«Τι είναι αυτό που σε γοητεύει περισσότερο σε αυτό το σύμπαν των μη απαντήσεων του Μπέκετ;» τη ρωτάω. «Ότι τα λέει όλα», μου απαντά. Τρία χρόνια μετά το σκηνοθετικό της ντεμπούτο με την «Αντιγόνη» του Σοφοκλή, η Νατάσα Τριανταφύλλη επιστρέφει στο Αίθριο του Μουσείου Μπενάκη με ένα από τα σημαντικότερα έργα της παγκόσμιας δραματουργίας.
“It’s all about Symbiosis”, λέει ο ίδιος ο Μπέκετ για το «Περιμένοντας τον Godot» κι εγώ ζητάω από τη Νατάσα να μου πει πώς αντιλαμβάνεται η ίδια τη συμβίωση και πώς αυτό συναντά το έργο. «Η συμβίωση, όπως εγώ την καταλαβαίνω και την νιώθω, έχει σίγουρα ένα πλαίσιο εξωρεαλιστικό. Το να παραμένεις και να επιμένεις μαζί με κάποιον συμβαίνει πολλές φορές να μην έχει μια απτή ανταπόδοση, να ξεπερνάει τα πλαίσια της λογικής, να υπερβαίνει αρνητικά συναισθήματα.
»Κάτι άλλο συμβαίνει και η παράλληλη παραμονή δύο ανθρώπων σε ένα πλαίσιο συμβίωσης ευδοκιμεί. Η τύχη, η ανάγκη ή… η αγάπη είναι αυτή που μαγνητίζει δύο ανθρώπους να συμβιώσουν, και φυσικά δεν εννοώ απαραίτητα σε ερωτικό επίπεδο, αλλά σε ανθρώπινο», μου λέει η Νατάσα. «Νιώθω ότι ο Μπέκετ σε αυτό το έργο πέρα από όλα τα κλωνάρια σκέψης που φυτεύει σε σχέση με τον χρόνο, με τη μνήμη, με την καταστροφή, με την επιβίωση και με πολλά ακόμα που δεν είχα την τύχη να καταλάβω, κρατάει έναν βασικό άξονα. Ότι όλες οι αναζητήσεις δεν είναι μοναχικές, αλλά διαλεκτικές. Αναγκαστικά αυτό δημιουργεί την ανάγκη να σκεφτείς τη ζωή με τρόπο ανοιχτό, σαν η παρουσία του άλλου να διαμορφώνει κάθε φορά διαφορετικές ωθήσεις και αναχαιτίσεις».
Εκεί, μπροστά στην επιβλητική σιδηροκατασκευή που κοσμεί το Αίθριο του Μπενάκη, ένα δέντρο. Και μπροστά του ο Βλαντιμίρ και ο Εστραγκόν. Περιμένουν. Έναν άντρα. Τον Godot. Αλλά εκείνος δεν έρχεται. Κι εκείνοι επιστρέφουν στο δέντρο ξανά και ξανά. Και ο χρόνος «διαλύεται». Ανασυντίθεται. «Ο “μπεκετικός χρόνος” είναι για μένα ο χρόνος του μυαλού ή του ονείρου. Είναι ο κβαντικός χρόνος. Δεν συνθέτει έναν θεατρικό χρόνο ρεαλιστικό, γιατί απλούστατα αυτός ο ρεαλιστικός χρόνος δεν είναι ανθρώπινος», παρατηρεί η Νατάσα και μου μιλάει για την ανάγκη μας να καθυποτάξουμε τον Χρόνο. «Ευτυχώς προς το παρόν εκείνος νικάει. Μας αιφνιδιάζει, μας ξαφνιάζει, μας τρομάζει. Τον ξεχνάμε και τον κυνηγάμε κι όμως προσωπικά μου αρέσει πολύ που σχεδόν πάντα… χάνω! Με αναγκάζει να ταπεινωθώ μπροστά του και αυτό με συνδέει με κάτι άλλο».
