Μάνος Χατζιδάκις: Το λαϊκό του πρόσωπο μέσα από τα ανέκδοτα τραγούδια του από τους «Παίδες επί Κολωνώ»

Ο φυσικός θάνατος ενός σπουδαίου δημιουργού δεν συνεπάγεται το τέλος της δημιουργίας του. Περίτρανη απόδειξη γι’ αυτό αποτελεί η περίπτωση του Μάνου Χατζιδάκι ο οποίος συνεχίζει να μάς προσφέρει τα μουσικά «δώρα» του 32 ολόκληρα χρόνια μετά τον θάνατό του μέσα από την κυκλοφορία, ενός από τα λιγότερο γνωστά αλλά και πιο τολμηρά μουσικά έργα του. Οι «Παίδες επί Κολωνώ», που γράφτηκαν κατά την περίοδο 1977- 1978, αλλά έμειναν ανολοκλήρωτοι, επιστρέφουν τώρα στη δισκογραφία, σε μια νέα έκδοση που επιμελήθηκε ο Γιώργος Χατζιδάκις, με έξι από τα 13 συνολικά τραγούδια τους ανέκδοτα, ηχογραφημένα για πρώτη φορά στις αυθεντικές ενορxηστρώσεις του συνθέτη, με τη φωνή του Αλκίνοου Ιωαννίδη.

Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.

Η δημοσίευση κοινοποιήθηκε από το χρήστη Panik Records (@panik_entertainment_group)

Το έργο αποτελεί μια σκηνική καντάτα, με τραγούδια σε στίχους του ίδιου του Μάνου Χατζιδάκι αλλά και των Νίκου Γκάτσου, Αγαθής Δημητρούκα, Μάνου Ελευθερίου και Μιχάλη Μπουρμπούλη και χορωδιακά μέρη που αποδίδει η Χορωδία Δωματίου Αθηνών.

Όσο για το μουσικό ύφος του, αυτό είναι πλημμυρισμένο από τον λαϊκό ήχο ο οποίος πρωταγωνιστεί άλλοτε ατόφιος κι άλλοτε πάλι σε μοναδικούς συνδυασμούς με άλλα μουσικά είδη. Το μπουζούκι «συνομιλεί» με την κιθάρα, το πιάνο, το βιολί, την άρπα, το μαντολίνο και το κοντραμπάσο, δημιουργώντας έναν διάλογο εξαίσιο. Ο λυρισμός του Χατζιδάκι παντρεύεται με το λαϊκό και το ρεμπέτικο του οποίου την τεράστια αξία ο ίδιος είχε επισημάνει από πολύ νωρίς.

Ο ίδιος ο Χατζιδάκις περιέγραφε αυτό το έργο του ως μια σπουδή στο μάγκικο ύφος του΄30: «Η συνείδηση, η ανάλυση και η επαναφορά των στοιχείων που συνέθεσαν κάποτε το μάγκικο, σε μια καινούργια επανασύνθεση ενός προσωπικού πίνακα ζωής, υπήρξε από παλιά μια επιθυμία έμμονη...» είχε εξομολογηθεί ενώ σκιαγραφούσε με λέξεις το προφίλ των μουσικών ηρώων του ως εξής: «ΟΙ ΠΑΙΔΕΣ ΕΠΙ ΚΟΛΩΝΩ” συνθέτουν ελληνικές εικόνες του έρωτα, της αθλιότητας και της απελπισίας...Οι “ΠΑΙΔΕΣ” παίζουν μέσα στη γοητεία των ημιτονίων και του αναμφισβήτητου στη λαϊκή μας μουσική διάλεκτο. Οι “ΠΑΙΔΕΣ” στον Κολωνό είναι τόσο λίγο παιδιά, χωρίς όμως να καταφέρουν να γίνουν άνδρες...».

Λίγες ημέρες πριν την επίσημη κυκλοφορία του, στις 23 Οκτωβρίου, είχαμε την ευκαιρία να ακούσουμε την ηχογράφηση του πολύτιμου αυτού υλικού που εκτός από CD θα κυκλοφορήσει και σε βινύλιο.

Οι «Παίδες επί Κολωνώ» διηγούνται ιστορίες καθημερινών νέων ανθρώπων, κάποιες είναι μάλιστα και αυτοβιογραφικές. Εξιστορούν τις περιπέτειες διαφορετικών ηρώων με φόντο τον ερωτισμό των μεταπολεμικών αθηναϊκών συνοικιών στις οποίες και ο ίδιος ο Χατζιδάκις περιδιάβαινε συχνά. Από τις ιστορίες αυτές όμως παρελαύνουν και πρόσωπα πασίγνωστα από τον θρησκευτικό, τον λαϊκό, τον μουσικό κόσμο αλλά κι απ΄ αυτόν της αρχαίας τραγωδίας.

