1+1 = ENA. Οχι, δεν είναι τυπογραφικό λάθος, ούτε λανθασμένος υπολογισμός. Το «1+1= ENA» είναι ένα έργο που εξερευνά τη χαμένη επαφή με τον εαυτό μας και την ανάκτησή της και ο τίτλος του -όπως λένε οι δημιουργοί του, η εικαστικός Βασιλική Σοφιανού και ο συνθέτης Λευτέρης Ιωάννου- «εκφράζει μια συμπαντική αλήθεια». Αυτή την αλήθεια καταφέρνουμε να αγγίξουμε, ως έννοια τουλάχιστον, με το άλμπουμ που κυκλοφόρησε τον Ιούνιο του 2015 από τη Minos EMI και αποτελεί το ηχητικό μέρος του πρότζεκτ.
Οι 14 συνθέσεις κινηματογραφικών ηχοχρωμάτων του Λευτέρη Ιωάννου και τα τέσσερα κείμενα της Βασιλικής Σοφιανού στο συνοδευτικό βιβλιαράκι του CD είναι μονάχα η αρχή της διαδρομής. Θα ακολουθήσει παράσταση με μεγάλο αριθμό συντελεστών, αλλά οι ημερομηνίες δεν έχουν ακόμα ανακοινωθεί.
Οπως γίνεται στις περισσότερες περιπτώσεις καλλιτεχνικής δημιουργίας, η σύλληψη της ιδέας για αυτό το έργο έγινε σε ανύποπτο χρόνο. «Η ιδέα για το “1+1 = ENA” γεννήθηκε πριν από τρία (ή τέσσερα) χρόνια, καθώς κατεβαίναμε τις σκάλες του μετρό. Η βασική δομή του έργου ξετυλίχτηκε μέσα στον νου μου και τη μοιράστηκα με τον Λευτέρη γιατί ένιωσα ότι είχε μέσα του τη μουσική για το έργο αυτό», θυμάται η Βασιλική Σοφιανού.
Παρόλο που τα εξωτερικά ερεθίσματά της είναι πολλά -έχει δημιουργήσει παιχνίδια έκφρασης-δράσης μέσω της υφαντικής τέχνης, τα οποία διδάσκει σε παιδιά, και εξειδικευμένα μαθήματα υφαντικής για παιδιά με αυτισμό και σύνδρομο Down-, δεν συνέβαλαν στη γέννηση της ιδέας. «Πιστεύω ότι τα παιδιά είναι μια αέναη πηγή έμπνευσης, αρκεί να επιτρέψουμε στον εαυτό μας να αφεθεί για να διδαχθεί μέσα από την καθαρότητά τους. ομως, στην προκειμένη περίπτωση η έμπνευση δεν προήλθε από εξωτερικά ερεθίσματα. Η πηγή της έμπνευσης είναι η ίδια η πηγή, γι' αυτό το “1+1 = ENA” αφορά τον κάθε άνθρωπο, ανεξαρτήτου ηλικίας, φύλου, χρώματος, ιδεολογίας ή θρησκείας», εξηγεί.
Τι πραγματεύεται το έργο; Με μία πρόταση: τη χαμένη επαφή του ανθρώπου με τον εαυτό του και την ανάκτησή της. Εδώ, όμως, προκύπτει ένα νέο ερώτημα. Πώς μπορεί να επιτευχθεί αυτή η ανάκτηση; «Με ειλικρίνεια!», μου απαντούν και προσθέτουν: «Τώρα περισσότερο από ποτέ υπάρχει η ανάγκη να αναρωτηθούμε για τη ζωή που ζούμε. Φτάσαμε τυχαία εδώ ή κάπου μπερδευτήκαμε, ξεχαστήκαμε αφημένοι στη ροή μιας εξέλιξης που το σύνολο του κόσμου ακολουθούσε, από φόβο μήπως φανούμε διαφορετικοί; Τι επιλογές κάναμε και γιατί; Και πόσο αυτές που αντικατοπτρίζονται στην καθημερινότητά μας φέρνουν γαλήνη μέσα μας; Γιατί αν κάποιος ζει σύμφωνα με την καρδιά του, τότε νιώθει κατάφαση και -όπως κι αν είναι οι εξωτερικές συνθήκες- στο τέλος της ημέρας γνωρίζει ότι έκανε το καλύτερο που μπορούσε και το καλύτερο που μπορεί κάποιος είναι αυτό που ωφελεί τον ίδιο και τους γύρω του».
