«Πόσα θες;» - το ίδιο ερώτημα σε μια ταινία και ένα βιβλίο

«Τον είδα από μακριά να σερβίρει ένα ποτήρι τσάι σε ομοεθνή του που φορούσε κελεμπία. Το αντίτιμο το έχωσε βαθειά στη τσέπη του και τακτοποίησε τις μπανάνες στο μικρό τραπεζάκι του. Τσάι, μπανάνες, χυμοί από μάγκο και κουάφα, πίτες και κουνάφα, όλη η πραμάτεια του. Τον πλησίασα χωρίς να με αντιληφθεί. Πήρα μόνος μου το πλαστικό ποτήρι από το πάγκο του και του παρήγγειλα τσάι. Ο Χουσάμ το γέμισε και μου το πρόσφερε, βάζοντας δυο σπυριά από κουκουνάρι που είχε κρυμμένο σε κρυφό συρτάρι. “Πόσα θες;”, ρώτησα».

Με αυτό το ολότελα υπαινικτικό ερώτημα κλείνει το μυθιστόρημα «7 θυμοί» του Χρήστου Βούπουρα που κυκλοφόρησε από τον ιστορικό εκδοτικό οίκο των Αθηνών, Βιβλιοπωλείον της Εστίας, και διατέθηκε στα ράφια των βιβλιοπωλείων τον Νοέμβριο του 2014. Ένα μυθιστόρημα που δεν ξεπερνά τις 230 και κάτι σελίδες και όπως μπορεί κανείς να διαβάσει στο σημείωμα που φιλοξενείται στο οπισθόφυλλο της έκδοσης, «oι 7 Θυμοί είναι ένα μυθιστόρημα υπαρξιακό και ενταγμένο στον ρεαλισμό της καθημερινότητας».



Όπως «κλείνει» το μυθιστόρημα, με το ερώτημα «Πόσα Θες;», έτσι τελειώνει και η ταινία˙ η ταινία με τον ίδιο ακριβώς τίτλο και με τον συγγραφέα του μυθιστορήματος να αναλαμβάνει και τον ρόλο του σκηνοθέτη. Το βιβλίο πάνω στο οποίο στηρίζεται το σενάριο της ταινίας έχει τη δική του αξία. Η επισήμανση αυτή δεν έρχεται για να μειώσει την αξία της ταινίας (παραγωγής 2014 που ολοκληρώθηκε το 2015 και η προβολή της συνεχίζεται στην Ταινιοθήκη της Ελλάδας στο Γκάζι κάθε μέρα στις 6 το απόγευμα), η οποία δεν χάνει την αυτονομία της και δεν είναι ένα ιδιαίτερο προϊόν ασχέτως των υλικών που τη συνθέτουν. Επιπλέον, η ταινία έχει και τις πολυτέλειες της - στην τελευταία σκηνή στο παζάρι του Άργους, η ταινία παρατάει την ασπρόμαυρη γραμμή της και παίρνει χρώμα.

Η ταινία όπως και το μυθιστόρημα έχουν στον πυρήνα τους τον «μεγάλο περίπατο» του Πέτρου - ένας περίπατος στις πιο τραυματισμένες γειτονιές της Αθήνας, «μιας μητρόπολης του Νότου» και ταυτόχρονα, ένας δεύτερος περίπατος στα κατάβαθα της ψυχής, στα όρια της επικράτειας όπου τα συναισθήματα των ανθρώπων συναντούν το απαραίτητο εκ των πραγμάτων αντίτιμο.

Αυτό το αντίτιμο πληρώνει ο Πέτρος, ο 45χρονος αρχαιολόγος στο επάγγελμα, σε κάθε του βήμα. Σε ένα σημείωμα που βρήκα στο site της εταιρείας παραγωγής της ταινίας διαβάζω: «Από επιλογή ή από σύμπτωση έρχεται σε επαφή με ανθρώπους “διαφορετικούς”: Έναν Άραβα μετανάστη, που έρχεται στην Ελλάδα, σε μια χώρα “απίστων”, αποφασισμένος να την κατακτήσει, χωρίς κανένα ηθικό φραγμό. Μια Ελληνογαλλίδα τσελίστα, που κουβαλά την αγωνία της αλκοολικής μητέρας της. Έναν νεαρό Αλβανό πιανίστα που φέρει την κατάρα της ευφυΐας και της προσωπικής του θεότητας. Έναν Έλληνα μετανάστη, που επαναπατρίζεται, άπατρις πλέον. Έναν διευθυντή τράπεζας, που πιστεύει ότι όλα εξαγοράζονται ακόμα και η αγάπη. Έναν αστυνομικό της πεζής περιπολίας που φτιάχνει μια δική του ιστορικοπολιτική πραγματικότητα. Η επαφή του Πέτρου με αυτούς τους ανθρώπους είναι κατ’ αρχήν εμπειρία τραυματική. Για κάθε μια απ’ αυτές τις σχέσεις ο Πέτρος θα καταβάλει και ένα αντίτιμο. Μερικές φορές υλικό, άλλες ψυχικό. Κάποτε και τα δύο. Το κέρδος της Εμπειρίας θα καλύψει την απώλεια; Ουμανισμός και αναζήτηση της ψυχικής ισορροπίας μέσα από έναν ρεαλισμό της καθημερινότητας».