Ανάμεσά τους ο Χριστός, αλλά και ο Οιδίποδας και η Αρετούσα και η Γκόλφω και ο Μάρκος Βαμβακάρης κι ο Τσιτσάνης…Και κάπως έτσι η ακρόαση ρέει αναπάντεχα ανάμεσα στην ατμόσφαιρα μιας θρησκευτικής λειτουργίας, ενός αρχαίου δράματος, μιας οπερατικής παράστασης ενός λαϊκού μύθου και ενός ρεμπέτικου καταγώγιου. Το χασάπικο και το ζεϊμπέκικο βαδίζουν χέρι – χέρι με τη λυρική μπαλάντα και τις άριες. Κι είναι πραγματικά εντυπωσιακό πώς καταφέρνει ο Χατζιδάκις να ενώσει τους τόσο διαφορετικούς αυτούς κόσμους μέσα από τη μουσική του.

Τα ανέκδοτα τραγούδια του δίσκου είναι έξι: το επιβλητικό, χορωδιακό « Παίδες, οι εν τη ασφάλτω», το λαϊκό μελωδικό «Επειδή είμασταν πολλοί» («Μια και σε λυγάει ο πόνος, κι επειδή είμαστε πολλοί, ξέχασε πως είσαι μόνος. Βγες μαζί μας στην αυλή »), το « Ένα φάντασμα τη νύχτα» που παντρεύει τον κλασικό με τον λαϊκό ήχο, το υπέροχο, ανορθόδοξο νανούρισμα « Όλοι οι αγγέλοι τ’ ουρανού» («Όλοι οι αγγέλοι τ’ ουρανού κατέβηκαν σεργιάνι, παραμονή του Αι Γιαννιού, χορεύουν νάνι – νάνι. Μα τα παιδιά κοιμήθηκαν, τα μάτια τους δεν λύθηκα...»), η χορωδιακή «Μετάβαση» και το ρυθμικό και εξαιρετικά περιγραφικό «Στο σταυρό στο σώμα εκείνου (Δίπλα στον Τσιτσάνη)» («Ήσουνα και χορευτής κι εσταυρωμένος, κι ένα άστρο σού κρατούσε συντροφιά, μες στο πλήθος ήμουνα κι εγώ χαμένος, και πονούσε το κορμί μου απ’ τα καρφιά..).

Μαζί τους και τα υπόλοιπα κομμάτια που έχουν ηχογραφηθεί στο παρελθόν, το υπέροχο ερωτικό χασάπικο «Βρέχει στο σιδεράδικο» («Τα μάτια μου λυγίσανε απ’ την πολλή ομορφιά σου, κι οι αστραπές κυλήσανε και φτάνει η ζωγραφιά σου...»), τα βαριά ρεμπέτικα «Τα βράδυα της Σαρακοστής» («Στην Καρχηδόνα ένας ληστής μ’ έναν παλιό δερβίση τα βράδια της Σαρακοστής δειπνούσαν με χασίσι…») και «Τα Ζάρια» («Φέρανε καλή ζαριά και με βγάλανε στις πόρτες, παίζοντας με σιγουριά τρεις αλήτες και τρεις μόρτες..»), το « Παιδί απ’ το Παγκράτι» («Το Παιδί απ’ το Παγκράτι που λένε Κοσμά, το δικάσαν μια Τετάρτη σε ισόβια δεσμά», η «Νύχτα στον Κολωνό» («Δεν είδα τον Οιδίποδα να φέρνει Αντιγόνη, μα πίσω απ’ τα παράθυρα που κρύβουν τους αντάρτες, είδα ένα αγόρι σιωπηλό να μελετάει τους χάρτες...»), οι «Αργοναύτες» και το αργόσυρτο ρεμπέτικο «Τα ακριβά και τα φτωχικά» («Φτωχικά κι αν ήταν λούσα, τίποτα άλλο δεν μπορούσα».

Ο Αλκίνοος Ιωαννίδης, ο μοναδικός ερμηνευτής της γενιάς που έχει έρθει σε τόσο στενή επαφή με το έργο του Χατζιδάκι, μιας και επιλέγεται, εδώ και χρόνια, για τις περισσότερες αφιερωματικές μουσικές παραστάσεις, έχει προσεγγίσει τους «Παίδες επί Κολωνώ» με σεβασμό, πιστότητα κι ευαισθησία ενώ εξαιρετικές είναι οι εκτελέσεις των μουσικών που συμμετείχαν στην ηχογράφηση οι οποίοι κατάφεραν να αποδώσουν αριστοτεχνικά το πολυποίκιλο μουσικό σύμπαν του συνθέτη.