Πώς θα προληφθούν οι μολύνσεις στις αρθροπλαστικές

Με γεωμετρική πρόοδο αυξάνονται οι αρθροπλαστικές ισχίου και γόνατος τα τελευταία χρόνια και σύμφωνα με πρόσφατα στοιχεία μέχρι το 2020 ο αριθμός τους στην Ευρώπη αναμένεται να ξεπεράσει τα 2 εκατομμύρια το χρόνο. Αν και πρόκειται για μια συχνή και επιτυχή επέμβαση, στην οποία υποβάλλονται ασθενείς που οι αρθρώσεις  έχουν καταστραφεί από αρθρίτιδα οποιασδήποτε αιτιολογίας, το 1-3% αυτών μολύνονται.

Η μόλυνση της τεχνητής άρθρωσης αποτελεί μια από τις πιο επικίνδυνες επιπλοκές, γιατί αυτόματα καθιστά την υπάρχουσα αρθροπλαστική μη λειτουργική, οπότε και  πρέπει να αφαιρεθεί, να θεραπευτεί ο ασθενής και να εμφυτευτεί μια καινούργια στη θέση της.

Η διαδικασία είναι χρονοβόρα και απαιτεί εξειδικευμένη χειρουργική δραστηριότητα, γίνεται δε σε μεγάλα νοσοκομεία. Μέχρι πρόσφατα μεγάλα κέντρα αρθροπλαστικών στον κόσμο είχαν τα δικά τους πρωτόκολλα αντιμετώπισης αυτών των επιπλοκών, τα οποία σε μικρό ή μεγάλο βαθμό έμοιαζαν, ενώ η επικοινωνία των γιατρών γινόταν σε συνέδρια ή μέσω ιατρικών δημοσιεύσεων.

Φέτος τον Αύγουστο 400 διακεκριμένοι γιατροί που αντιπροσώπευσαν 58 χώρες και 100 διεθνείς επιστημονικές εταιρίες  συναντήθηκαν με στόχο να συμφωνήσουν στην καταγραφή των παγκόσμιων οδηγιών για την αντιμετώπιση των μολύνσεων  των αρθροπλαστικών.

Οι εργασίες του  International Consensus Meeting on periprosthetic joint infection πραγματοποιήθηκαν στη Φιλαδέλφεια των ΗΠΑ και την Ελλάδα αντιπροσώπευσαν οι Καθηγητές Ορθοπεδικής κ.κ. Κωνσταντίνος Μαλίζος, Παναγιώτης Παπαγγελόπουλος, Γεώργιος Μπάμπης, και ο Αναπληρωτής Καθηγητής κ. Ελευθέριος Τσιρίδης, ο οποίος αντιπροσώπευσε και την Ευρωπαϊκή Εταιρία Ισχίου ως Γενικός Γραμματέας της.  

Όπως μας ενημερώνει ο κ. Τσιρίδης, μεταξύ άλλων στο τελικό κείμενο αναφέρεται ότι οι απόλυτες αντενδείξεις για την πραγματοποίηση μιας αρθροπλαστικής είναι η παρουσία λοίμωξης της άρθρωσης, η σηψαιμία και η δερματική λοίμωξη.

Σημειώνεται ότι οι παράγοντες που αυξάνουν την πιθανότητα μόλυνσης είναι ο διαβήτης, η παθολογική παχυσαρκία, η  ηπατική ή νεφρική νόσος, ο υποσιτισμός, το κάπνισμα, ο αλκοολισμός, η ενδοφλέβια χρήση ναρκωτικών, η προηγούμενη νοσηλεία, η μετατραυματική ή φλεγμονώδης αρθρίτιδα, προηγούμενη επέμβαση στην ίδια άρθρωση για άλλο λόγο και η σοβαρή ανοσοκαταστολή κάθε αιτιολογίας.

Ιδιαίτερα παθογόνα βακτήρια για την μόλυνση των τεχνητών αρθρώσεων είναι ο methicillin-resistant Staphylococcus aureus (MRSA) και ο methicillin-sensitive Staphylococcus aureus (MSSA).

Αναφέρεται ότι σημαντικό ρόλο στην πρόληψη διαδραματίζει η στοματική υγεία και επισημαίνεται ότι οι όποιες οδοντικές εργασίες πρέπει να προηγούνται του χειρουργείου, ενώ εάν η ανάγκη γι’ αυτές παρουσιαστεί κατόπιν πρέπει ο ασθενής να λαμβάνει πάντα αντιβιοτική αγωγή.

Ως καταλληλότερα προφυλακτικά αντιβιοτικά για τις αρθροπλαστικές ρουτίνας ορίστηκαν οι κεφαλοσπορίνες δεύτερης γενιάς. Σε περιπτώσεις αλλεργικών ασθενών στις κεφαλοσπορίνες ή την πενικιλίνη συστήνεται η χορήγηση τεϊκοπλανίνης, βανκομυκίνης, ή κλινδαμυκίνης. Για την αποφυγή παραλείψεων συστήνεται η εφαρμογή checklist  από το προσωπικό. Μια από τις συχνότερες παραλείψεις είναι η μη χορήγηση ή η λάθος χορήγηση αντιβιοτικού.

Σε ότι αφορά την πρόληψη των μολύνσεων η ταχύτητα διενέργειας της επέμβασης κρίθηκε ως σπουδαίος παράγοντας καθώς επίσης η αποφυγή μετάγγισης και γενικής αναισθησίας όπου αυτό είναι δυνατό. Ως ύποπτο μετεγχειρητικό τραύμα χαρακτηρίζεται αυτό που δακρύζει για περισσότερες από 72 ώρες. Οι ιώσεις δεν θεωρούνται ανησυχητικές και δεν απαιτείται η λήψη αντιβιοτικών από τους ασθενείς που έχουν υποβληθεί σε αρθροπλαστική. Αντίθετα, ο εμμένων, πάνω από 72 ώρες, πυρετός είναι ανησυχητικός.

Τέλος, στο κείμενο των κατευθυντήριων οδηγιών γίνεται εκτενής λόγος για τη διάγνωση των περιπροθετικών λοιμώξεων, για τον τρόπο καθαρισμού του μολυσμένου χειρουργικού τραύματος, την αφαίρεση της πρόθεσης μετά από μόλυνση, για το είδος των αντιβιώσεων μετά τον καθαρισμό και το χρόνο επανεμφύτευσης νέας άρθρωσης και για την αντιμετώπιση των σπάνιων μυκητιασικών λοιμώξεων των αρθροπλαστικών. Το γενικό συμπέρασμα ήταν ότι οι επεμβάσεις θεραπείας των περιπροθετικών λοιμώξεων πρέπει να γίνονται σε εξειδικευμένα κέντρα ολικών αρθροπλαστικών και από χειρουργούς με μεγάλη εμπειρία.