Ολοι στο τρέξιμο

Αν δεν τρέχετε εσείς, θα τρέχει ο φίλος σας, η φίλη σας, το σκυλί σας, ο γείτονας, η κολλητή της φίλης σας, το παιδί στο σούπερ μάρκετ, ο διευθυντής σας, ο εχθρός ή ο φίλος σας. Στη σπάνια περίπτωση που δεν αποτελείτε μέλος της νέας φυλής των μανιακών με το τρέξιμο, είναι σίγουρο ότι θα έχετε προσέξει τα μέλη της να περιπλανώνται στην πόλη: φοράνε φωσφοριζέ ή έντονα φούξια μπλουζάκια, πολύχρωμα αθλητικά, στενά σορτσάκια ή κολάν κάποιας αναγνωρίσιμης μάρκας, έχουν κολλημένα στο μπράτσο διάφορα εξαρτήματα που μετράνε τον χρόνο και φυσικά τον καρπό τους στολίζουν όχι κανονικά ρολόγια, αλλά αυτά που μετράνε τους παλμούς της καρδιάς, θερμίδες, δευτερόλεπτα κι όλα τα βαρυσήμαντα από τα οποία εξαρτάται πλέον η ατομική ευτυχία τους. Το παγκόσμιο πια φαινόμενο του ερασιτέχνη ή επαγγελματία δρομέα, τζόκερ ή αθλητή των μακρινών αποστάσεων μπορεί να ερμηνευτεί παράλληλα με διάφορα κοινωνικά, οικονομικά και πολιτικά φαινόμενα. Γιατί το σίγουρο είναι ότι κανείς δεν τρέχει χωρίς λόγο: τρέχει γιατί του την έχει βαρέσει, γιατί δεν ξοδεύει τίποτα, για να νιώσει καλύτερα, για να γίνει γκόμενος/γκόμενα ή γιατί, όπως τουλάχιστον ισχυρίζονται όσοι τρέχουν, «για ψυχική και σωματική ευεξία». 



Πού ακριβώς όμως εντοπίζεται η νέα μανία; Το σίγουρο είναι ότι πρόκειται για μανία. Και μάλιστα καθολική. Τα μεγέθη μιλάνε από μόνα τους: ο φετινός Μαραθώνιος της Αθήνας έχει σπάσει κάθε ρεκόρ συμμετοχών - οι αγωνιζόμενοι φέτος  ανέρχονται σε 44.000, ενώ αύξηση (σε ποσοστό 35%) καταγράφηκε και στη συμμετοχή των ξένων. Επιπλέον, ξεχωριστές είναι φέτος οι εορταστικές εκδηλώσεις - με πρωτοβουλία και του δημάρχου του Μαραθώνα Ηλία Ψηνάκη, ο οποίος έχει τη φιλοδοξία ο φετινός μαραθώνιος να ξεπεράσει σε αίγλη ακόμη κι αυτόν του 2004. Γι’ αυτό επιστρατεύτηκαν καθαριστές, εθελοντές, ηθοποιοί και διάφοροι συντελεστές προκειμένου να έχουν το πολυαναμενόμενο αποτέλεσμα μιας μαραθώνιας γιορτής, που φέτος έχει κάθε λόγο να τιμάει το όνομά της. 

Επιπλέον, το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο (ΚΑΣ), που συνήθως είναι ιδιαίτερα σκληρό στις γνωμοδοτήσεις του, αποφάσισε να δώσει το πράσινο φως ώστε να επιτραπεί η χρήση του Τύμβου του Μαραθώνα για να πραγματοποιηθεί η τελετή έναρξης με τη μουσική σφραγίδα του Αγγελου Τριανταφύλλου, ενός πολύ ιδιαίτερου καλλιτέχνη που έχει δουλέψει κυρίως στο θέατρο, αλλά και τη σύμπραξη του Γρηγόρη Βαλτινού και της Ελευθερίας Ντεκώ. Η ξεχωριστή αυτή γιορτή έρχεται να σφραγίσει την ιδιαίτερη σημασία που έχει ο φετινός Μαραθώνιος, καθώς δεν συνιστά πλέον έναν άλλο συμβολικό αγώνα, παρά έχει γίνει επιστέγασμα μιας σκληρής προετοιμασίας εκ μέρους των συμμετεχόντων, οι οποίοι αφιερώνουν πλέον στο τρέξιμο μεγάλο μέρος της ζωής. Κανείς δεν τρέχει μόνο για να γυμναστεί, αφού θεωρεί ότι το τρέξιμο βοηθάει την ίδια τη ζωή του, του δίνει αυτοπεποίθηση και ένα νόημα για να συνεχίσει. 

