Ταυτοποιήθηκε ο πρώτος από τις φωτογραφίες με τους 200 εκτελεσθέντες της Καισαριανής, σε ποιον αξιωματικό των Ναζί τις αποδίδουν

Εκατοντάδες «χτυπήματα» από ενδιαφερόμενους που εκτόξευσαν την αξία κάθε εικόνας ως τα 2.100 ευρώ από τα 36,50 της τιμής εκκίνησης, είχε η δημοπρασία στο ebay με τις φωτογραφίες που φέρονται να αποτυπώνουν την εκτέλεση των 200 Ελλήνων αντιστασιακών στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής, την 1η Μαΐου 1944.

Η δημοπρασία πλέον έχει ολοκληρωθεί από τον πωλητή «γιατί τα αντικείμενα δεν είναι πλέον διαθέσιμα».

Εάν οι εικόνες αποδειχθούν αυθεντικές, ωστόσο, η αξία τους θα είναι πολύ μεγαλύτερη από την χρηματική, καθώς θα αποτυπώνουν ένα από τα πιο σκοτεινά κεφάλαια της γερμανικής κατοχής.

Ακόμα περισσότερο, καθώς ιστορικοί και συλλέκτες, οι οποίοι αναζητούν περισσότερα στοιχεία για τις φωτογραφίες τις οποίες πουλάει στο ebay Βέλγος παλαιοπώλης, τις αποδίδουν στον Γερμανό υπολοχαγό Χέρμαν Χόιερ που υπηρετούσε στο 1012 Festungs-Batallion με έδρα τη Μαλακάσα και μετά τα Ίσθμια.

Καθώς και ο Βέλγος αναφέρει ότι προέρχονται από τη συλλογή Γερμανού αξιωματικού, είναι πολύ πιθανό οι φωτογραφίες να τραβήχτηκαν από τον υπολοχαγό Χέρμαν-Ότο Χόιερ, ο οποίος παρότι είχε μόνο ένα χέρι (το αριστερό, συνεπεία τραυματισμού στον Α Παγκόσμιο Πόλεμο) ήταν ένας από τους διασημότερους ζωγράφους της Γερμανίας και μάλιστα αγαπημένος του Χίτλερ (δικό του ήταν το έργο «Εν αρχή ην ο λόγος» που αγόρασε ο Αδόλφος Χίτλερ και οι ναζί τύπωσαν στα προπαγανδιστικά τους αντίτυπα) είχε ενταχθεί εθελοντικά στα SS.

Αυτό είναι κάτι που μένει να επιβεβαιωθεί/διασταυρωθεί από κάποιον επίσημο αρχειακό φορέα, όπως και η αυθεντικότητα του υλικού και η ταυτοποίηση των προσώπων που εικονίζονται στη συλλογή των φωτογραφιών που τράβηξε ο Γερμανός αξιωματικός από την εκτέλεση των 200 στην Καισαριανή. Μέχρι να συμβεί αυτό, πάντως, ήδη μέσω των κοινωνικών δικτύων γίνονται οι πρώτες ταυτοποιήσεις των εικονιζόμενων προσώπων.

Τον Θρασύβουλο Καλαφατάκη ταυτοποίησε το ΚΚΕ

Σύμφωνα με το ΚΚΕ, που έκανε έρευνα στα αρχεία του, ταυτοποιήθηκε ο ψηλός άνδρας με το λευκό πουκάμισο. Πρόκειται για τον 30χρονο Θρασύβουλο Καλαφατάκη του Γρηγόρη και της Πελαγίας, που είχε γεννηθεί το 1914 στον Πλατανιά Χανίων της Κρήτης, από εύπορη και πολυμελή οικογένεια και ασχολούνταν με τη γεωργία και τη γαλακτοκομία.  Ο Καλαφατάκης είχε οργανωθεί στο ΚΚΕ από το μέλος της ΚΕ Βαγγέλη Κτιστάκη και συνεργάστηκε με τους Γιώργη Τσιτίλο, Χαρίλαο Ψυλλάκη, Γιώργη Πατεράκη και τους Νίκο Μαριακάκη και Παναγιώτη Κορνάρο, που εκτελέστηκαν μαζί του την Πρωτομαγιά του 1944 στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής.  Σαν μέλος της νομαρχιακής επιτροπής είχε λάβει μέρος μαζί με άλλους στο αντιδικτατορικό κίνημα τον Ιούλη του 1938. Αντέδρασαν επίσης με την ρίψη προκηρύξεων στην υποδοχή του αγγλικού πλοίου στο λιμάνι της Σούδας που είχε προσκληθεί από τον βασιλιά Γεώργιο και τον Μεταξά.

