Andrea Mindell Cohen: «Ισως ήμουν Ελληνίδα σε προηγούμενη ζωή»

Η Αντρέα Μίντελ Κοέν έφτασε στη ζωγραφική ακολουθώντας μια ανορθόδοξη διαδρομή. Γεννημένη στο Βανκούβερ, με ισπανικές και ιουδαιομαροκινές ρίζες, έζησε στο Λος Αντζελες, στο Τελ Αβίβ, περνώντας από τη μόδα, το σχέδιο υφασμάτων, τη χαρακτική και τις εγκαταστάσεις.

Σήμερα εργάζεται στο στούντιό της στην Μπανταλόνα της Βαρκελώνης και προτιμά τον όρο «πολυεπιστημονική καλλιτέχνις» από το περιοριστικό, όπως θεωρεί, «ζωγράφος».

Το «The Mythical Realm of the Seventh Palace» είναι ίσως το πιο προσωπικό έργο της. Γεννήθηκε μέσα από την εμπειρία της με τον καρκίνο, σε μια περίοδο όπου οι λέξεις έπαψαν να λειτουργούν. «Κάθε φορά που προσπαθούσα να περιγράψω αυτό που μου συνέβαινε, ξεσπούσα σε κλάματα. Βυθίστηκα στη δουλειά. Εγινε ο χώρος όπου μπορούσα να απελευθερώσω το τραύμα.

Εγινε ο δρόμος μου προς την επιβίωση». Αντί για μια κυριολεκτική καταγραφή της ασθένειας, στράφηκε στον μυστικισμό, στη μυθολογία και την πίστη. Το ιερό βιβλίο της Ζοχάρ και η καμπαλιστική σκέψη τής πρόσφεραν μια διαφορετική δυνατότητα κατανόησης. «Μου έδωσαν την αίσθηση ότι δεν ήμουν μόνη και ότι υπάρχει κάτι πέρα από τον κόσμο που βλέπουμε. Με έκαναν να πιστέψω στο φως απέναντι στο σκοτάδι».

Αυτή η αλλαγή πέρασε και στη ζωγραφική της. Οι παλέτες που κάποτε επέλεγε με ακρίβεια άρχισαν τώρα να εμφανίζονται στα όνειρά της. Δουλεύοντας με ακατέργαστο καμβά, νερό και διαδοχικές στρώσεις ακρυλικού, άφησε την ίδια τη διαδικασία να αποφασίζει την εικόνα. «Εβλεπα το νερό να σβήνει αυτό που μόλις είχα ζωγραφίσει και επαναλάμβανα τη διαδικασία. Ηταν υπνωτιστικό, σχεδόν διαλογισμός».

Η καταγωγή κυριαρχούσε πάντα στη δουλειά της. Μεγαλώνοντας στον Καναδά, αντιλήφθηκε νωρίς ότι η οικογένειά της ήταν διαφορετική: άλλες γιορτές, γλώσσες και προσευχές. «Συχνά αισθανόμουν ξένη. Η τέχνη έγινε ο χώρος όπου μπορούσα να εκφράσω τον πραγματικό μου εαυτό». Οι οικογενειακές ιστορίες και οι ισπανικές και ιουδαιομαροκινές ρίζες της επιστρέφουν έκτοτε στα έργα της ως θραύσματα προσωπικής και συλλογικής μνήμης.

Από τις πόλεις όπου έζησε, ξεχωρίζει το Λος Αντζελες. Εκεί σπούδασε τέχνη και μόδα και βρέθηκε μέσα στην αστική κουλτούρα των γκραφίτι, του σκέιτμπορντ, της τζαζ, του χιπ χοπ και του spoken word. Η μόδα τής δίδαξε την πειθαρχία της παραγωγής, αλλά και τα όριά της. «Οι προθεσμίες στις παραδόσεις τελικά σκότωσαν για μένα τη δημιουργικότητα στη μόδα και με οδήγησαν στην τέχνη».

Και μετά, υπάρχει η Ελλάδα. Από την πρώτη επίσκεψή της αισθάνθηκε μια απροσδόκητη οικειότητα και έκτοτε επιστρέφει σχεδόν κάθε καλοκαίρι. Ελληνικές θεότητες φιγουράρουν στα έργα της, μια Ελληνίδα υπήρξε μούσα προηγούμενης σειράς της, ενώ τα μικρά προσκυνητάρια που παρατήρησε πρόσφατα, αποτελούν ήδη αναφορές στο επόμενο έργο της.

«Η καλύτερή μου φίλη λέει ότι είμαι περισσότερο Ελληνίδα από εκείνη. Ισως υπήρξα Ελληνίδα σε προηγούμενη ζωή», λέει γελώντας. Αν μπορούσε να δημιουργήσει μια εγκατάσταση εδώ, θα επέλεγε το αρχαίο λατομείο στην Αλυκή της Θάσου, το Αρχαιολογικό Μουσείο Μυκόνου ή τον Ναό του Ποσειδώνα στο Σούνιο. Στην Ελλάδα την ενδιαφέρει κυρίως αυτό που επιβιώνει. Τα ίχνη του αρχαίου κόσμου μέσα στο παρόν, η σχέση με το θείο, τα μικρά αντικείμενα πίστης και η αίσθηση ότι η ιστορία δεν βρίσκεται ποτέ πολύ μακριά από την καθημερινότητα στη χώρα μας.

Στα δάση της Γρανάδας από την άλλη, κατά τη δημιουργία του «The Mythical Realm of the Seventh Palace», η φύση επανέφερε τη σκέψη της στα στοιχειώδη. «Κατάλαβα πόσο εύθραυστη είναι η θνητότητα και πόσο σημαντικό είναι να ζούμε το σήμερα. Να μη θεωρούμε δεδομένα ακόμη και τα απλούστερα πράγματα, όπως την πρωινή πάχνη που υποχωρεί στον χειμωνιάτικο ήλιο». Η παρουσίαση σχεδιάστηκε ως εγκατάσταση και όχι ως συμβατική παράθεση ζωγραφικών έργων.

Ο θεατής μπορεί να κινηθεί γύρω από τους πίνακες, να παρατηρήσει την πίσω πλευρά τους και να αλλάξει οπτική. Η Κοέν ενδιαφέρεται για αυτή τη φυσική εμπλοκή, καθώς ολόκληρη η σειρά έργων περιστρέφεται γύρω από τη μετάβαση και την ιδέα μιας ύπαρξης πέρα από τον υλικό κόσμο.

Οταν τη ρωτάς τι θα ήθελε να πάρει μαζί του φεύγοντας ο επισκέπτης από το στούντιό της, η δημιουργός απαντά: «Μια αίσθηση εσωτερικής γαλήνης, αποδοχής ή έστω την επιθυμία να συνδεθεί με τη δική του πνευματικότητα. Πάνω απ’ όλα, θέλω αυτή η δουλειά μου να προσφέρει ελπίδα» ◆