Σε κάθε περίπτωση, το τέλος – και στο βιβλίο και στην ταινία- παραμένει ανοιχτό και διφορούμενο και ως τέτοιο προσλαμβάνεται από τον θεατή. Καταφεύγω στο εκδοτικό σημείωμα στο οπισθόφυλλο του βιβλίου. Διαβάζω την τελευταία παράγραφο: «Η τελευταία χειρονομία του είναι μια λύση προσωρινή, ένας συμβιβασμός με τις ανάγκες της υπαρξιακής ισορροπίας. Ποια θα είναι η επόμενη κίνηση;». Ο Πέτρος, ο 45χρονος αρχαιολόγος θα ξαναβρεθεί με τον Αιγύπτιο μετανάστη εραστή του; Με ποιους όρους – στο έδαφος της πολυπολιτισμικότητας και της ανοχής που ενθαρρύνει στην συνάντηση των ανθρώπων με τις διαφορετικές καταγωγές, θρησκείες και κουλτούρες ή στα στενό ασφυκτικό πλαίσιο της ενσωμάτωσης του ενός στο σύμπαν του άλλου; Ο Πέτρος είναι ο εκπρόσωπος της νεωτερικότητας σε όλα τα επίπεδα- ο Χουσάμ παραμένει ένας θρήσκος μουσουλμάνος που κινείται στη γραμμή της παράδοσης. Το «κρεβάτι» τους ενώνει – με όλα τα άλλα εναντίον τους. Στην ταινία τον ρόλο του Πέτρου κρατά ο Μάξιμος Μαμούρης και του Χουσάμ ο Νίκος Γκέλια ( αλβανικής καταγωγής από τους πρωταγωνιστές της βραβευμένης «Ξενία» του Πάνου Κούτρα).



Ο συνάδελφος Κώστας Τσαούσης είδε την ταινία και ανάρτησε στο facebook ένα σχετικό post με τίτλο: 7 Θυμοί – 7 λόγοι για να δεις μια ταινία. To post έχει ως εξής:

1. Είναι μια ταινία για πραγματικούς ανθρώπους που ζουν και κυκλοφορούν σε μια πραγματική πόλη – μια πραγματική Αθήνα.
2. Η Αθήνα «γράφει» καλύτερα στο ασπρόμαυρο.
3. Η ταινία μιλάει ελληνικά – τα ελληνικά της σήμερον, τα ελληνικά του δρόμου, τα ελληνικά των αλλοδαπών, τα ελληνικά του έρωτα και της συναλλαγής.
4. Μια ταινία ηθοποιών – η Μάγια Λυμπεροπούλου με γυαλιά και χωρίς γυαλιά, η μάνα της Νένας Μεντή που χρησιμοποιεί καλύτερα από τις νεωτερικές της Παντείου τον όρο «ψυχογιός» για τον εραστή του γιου της, ο τραπεζικός του Καλετσάνου που λες και κοπιάρει ένα φίλο – στέλεχος τραπέζης, το πέρασμα του Μάϊνα, η τρέλα του Φραγκούλη, οι αποστάσεις του Μουμούρη και η φωτιά του Γκέλια…
5. Μόνο και μόνο που η πρωτότυπη μουσική ανήκει στον Φοίβο Δεληβοριά φτάνει και περισσεύει – η πίσω, η ανεξερεύνητη γειτονιά της Καλλιθέας είναι εδώ και μοιράζει τα ακριβά μυστικά της στα στενοσόκακα του Ρουφ, στο Γκάζι, στο Μεταξουργείο.
6. Το μάτι – κάμερα του ίδιου του σκηνοθέτη, του 62χρονου Χρήστου Βούπουρα
7. Εν τέλει, μια ταινία που η γραφή της μπορεί να έρχεται από την παράδοση του '70 ( και μ' αρέσει για αυτό) αλλά είναι η πιο σύγχρονη και η πιο ανατρεπτική ταινία των ημερών μας γιατί κοιτάζει ίσια στα μάτια και στην καρδιά, έχοντας πίσω της τη στέρεα επικράτεια ενός βιβλίου.



Τέλος, λίγα λόγια για τον συγγραφέα και σκηνοθέτη Χρήστο Βούπουρα. Γεννήθηκε το 1954 στην Κώμη της Λέσβου. Είναι σεναριογράφος και σκηνοθέτης των ταινιών «Λιποτάκτης», ταινία μεγάλου μήκους (1988) σε συνεργασία με τον Γιώργο Κόρρα, «Παμβώτις - Δημήτρης Χατζής», ντοκιμαντέρ μικρού μήκους σε συνεργασία με τον Γιώργο Κόρρα, "Mirupafshim", ταινία μεγάλου μήκους (1977) σε συνεργασία με τον Γιώργο Κόρρα και «Ο χορός των αλόγων», ντοκιμαντέρ μεγάλου μήκους (2001). Το 2004 κυκλοφορεί η συλλογή διηγημάτων του «Στο αδιέξοδο της οδού Ασωμάτων» ( Βιβλιοπωλείον της Εστίας), ενώ 4 χρόνια νωρίτερα είχε κυκλοφορήσει από τον ίδιο εκδοτικό οίκο το βιβλίο «Μιρουπάφσιμ θα πει καλή αντάμωση» σε συνεργασία με τον Γιώργο Κόρρα.