Πού μπορεί να φτάσει η ακρίβεια στην Ελλάδα, τι φοβούνται νοικοκυριά και αγορά

Νοικοκυριά, επιχειρήσεις και διεθνείς οργανισμοί προεξοφλούν πλέον ότι η ακρίβεια δεν θα είναι ένα προσωρινό σοκ λίγων μηνών αλλά μια πίεση που μπορεί να συνοδεύει την οικονομία τουλάχιστον μέχρι το τέλος του 2026. Οι φόβοι επικεντρώνονται στο ότι το νέο κύμα αυξήσεων σε ενέργεια και καύσιμα περνά ξανά σταδιακά σε τρόφιμα, μεταφορές, υπηρεσίες και ενοίκια, σε μια περίοδο όπου η κατανάλωση δείχνει ήδη σημάδια κόπωσης και τα περιθώρια αντοχής για νοικοκυριά και επιχειρήσεις έχουν περιοριστεί σημαντικά.

Τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ για τον Απρίλιο επιβεβαίωσαν ότι οι πληθωριστικές πιέσεις όχι μόνο επιμένουν αλλά αποκτούν πλέον πιο γενικευμένα χαρακτηριστικά. Ο ετήσιος πληθωρισμός ανήλθε στο 5,4% από 3,9% τον Μάρτιο, ενώ μόνο μέσα σε έναν μήνα ο γενικός δείκτης αυξήθηκε κατά 1,5%.

Καίνε ενέργεια και τη στέγαση

Η μεγαλύτερη πίεση συνεχίζει να προέρχεται από την ενέργεια και τη στέγαση. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, η ομάδα της στέγασης κατέγραψε ετήσια αύξηση 13,8%, οι μεταφορές 10% και τα τρόφιμα και μη αλκοολούχα ποτά 4,4%. Οι αυξήσεις αυτές μεταφέρονται πλέον άμεσα στην καθημερινότητα των πολιτών, από το κόστος μετακίνησης μέχρι τα ενοίκια, τα σούπερ μάρκετ και την εστίαση.

Ιδιαίτερα αποκαλυπτικά είναι τα στοιχεία στις επιμέρους κατηγορίες. Το πετρέλαιο θέρμανσης αυξήθηκε κατά 53,2% μέσα σε έναν χρόνο, το πετρέλαιο κίνησης κατά 32,4%, η βενζίνη κατά 17,1% και το φυσικό αέριο κατά 19,3%. Στα τρόφιμα, το μοσχάρι αυξήθηκε κατά 19,2%, τα φρούτα κατά 7,5%, τα λαχανικά κατά 7,1% και ο καφές κατά 7,9%.

Η εικόνα αυτή προκαλεί πλέον έντονο προβληματισμό στο οικονομικό επιτελείο, καθώς η ακρίβεια δεν πιέζει μόνο τα εισοδήματα αλλά απειλεί να περιορίσει ακόμη περισσότερο και την κατανάλωση, η οποία αποτελεί βασικό μοχλό ανάπτυξης της οικονομίας. Στην αγορά υπάρχει ανησυχία ότι όσο οι τιμές παραμένουν υψηλές, τόσο περισσότερο θα περιορίζεται η αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών, οδηγώντας σε πιο συγκρατημένες αγορές και αναβολή μεγαλύτερων δαπανών.

Ήδη τα πρώτα σημάδια «κόπωσης» είναι εμφανή. Τα νοικοκυριά περιορίζουν μετακινήσεις, στρέφονται σε φθηνότερα προϊόντα και μειώνουν εξόδους και δευτερεύουσες δαπάνες, ενώ οι επιχειρήσεις βλέπουν τα λειτουργικά τους κόστη να αυξάνονται σε μια περίοδο όπου η κατανάλωση πιέζεται.

Η εικόνα αποτυπώνεται και στους δείκτες οικονομικού κλίματος. Σύμφωνα με το ΙΟΒΕ, ο δείκτης καταναλωτικής εμπιστοσύνης υποχώρησε στις -54,7 μονάδες τον Απρίλιο, με τους Έλληνες να παραμένουν οι πιο απαισιόδοξοι καταναλωτές στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Παράλληλα, έρευνα του Επαγγελματικού Επιμελητηρίου Αθηνών δείχνει ότι τέσσερις στις δέκα επιχειρήσεις καταγράφουν ήδη μείωση πωλήσεων σε σχέση με πέρυσι.