Αποξένωση ή απλά lifestyle;

Κορυφαίοι ψυχολόγοι συμφωνούν ότι αυτό έχει να κάνει με τον σύγχρονο τρόπο ζωής και την ολοένα μεγαλύτερη αποξένωση. Αλλοι πάλι υπαίτιο θεωρούν το σύγχρονο lifestyle: γνωστά ονόματα φωτογραφίζονται με τις φόρμες τους δίνοντας το παράδειγμα: από την Ελλη Στάη και τη Μαίρη Συνατσάκη μέχρι τις Ζέτα Δούκα, Σία Κοσιώνη, Σταματίνα Τσιμτσιλή, Λένα Αρώνη, Νίκη Κάρτσωνα. Αντίστοιχα πάλι, μια ολόκληρη βιομηχανία στήνεται γύρω από το τρέξιμο, που περιλαμβάνει όχι μόνο τους αστέρες που δίνουν το παράδειγμα, αλλά και μια σειρά από προϊόντα, έναν άλλο τρόπο ζωής και ένα νέο σύνθημα που λέει ότι το να τρέχεις είναι ισοδύναμο της επιτυχίας (και της ευτυχίας). Σημαίνει ότι είσαι αθλητικός, ενεργητικός, θετικός απέναντι στη ζωή, ότι υιοθετείς ένα ευ ζην που βρίσκεται στον αντίποδα της εποχής της κρίσης. Δεν είναι τυχαίο ότι η μανία με το τρέξιμο πάντα συνδεόταν με εποχές μεγάλης κρίσης. 
Οπως γράφει και ο γνωστός πολεμικός ανταποκριτής του Associated Press Κρίστοφερ ΜακΝτούγκαλ στο βιβλίο του «Born to Run» -μπεστ σέλερ των «New York Times»- που μόλις κυκλοφόρησε στα ελληνικά από τις εκδόσεις Key Books και αναμένεται να βγει και σε ταινία με πρωταγωνιστή τον Μάθιου ΜακΚόναχι: «Το τρέξιμο συνδυάζει τις δύο πρωταρχικές παρορμήσεις μας: τον φόβο και την απόλαυση». 

Τιρκουάζ λεπτομέρειες για την Ελλη Στάη, φούξια και κίτρινες για την Αννα Πολύζου


Και είναι ο ίδιος συγγραφέας που εντόπισε την άμεση σύνδεση οικονομικών κρίσεων και καθολικής μανίας για το τρέξιμο: «Κι όταν τα πράγματα παίρνουν την πιο άσχημη τροπή, τότε τρέχουμε περισσότερο από ποτέ. Τρεις φορές έχει δει η Αμερική να ανθίζει το τρέξιμο μεγάλων αποστάσεων και οι τρεις ήταν εν μέσω εθνικών κρίσεων. Η πρώτη έκρηξη παρατηρήθηκε στη διάρκεια της παγκόσμιας οικονομικής ύφεσης του 1929, όταν περισσότεροι από διακόσιοι δρομείς έκαναν το τρέξιμο μόδα, διανύοντας εβδομήντα χιλιόμετρα την ημέρα, από τη μία άκρη της χώρας ως την άλλη, στον Μεγάλο Αμερικανικό Αγώνα Δρόμου. Υστερα απ’ αυτό, το άθλημα έπεσε σε χειμερία νάρκη και ξαναπήρε φωτιά στις αρχές της δεκαετίας του ’70, όταν προσπαθούσαμε να συνέλθουμε από το Βιετνάμ, τον Ψυχρό Πόλεμο, τη ρατσιστική βία, τη θητεία ενός επαγγελματία προέδρου και τις δολοφονίες τριών κοσμαγάπητων ηγετών. Οσο για την τρίτη έκρηξη; Εναν χρόνο μετά τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου, το τρέξιμο δρόμου έγινε ξαφνικά το ταχύτερο αναπτυσσόμενο άθλημα υπαίθριου χώρου στις ΗΠΑ». 

