στόχο την ενίσχυση της έρευνας και της καινοτομίας σε τομείς στρατηγικής σημασίας για τη χώρα. Ο νέος υπερυπολογιστής θα εξυπηρετεί εφαρμογές Τεχνητής Νοημοσύνης στους κρίσιμους τομείς της Ενέργειας και της Αγροδιατροφής και θα χρηματοδοτηθεί από εθνικούς πόρους.

Αυτή η επιλογή χρηματοδότησης, σχολιάζει το υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης, διασφαλίζει ταχύτερη υλοποίηση και εγκατάσταση του έργου, συνολικού προϋπολογισμού 30 εκατ. ευρώ, ώστε να ευθυγραμμιστεί χρονικά με την ανάπτυξη του νέου εθνικού υπερυπολογιστή «Δαίδαλος» στο Τεχνολογικό Πολιτιστικό Πάρκο Λαυρίου, καθώς και με το έργο του Πράσινου Κέντρου Δεδομένων στη Δυτική Μακεδονία, που επίσης βρίσκεται σε φάση εκκίνησης. Επισημαίνεται ότι η πρωτοβουλία θα ενταχθεί κάτω από την «ομπρέλα» της κοινής ευρωπαϊκής επιχείρησης EuroHPC, όπως και ο υπερυπολογιστής «Δαίδαλος».

Κάπως έτσι, ξεκινά ο μετασχηματισμός της Κοζάνης σε κόμβο Τεχνητής Νοημοσύνης της Νοτιοανατολικής Ευρώπης, αξιοποιώντας τις νέες ψηφιακές υποδομές υψηλής υπολογιστικής ισχύος και τη στρατηγική θέση της περιοχής στο ευρωπαϊκό τεχνολογικό οικοσύστημα, με την αξιοποίηση του νέου υπερυπολογιστή Τεχνητής Νοημοσύνης ως βασικού πυλώνα για την ανάπτυξη, εκπαίδευση και εφαρμογή προηγμένων μοντέλων ΤΝ σε κρίσιμους τομείς της οικονομίας και της δημόσιας διοίκησης.

Παπαστεργίου: Η ευκαιρία για την Ελλάδα

«Η Ελλάδα», επισημαίνει μιλώντας στο «ΘΕΜΑ» ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης Δημήτρης Παπαστεργίου, «έχει σήμερα μια πραγματική ευκαιρία να αναβαθμίσει τη θέση της στον παγκόσμιο ψηφιακό χάρτη. Η διεθνής ζήτηση για υποδομές δεδομένων αυξάνεται ραγδαία, κυρίως λόγω της Τεχνητής Νοημοσύνης και των υπηρεσιών cloud, ενώ αρκετοί από τους παραδοσιακούς ευρωπαϊκούς κόμβους αντιμετωπίζουν πλέον σημαντικούς περιορισμούς ανάπτυξης. Σε αυτό το περιβάλλον, η χώρα μας μπορεί να εξελιχθεί σε ισχυρό περιφερειακό κόμβο data centers στη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Η γεωγραφική της θέση, σε συνδυασμό με την ανάπτυξη νέων υποθαλάσσιων τηλεπικοινωνιακών καλωδίων που συνδέουν την Ευρώπη με την Ασία και την Αφρική, δημιουργεί σημαντικές προϋποθέσεις για τη διακίνηση και επεξεργασία δεδομένων.

Η αξιοποίηση αυτής της δυνατότητας πρέπει να γίνει με σχέδιο και ισορροπία. Δεν επιδιώκουμε μια άναρχη ανάπτυξη υποδομών, αλλά μια σταθμισμένη αξιοποίηση των συγκριτικών πλεονεκτημάτων της χώρας, με σεβασμό στη βιωσιμότητα και στο ενεργειακό αποτύπωμα. Παράλληλα, υλοποιούμε κρίσιμα έργα της εθνικής στρατηγικής για την Τεχνητή Νοημοσύνη, όπως ο νέος εθνικός υπερυπολογιστής “Δαίδαλος”, η ανάπτυξη δεύτερου υπερυπολογιστή στην Κοζάνη και το AI Factory “Pharos”, ενισχύοντας την υπολογιστική ισχύ και το ψηφιακό οικοσύστημα της χώρας.

Με στρατηγικό σχεδιασμό, η Ελλάδα μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στη διαμόρφωση ενός ισχυρού και βιώσιμου ευρωπαϊκού ψηφιακού οικοσυστήματος, όπου τα data centers αποτελούν μοχλό επενδύσεων, καινοτομίας και τεχνολογικής αυτονομίας».