Δικαστικό μπλόκο στον Τραμπ για την απομάκρυνση της Λίζα Κουκ από τη Fed

Το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ απέρριψε τη Δευτέρα την προσπάθεια του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ να απομακρύνει άμεσα τη διοικήτρια της Ομοσπονδιακής Τράπεζας (Fed), Λίζα Κουκ.

Σύμφωνα με το CNN, η απόφαση ελήφθη με πλειοψηφία 5-4, με τον πρόεδρο του Ανώτατου Δικαστηρίου, Τζον Ρόμπερτς, να συντάσσει το σκεπτικό της πλειοψηφίας.

Στην απόφασή του, το δικαστήριο έκρινε ότι, σύμφωνα με το ισχύον νομικό πλαίσιο, η Λίζα Κουκ είχε δικαίωμα να ενημερωθεί προηγουμένως για τους λόγους της αποπομπής της και να της δοθεί η δυνατότητα να απαντήσει πριν από οποιαδήποτε ενέργεια απομάκρυνσής της.

Στην προσπάθειά του να απομακρύνει την Κουκ, την πρώτη Αφροαμερικανή διοικήτρια της Fed, ο Τραμπ είχε επικαλεστεί ανεπιβεβαίωτους ισχυρισμούς περί στεγαστικής απάτης εκ μέρους της. Η ίδια έλεγε ότι αυτό ήταν ένα πρόσχημα για να την απολύσει επειδή διαφωνούσε με τη νομισματική πολιτική του.

«Σύμφωνα με τη νομολογία μας, η Κουκ δικαιούταν να ενημερωθεί και να έχει κάποια ευκαιρία να απαντήσει πριν από την απόλυσή της. Αυτό απορρέει από τις διατυπώσεις που επέλεξε το Κογκρέσο, πρώτα το 1913 και στη συνέχεια το 1935», αναφέρει ο Τζον Ρόμπερτς στο σκεπτικό της απόφασης.

Ο νόμος που διέπει τη Fed

Όταν ιδρύθηκε η Fed το 1913, το Κογκρέσο ψήφισε τον Νόμο περί Ομοσπονδιακής Τράπεζας (Federal Reserve Act), ο οποίος περιλάμβανε διατάξεις για την προστασία της κεντρικής τράπεζας από πολιτικές παρεμβάσεις, απαιτώντας οι διοικητές να απομακρύνονται από έναν πρόεδρο μόνο «για βάσιμο λόγο», Δεν καθορίζει όμως ποιοι είναι αυτοί οι «βάσιμοι λόγοι», ούτε τις διαδικασίες που θα πρέπει να ακολουθηθούν σε μια τέτοια περίπτωση.

Ο Τραμπ επεδίωξε να απολύσει την Κουκ στις 25 Αυγούστου 2025, δημοσιεύοντας μια επιστολή καταγγελίας της σύμβασής της στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Επiκαλέστηκε ως αιτία τις καταγγελίες του τότε Διευθυντή της Ομοσπονδιακής Υπηρεσίας Χρηματοδότησης Στέγασης (FHFA), Μπιλ Πούλτι (τον οποίο είχε διορίσει ο ίδιος) και αφορούσαν τα στεγαστικά δάνεια που έλαβε η Κουκ για να αγοράσει κατοικίες στο Αν Άρμπορ του Μίσιγκαν και την Ατλάντα.

Η περιφερειακή δικαστής των ΗΠΑ, Τζία Κομπ, αποφάνθηκε τον επόμενο μήνα ότι η προσπάθεια του Τραμπ να απομακρύνει την Κουκ χωρίς προειδοποίηση ή ακρόαση πιθανότατα παραβίαζε το δικαίωμά της σε μια δίκαιη δίκη βάσει της Πέμπτης Τροπολογίας του Συντάγματος. Η δικαστής δήλωσε επίσης ότι οι κατηγορίες που διατυπώθηκαν κατά της Κουκ πιθανότατα δεν αποτελούσαν νομικά επαρκή λόγο για την απομάκρυνσή της βάσει του Νόμου περί Ομοσπονδιακής Τράπεζας, καθώς αφορούσαν γεγονότα που συνέβησαν προτού διοριστεί σε αυτή τη θέση. Το Εφετείο των ΗΠΑ για την Περιφέρεια της Κολούμπια απέρριψε το αίτημα του Τραμπ να ακυρωθεί η εντολή της Κομπ και η κυβέρνηση προσέφυγε στο Ανώτατο Δικαστήριο.

Στην απόφαση του, το Ανώτατο Δικαστήριο κρίνει ότι, μολονότι ο πρόεδρος έχει όντως την εξουσία να απολύσει έναν αξιωματούχο για «βάσιμους λόγους», αυτό δεν σημαίνει ότι του επιτρέπεται να αποφασίσει μια απόλυση για «οποιοδήποτε λόγο ή χωρίς κανέναν λόγο».