Η Ελλάδα φόρεσε σνίκερ 

Μπορεί εμείς να μη χρειαστήκαμε κάποια πολιτική δολοφονία για να αρχίσουμε να τρέχουμε, αλλά σίγουρα η οικονομική κρίση συνέβαλε σε μεγάλο βαθμό: το τρέξιμο δεν κοστίζει, μπορεί να γίνει οπουδήποτε και οποιαδήποτε ώρα και έχει ανάγκη μόνο από έναν, τον εαυτό σου. Κι αν οι περισσότεροι λένε ότι είναι καλύτερο από το σεξ, το σίγουρο είναι ότι συνδέεται με τα μεγάλα αδιέξοδα των προσωπικών σχέσεων (αύξηση διαζυγίων, μοναξιά, πεσμένη λίμπιντο κ.λπ.). Σε ένα ιστορικό κείμενό τους, οι «New York Times» έδιναν τη δική τους εξήγηση για την παγκόσμια μανία μιλώντας για «βιοχημική μεταβολή στον εγκέφαλο» που εξηγεί την ευφορία των δρομέων. «Οι ενδορφίνες, τα φυσικά οπιοειδή του οργανισμού που απελευθερώνονται, μπορούν να αλλάξουν τη διάθεση του δρομέα», υποστήριζαν οι συντάκτες εκείνης της μεγάλης έρευνας. 

Στην περίπτωση της Ελλάδας, πάντως, το φαινόμενο είναι καθολικό, με άλλους να τρέχουν για φιλανθρωπικό σκοπό, τις κυρίες για να διατρανώσουν τον φεμινισμό, μέχρι και Αϊ-Βασίληδες είδαμε να τρέχουν στο κέντρο της Αθήνας μιμούμενοι το παράδειγμα του νεοϋρ­κέζικου Τζινγκλ Μπελ Τζογκ. Από τους ανθρώπους που  πρωτοδιοργάνωσαν αγώνες τρεξίματος με σκοπό τη συμμετοχή και όχι τις μεγάλες επιδόσεις, ως έμπρακτη απόδειξη ότι το τρέξιμο δεν συνδέεται μόνο με τους υπεραθλητές αλλά και με τους κανονικούς ανθρώπους, ήταν η Μαρίνα Κουταρέλλη, η ψυχή και η ιδρύτρια του Spetses Mini Marathon.

Πορτοκαλί σνίκερ για τη Σία Κοσιώνη


Οι αγώνες που εκείνη πρωτοδιοργάνωσε με αυτό το όνομα στο νησί των Σπετσών, όταν ακόμα δεν υπήρχαν ανεξάρτητες διοργανώσεις εκτός του κλασικού Μαραθωνίου, όχι μόνο πέτυχαν, αλλά πλέον έχουν δώσει στο Spetses Mini Marathon τον χαρακτήρα ενός πετυχημένου brand. Δεν μπορούμε να μη ρωτήσουμε την πρόεδρο και κύρια εμπνεύστρια των αγώνων πώς νιώθει που πλέον η ιδέα της έχει βρει μιμητές παντού, με σχεδόν όλα τα μέρη της Ελλάδας να διοργανώνουν τον δικό τους μίνι μαραθώνιο: «Καταρχάς χαίρομαι γιατί αυτό αποδεικνύει ότι το εγχείρημά μας ήταν πετυχημένο και έδωσε το παράδειγμα. Θα ήθελα όμως, όταν μας μιμούνται, να το κάνουν σωστά και να φροντίζουν να τηρούνται οι προδιαγραφές». 