Με την απάντησή τους γίνεται απολύτως κατανοητό ότι ο τίτλος που επέλεξαν δεν είναι ένα τέχνασμα για να κεντρίσει το ενδιαφέρον με το αποτέλεσμα της αριθμητική πράξης, αλλά συμπυκνώνει το νόημα του έργου. «Ο τίτλος εκφράζει μια συμπαντική αλήθεια. Ολα είναι ένα, η πρόσθεση έχει την πρόθεση να κάνει την “αρχή” για μια ενωτική διαδικασία ζωής που θα συμπεριλάβει τα πάντα. Αυτή επιτυγχάνεται μέσω της επαφής με τον εαυτό μας», διευκρινίζουν.
Η σημασία της πρόσθεσης και της αλληλεπίδρασης υπογραμμίζεται από τους δημιουργούς του έργου και όταν περιγράφουν τη διαδικασία της υλοποίησής του. «Η ιδέα γέννησε την μουσική, η μουσική κείμενα, τα κείμενα μουσική, χορό, εικόνα. Ηταν μια διαδικασία αλληλεπίδρασης».
Σε αυτό το σημείο στρέφομαι στον Λευτέρη Ιωάννου. Ο συνθέτης με το αξιοθαύμαστο βιογραφικό ίδρυσε το 2014 το blues trio Plural, με το οποίο εμφανίζεται μέχρι σήμερα, ενώ συνεργάζεται και με τους ARTéfacts ensemble. Του ζητάω να μου πει ποιες επιρροές του πιστεύει ότι γίνονται αντιληπτές στη μουσική του έργου. «Στο “1+1 = ENA” έγραψα τη μουσική που άκουγα μέσα μου, χωρίς δεύτερες σκέψεις, χωρίς να αμφισβητώ αυτό που ακούω περνώντας το μέσα από διανοητικά φίλτρα. Το τι επιρροές διακρίνει ο κάθε άνθρωπος ακούγοντας το έργο αυτό θεωρώ ότι είναι υποκειμενικό. Ακόμα, οι άνθρωποι μαθαίνουμε να ακούμε και να βλέπουμε κάτι. Αυτό που εμποδίζει την καθαρότητα της ακοής και της όρασής μας είναι η ανάκληση στη μνήμη μας για να βρούμε τι μας θυμίζει και αυτό πριν καλά το ακούσουμε. Ισως θα ήταν βοηθητικό να προσεγγίζουμε κάθε τι νέο χωρίς τις ταμπέλες που το μυαλό μας δημιουργεί», αποκρίνεται.
Πάντως, μέχρι στιγμής αυτός φαίνεται να είναι ο τρόπος προσέγγισης όσων πήραν το άλμπουμ στα χέρια τους και μίλησαν με τους δημιουργούς. «Είμαστε ευχαριστημένοι από την ανταπόκριση του κόσμου, γιατί άκουσε τη μουσική, διάβασε τα κείμενα και μοιράστηκε μαζί μας ότι τον άγγιξε κάτι βαθύτερο. Υπάρχει όμως αρκετός δρόμος ακόμα για την ευρύτερη επικοινωνία του έργου αυτού», επισημαίνουν και οι δύο. Η ευρύτερη επικοινωνία του έργου θα επιτευχθεί και μέσω της παράστασης, την οποία έχουν οραματιστεί «σε χώρους με πολύ καλή ακουστική λόγω της ενορχήστρωσής του, αλλά μεγάλους λόγω των πολλαπλών δράσεων που έχει». Θα πρέπει, όμως, να κάνουμε λίγη υπομονή. «Λόγω του αριθμού των συντελεστών που χρειάζονται για την υλοποίηση της παράστασης, χρήζει μιας άλλης οικονομικής υποστήριξης, γι’ αυτό δεν έχουμε ακόμα ημερομηνίες να σας ανακοινώσουμε».
Προς το τέλος της συνέντευξης, ορμώμενη από την εξωτερίκευση της πεποίθησής τους ότι η προσπάθεια ανάκτησης της χαμένης επαφής έχει happy end, τους ρωτάω ποιος είναι ο δρόμος που οδηγεί στην ευτυχή κατάληξη στις διάφορες ιστορίες της ζωής μας; «Η απάντηση στο ερώτημα αυτό δεν θα μπορούσε να γραφτεί μέσα σε λίγες σειρές. Η έκφραση happy end ίσως είναι παρεξηγημένη γιατί συνήθως τοποθετεί ένα πλαίσιο γύρω από μια εικόνα ευτυχίας προκαθορισμένης και σύμφωνης με τα πρότυπα της κοινωνίας. Ομως, η επιλογή να σταθεί κανείς απέναντι στον εαυτό του και να απαντήσει στο ερώτημα “νιώθω χαρά με τη ζωή που έχω δημιουργήσει μέσα μου και γύρω μου;” είναι η αρχή μιας διαδικασίας που θα οδηγήσει σε μία ζωή χαράς».