Οι ανησυχίες εντείνονται ακόμη περισσότερο λόγω της διεθνούς αβεβαιότητας. Σύμφωνα με εκτιμήσεις διεθνών οργανισμών και αναλυτών, το κύμα ακρίβειας δεν αναμένεται να κοπάσει τουλάχιστον έως το τέλος του 2026, ανάλογα με την πορεία της κρίσης στη Μέση Ανατολή και τις εξελίξεις στις διεθνείς αγορές ενέργειας.

Δυσμενή σενάρια

Ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και πρόεδρος του Eurogroup Κυριάκος Πιερρακάκης προειδοποίησε από τις Βρυξέλλες ότι η Ευρώπη πρέπει να είναι προετοιμασμένη ακόμη και για δυσμενή σενάρια, σημειώνοντας ότι οι πολίτες και ιδιαίτερα τα πιο ευάλωτα νοικοκυριά αισθάνονται ήδη την πίεση στην καθημερινότητά τους. Όπως ανέφερε, η ευρωπαϊκή οικονομία κινείται πλέον σε μια «στασιμοπληθωριστική τάση», με χαμηλότερη ανάπτυξη και υψηλότερο πληθωρισμό.

Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και ο Επίτροπος Οικονομίας Βάλντις Ντομπρόβσκις, ο οποίος παραδέχθηκε ότι η Ευρώπη αντιμετωπίζει πλέον ένα «σοκ στασιμοπληθωρισμού», δηλαδή επιβράδυνση της ανάπτυξης σε συνδυασμό με αυξημένο πληθωρισμό. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε, ο πληθωρισμός στην Ευρωζώνη κινείται κοντά στο 3%, με βασική αιτία την άνοδο του ενεργειακού κόστους.

Η ανησυχία στο οικονομικό επιτελείο είναι πλέον έντονη, καθώς η νέα έξαρση της ακρίβειας απειλεί να «ροκανίσει» μεγάλο μέρος από το πακέτο στήριξης, που έχει ήδη ανακοινωθεί. Στο παρασκήνιο παραμένει ανοιχτό το ενδεχόμενο πρόσθετων παρεμβάσεων αν συνεχιστούν οι πιέσεις, καθώς υπάρχει δημοσιονομικό περιθώριο περίπου 200 εκατ. ευρώ, που θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί σε συνεννόηση με τους ευρωπαϊκούς θεσμούς χωρίς να παραβιάζονται οι κανόνες του Συμφώνου Σταθερότητας.

Την ίδια ώρα, το οικονομικό επιτελείο έχει ήδη αναθεωρήσει προς τα πάνω την πρόβλεψη για τον πληθωρισμό στο 3,2% για φέτος από 2,2% που ήταν η αρχική εκτίμηση. Αντίστοιχα, η Τράπεζα της Ελλάδος ανέβασε την πρόβλεψή της στο 3,1% από 2,9%, ενώ το ΔΝΤ εκτιμά ότι ο πληθωρισμός στην Ελλάδα θα κινηθεί κοντά στο 3,5% για το σύνολο του 2026.

Τρία σενάρια

Πλέον, στην αγορά κυριαρχούν πλέον τρία βασικά σενάρια. Το πρώτο και πιο αισιόδοξο προβλέπει σταδιακή αποκλιμάκωση των τιμών από το καλοκαίρι, εφόσον υποχωρήσουν οι διεθνείς τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου. Το δεύτερο και πιθανότερο σενάριο αφορά διατήρηση του πληθωρισμού σε υψηλά επίπεδα για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, με συνεχιζόμενες πιέσεις σε τρόφιμα, μεταφορές και υπηρεσίες. Το τρίτο και πιο δύσκολο σενάριο αφορά νέα κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή, που θα μπορούσε να προκαλέσει ακόμη μεγαλύτερη άνοδο στις τιμές ενέργειας και νέο κύμα ανατιμήσεων σε ολόκληρη την οικονομία.

Πηγή: newmoney.gr