Η ίδια βέβαια η Μαρίνα Κουταρέλλη, με διδακτορικό στην Οξφόρδη και πείρα στη διοργάνωση τέτοιων πετυχημένων εγχειρημάτων, έχει ήδη διακριθεί στην κατηγορία RSM Entrepreneur of the Year των European Business Awards, μια διεθνή διάκριση που σημαίνει πολλά γι’ αυτού του είδους τους αγώνες. 

Η Ρόη Αποστολοπούλου με τη φίλη της μόλις έκοψαν το νήμα


Τουλάχιστον από το ερασιτεχνικό χρίσμα του τυχαίου τζόκερ που βλέπαμε τη δεκαετία του ’80 έχουμε περάσει στην εικόνα μιας επαγγελματικής διοργάνωσης που δίνει άλλον αέρα στους ανθρώπους που προσφέρουν πλέον όχι μόνο τον χρόνο τους αλλά και την ψυχή τους για να τρέχουν. Αλλωστε σημασία έχει -κι αυτό είναι κάτι που αποδεικνύουν στην πράξη τέτοιου είδους αγώνες- η συμμετοχή και ο τερματισμός, κάτι που είχε τονίσει στο αλησμόνητο βιβλίο του «Για τι πράγμα μιλάω όταν μιλάω για το τρέξιμο» ο διάσημος συγγραφέας Χαρούκι Μουρακάμι: «Πέρα από τα ψηλά χόρτα του καλοκαιριού, ίσα που διακρίνω τον τερµατισµό, τον Τύµβο του Μαραθώνα στην είσοδο του οµώνυµου χωριού», γράφει στο βιβλίο που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ωκεανίδα. «Εµφανίζεται τόσο ξαφνικά, που στην αρχή δεν είµαι σίγουρος αν είναι πράγµατι αυτό το τέρµα. Χαίροµαι που βλέπω τη γραµµή του τερµατισµού, αλλά για κάποιο λόγο αυτό το βίαιο ξάφνιασµα µε τρελαίνει. Αφού αυτό είναι το τελευταίο κοµµάτι της διαδροµής, θέλω να κάνω µια τελευταία, απεγνωσµένη προσπάθεια να τρέξω όσο πιο γρήγορα µπορώ, αλλά τα πόδια µου έχουν άλλη άποψη. Εχω ξεχάσει εντελώς πώς να κινώ το κορµί µου. Αισθάνοµαι όλους τους µυς µου σαν να τους πλάνισαν µε σκουριασµένη πλάνη.

Ο σάλος που προκάλεσετο βιβλίο «Born to Run» δεν άφησε ασυγκίνητο το Χόλιγουντ. Σύντομα ξεκινούν τα γυρίσματα ταινίας με πρωταγωνιστήτον Μάθιου ΜακΚόναχι 


Η γραµµή του τερµατισµού. Επιτέλους φτάνω στο τέρµα. Παραδόξως, δεν αισθάνοµαι ότι πέτυχα τον στόχο µου. Το µόνο πράγµα που αισθάνοµαι είναι µια απόλυτη ανακούφιση που δεν χρειάζεται πια να τρέχω. Χρησιµοποιώ µια βρύση σ’ ένα βενζινάδικο για να δροσίσω το υπερθερµασµένο κορµί µου και να ξεπλύνω το αλάτι που ’χει κολλήσει πάνω µου. Είµαι καλυµμένος από αλάτι, αληθινή στήλη άλατος. Οταν ο ηλικιωµένος άνθρωπος στο βενζινάδικο ακούει τι έκανα, κόβει µερικά λουλούδια από µια γλάστρα και µου προσφέρει ένα µπουκέτο. Εκανες καλή δουλειά, µου λέει χαµογελώντας. Συγχαρητήρια. Αυτές οι µικρές ευγενικές χειρονοµίες από ξένους µε κάνουν να αισθάνοµαι απέραντα ευγνώµων». Απλά και μεστά πράγματα που εξηγούν αν όχι γιατί όλοι τρέχουν, γιατί όλοι κάποια στιγμή θα θελήσουν να το κάνουν. Τουλάχιστον αυτό, σε αντίθεση με το σεξ, είναι ένας εθισμός χωρίς συναισθηματικές υποχρεώσεις - και κυρίως χωρίς διαζύγιο. 

Κώστας Φραγκολιάς