Συνελήφθη το 1939, δικάστηκε 5 χρόνια φυλακή και τον έκλεισαν στην επανορθωτική φυλακή Χανίων. Αργότερα μεταφέρθηκε στις φυλακές Αβέρωφ της Αθήνας και από κει στην Ακροναυπλία. Στη συνέχεια πήγε στο ιταλικό στρατόπεδο της Λάρισας και στις αρχές του Σεπτέμβρη του 1943 ήρθε μαζί με τους Ακροναυπλιώτες στο Χαϊδάρι. Σαν μάγειρας του στρατοπέδου φρόντιζε τους μικρούς κρατούμενους με προσεγμένο και περισσότερο φαγητό. Προς τιμή του αξέχαστου αγωνιστή ο δήμος Χανίων έδωσε το όνομά του σ' ένα δρόμο στην περιοχή του Αγίου Λουκά.

Να σημειωθεί ότι νωρίτερα, είχε γίνει διαφορετική ταυτοποίηση για τον συγκεκριμένο άνδρα, καθώς είχε αναφερθεί ότι ήταν ο μηχανικός στο εργοστάσιο της Ανώνυμης Εταιρείας Οινοπνευματοποιίας στη Μεσσηνία , γεννημένο στην Πύλο Βασίλη Ν. Παπαδήμα, αδερφό του εκδότη Δημήτρη Παπαδήμα, ο οποίος είχε συλληφθεί τον Αύγουστο του 1941 από τους Ιταλούς καραμπινιέρους. Πλέον, μένει να επιβεβαιωθεί ποια εκδοχή ισχύει. 

Την ταυτοποίηση, πιστοποίηση του υλικού και τη διερεύνηση της αυθεντικότητας και της προέλευσης θα πρέπει να αναλάβει κρατικός φορέας. Αυτό λέει ο σύλλογος εργαζομένων του Υπουργείου Πολιτισμού ο οποίος έχει ήδη ζητήσει να αγοραστούν από το ελληνικό Κράτος οι συγκεκριμένες φωτογραφίες ως ιστορικά ντοκουμέντα μιας σκοτεινής περιόδου και να διαφυλαχθούν στα Αρχεία του Κράτους πριν χαθούν στα συρτάρια κάποιου συλλέκτη -όπως συμβαίνει συνήθως με τις φωτογραφίες από τον Β Παγκόσμιο Πόλεμο.

Ένα άλλο ερώτημα είναι εάν πρόκειται για τις μόνες φωτογραφίες από την εκτέλεση, με δεδομένο ότι οι συγκεκριμένες φωτογραφίες ήταν κολλημένες σε άλμπουμ. Πόσο πιθανό είναι οι συγγενείς του φωτογράφου να αποκρύπτουν, έχοντας κρατήσει τις φωτογραφίες από τη στιγμή της εκτέλεσης, ή μετά από αυτή, ώστε να αποφύγουν την καταδίκη για εγκλήματα πολέμου; Ή κάτι παρεμφερές να κάνει ο Βέλγος πωλητής, σκοπεύοντας να πουλήσει τις υπόλοιπες φωτογραφίες σε ιδιωτική δημοπρασία;

Όπως και να χει, να αγοραστούν οι φωτογραφίες που αποτυπώνουν το ναζιστικό έγκλημα από τη Βουλή ζητά με επιστολή του στον πρόεδρό της, Νικήτα Κακλαμάνη ο Αλέξης Τσίπρας.

Γράφει στην επιστολή του προς τον Πρόεδρο της Βουλής ο πρώην πρωθυπουργός:

«Αξιότιμε Κύριε Πρόεδρε,

Θα έπεσαν προφανώς στην αντίληψή σας τα δημοσιεύματα, ότι πωλητής από το Βέλγιο έβγαλε σε δημοπρασία στο eBay φωτογραφίες, που κανείς δεν ήξερε την ύπαρξή τους και αφορούν τους 200 κομμουνιστές που εκτελέστηκαν στην Καισαριανή την 1η Μάη του 1944, και σύμφωνα με τις ενδείξεις είναι αυθεντικές.