Σε αυτό το άχρονο σύμπαν, σε έναν «κενό τόπο» όπως σχολιάζει ο Μπέκετ, ο Βλαντιμίρ και ο Εστραγκόν συναντούν τον Πότζο και τον Λάκυ. Διασκεδάζουν. Κι ύστερα ένα νεαρό αγόρι τους αναγγέλλει ότι ο Godot δεν θα έρθει. Κι έτσι, εκείνοι θα επιστρέψουν στον «κενό τόπο» την επόμενη πέρα. Περιμένοντας τον Godot. Τον Godot που δεν έρχεται. «Ποιος είναι ο πιο ελεύθερος; Εμείς πού τους βλέπουμε ή αυτοί που τον περιμένουν μάταια;» αναρωτιέμαι. «Πιο ελεύθερος απ’ όλους νομίζω είναι ο Μπέκετ, που έχει πεθάνει κιόλας!», μου λέει χαμογελώντας η Νατάσα.
«Ο Βλαντιμίρ και ο Εστραγκόν είναι αποτραβηγμένοι κάπου. Αυτός ο τόπος μπορεί να είναι ασφυκτικός και την ίδια στιγμή να τους απελευθερώνει. Εμείς είμαστε εγκλωβισμένοι σίγουρα, γι’ αυτό και θέλουμε να τους βλέπουμε και να τους ξανασυναντάμε συνεχώς αυτούς τους δύο τύπους. Ο εγκλωβισμός συνομιλεί πολύ με τον χώρο που επιλέξαμε να ανεβάσουμε την παράσταση. Το Αίθριο του Μουσείου Μπενάκη είναι εγκλωβιστικό και την ίδια στιγμή ανοιχτό».
Όσο ανοίκειο κι αν μοιάζει στην επιφάνειά του το «Περιμένοντας τον Godot» -όπως άλλωστε και όλα τα έργα του Μπέκετ– ακουμπά στο πιο βαθύ μας εγώ. «Αρχίζεις να σκέφτεσαι ότι το θέμα δεν είναι το θετικό ή το αρνητικό, αλλά το φως που μπορείς να συναντήσεις όταν αναζητάς κάτι πέρα από αυτό. Όταν συναντάς τη δημιουργία, την συντροφικότητα, την καταστροφή, τον πόνο, την επανάληψη όλων αυτών και καταφέρνεις να επιβιώνεις απ’ όλα. Σε ένα τέτοιο επίπεδο, βλέπω ένα πολύ φωτεινό σκοτάδι στον Μπέκετ», παραδέχεται η Νατάσα.
Αυτό το φωτεινό σκοτάδι έρχεται να ενώσει με έναν τρόπο και τα τρία έργα, που έχει σκηνοθετήσει ή ίδια μέχρι σήμερα. «Αντιγόνη», «Αδελφοί Καραμάζοφ» και τώρα… «Περιμένοντας τον Godot». Μία άτυπη τριλογία, όπως αναφέρεται στο δελτίο τύπου. «Μπορεί να είναι λίγο υπερβολικός ο όρος τριλογία, αλλά νομίζω ότι υπάρχει μια συνέχεια μέσα μου σε αυτά τα τρία έργα.
»Ξεκίνησε σαν μια γενναία γυναικεία ψυχή που μπήκε η ίδια στον Άδη για να βγουν πολλοί, συνεχίστηκε με μια θυσιαστική αντρική μορφή που ανεβαίνει ένα βουνό, για να καταλήξει τώρα σε ένα ξέφωτο όπου δύο μαζί αναζητούν την σωτηρία αναμένοντας και υπομένοντας. Η σύνδεση αυτών των μορφών μέσα μου γίνεται κάπου όπου ο ανθρώπινος αγώνας απαιτείται, συντελείται και εύχομαι να μην αιωρείται», μου επισημαίνει. Και στον δικό της “Godot” η Νατάσα φιλοδοξεί εκτός από τα φύλλα του δέντρου να μας δείξει και τις ρίζες του. Δύσκολο, αλλά γοητευτικό στοίχημα.