Πρόκειται για μοναδικά ντοκουμέντα μιας περιόδου σκότους, τρόμου, αλλά και ηρωισμού του λαού μας. Οι Έλληνες πατριώτες που απεικονίζονται εκεί, τα πρόσωπα που δεν βολεύτηκαν παρά μόνο στον ήλιο και κανένας φόβος δεν τα αλλοιώνει λίγο πριν στηθούν στον τοίχο, δίνουν υπόσταση σε μια συγκλονιστική στιγμή της σύγχρονης ιστορίας μας.
Παίρνω λοιπόν το θάρρος να σας προτείνω, το Ίδρυμα της Βουλής να αγοράσει αυτές τις φωτογραφίες, ως φόρο τιμής στην αντίσταση και τους νεκρούς της, αλλά και ως τεκμήριο του ηρωισμού με τον οποίο ο ελληνικός λαός αντιμετώπισε τη λαίλαπα της ναζιστικής κατοχής. Πιστεύω, όπως είμαι βέβαιος κι εσείς, αλλά και κάθε Ελληνίδα και Έλληνας, ότι οι τελευταίες στιγμές Ελλήνων πατριωτών, η απεικόνιση της τραγωδίας αλλά και του θάρρους τους, δεν πρέπει να γίνουν αντικείμενο συναλλαγής, αλλά να περιέλθουν στην ιδιοκτησία της Βουλής και της πατρίδας».

Και καθώς έχει φουντώσει η συζήτηση για το ζήτημα της εμπορικής διακίνησης ιστορικού υλικού που συνδέεται με εγκλήματα πολέμου που άνοιξε μετά την αποκάλυψη της δημοπρασίας των ιστορικών φωτογραφιών στο ebay από τη σελίδα «Greece at WWII Archives» του Facebook, το ΚΚΕ έκανε γνωστό ότι θα καταθέσει άμεσα συγκεκριμένη πρόταση για την αξιοποίηση αυτών των ντοκουμέντων.

Σε ανακοίνωσή του το ΚΚΕ αναφέρει ότι «με δεδομένο ότι οι συγκεκριμένες φωτογραφίες φαίνονται αυθεντικές, αποτελούν το μοναδικό φωτογραφικό ντοκουμέντο αυτής της τεράστιας θυσίας, σύμβολο του ηρωικού αγώνα του λαού μας και αναπόσπαστο κομμάτι της ιστορίας του ΚΚΕ». Και τονίζει ότι η αξία τους «δεν μετριέται με το χρήμα και η θέση τους δεν βρίσκεται στο εμπόριο, σε ιδιωτικές συλλογές και σε ηλεκτρονικές δημοπρασίες, με αβέβαιη την κατάληξή τους. Εγείρεται συνεπώς σοβαρό ιστορικό και ηθικό ζήτημα και θα πρέπει με ευθύνη του κράτους τα ντοκουμέντα αυτά να αποκτηθούν και να αποδοθούν εκεί που ανήκουν, στο μουσείο ΕΑΜικής Εθνικής Αντίστασης του Δήμου Καισαριανής, στον Δήμο Καϊδαρίου και στο ΚΚΕ, για να είναι προσιτά στο λαό και τη νεολαία ως πηγή ιστορικής γνώσης και έμπνευσης για το σήμερα και το αύριο».

Λίγες ώρες μετά τη δημοσίευση των φωτογραφιών, το μνημείο των εκτελεσμένων κομμουνιστών στην Καισαριανή βανδαλίστηκε από άγνωστα άτομα. Ο δήμος ανακοίνωσε ότι οι ζημιές θα αποκατασταθούν άμεσα. Το μνημείο θα προστατεύεται επίσης από «όποιον εμποδίζει τη διατήρηση της ιστορικής μνήμης».

Ο δήμος Καισαριανής τονίζει ότι «η ιστορική μνήμη δεν ξεθωριάζει, όσο κι αν ενοχλεί κάποιους».