Το νέο πρόγραμμα του (δημόσιου) Μεγάρου Μουσικής Αθηνών

Αν και έχει πίσω του δεκαετίες ζωής, το Μέγαρο Μουσικής Αθηνών είχε να επιδείξει μία νέα πρώτη κατά την παρουσίαση του προγράμματος της περιόδου 2016-2017 που πραγματοποιήθηκε χθες, Δευτέρα 12 Δεκεμβρίου. Είναι το πρώτο πρόγραμμα που παρουσιάζεται με το νέο καθεστώς του Μεγάρου, το οποίο περιήλθε φέτος στο Δημόσιο, έπειτα από μία παρατεταμένη περίοδο κρίσης που ταυτίστηκε με τη γενικότερη οικονομική κρίση. Ο πρόεδρος του Μεγάρου, Νίκος Θεοχαράκης, ο οποίος συμπληρώνει αυτόν τον μήνα 10 μήνες στο τιμόνι του φορέα και ο καλλιτεχνικός διευθυντής Μίλτος Λογιάδης παρουσίασαν το νέο πρόγραμμα, με την Υπουργό Πολιτισμού και Αθλητισμού Λυδία Κονιόρδου να συμμετέχει στο πάνελ.

Τα πρώτα σχόλια της παρουσίασης έκανε η κ. Κονιόρδου, δίνοντας το στίγμα της νέας εποχής του Μεγάρου: «Θέλουμε να πιστεύουμε ότι το Μέγαρο θα αποτελέσει έναν χώρο που θα φιλοξενήσει όχι μόνο σπουδαίες δράσεις πολιτισμού Ελλήνων και ξένων καλλιτεχνών, αλλά παράλληλα θα ανοίξει τις πόρτες του στους Έλληνες πολίτες -όχι μόνο αυτούς που έχουν τη δυνατότητα να παρακολουθήσουν όλα αυτά τα σπουδαία προγράμματα, αλλά και σε ανθρώπους που ανήκουν στις ευπαθείς ομάδες. Θέλουμε να ανοίξει τις πόρτες του στους διαχειμαζόμενους καλλιτέχνες που αναζητούν εναγωνίως έναν χώρο για να ετοιμάσουν τη δουλειά τους. Το Μέγαρο Μουσικής μπορεί να δώσει ένα πάρα πολύ σημαντικό -σχεδόν συμβολικό- στίγμα σε αυτή την εποχή που δοκιμάζεται τόσο σκληρά, ιδιαίτερα για τους νέους, και να αποτελέσει παράδειγμα και για άλλους αντίστοιχους χώρους».



Ο κ. Θεοχαράκης αναφέρθηκε επίσης στο νέο καθεστώς: «Δεν είναι απλά άλλο ένα καλλιτεχνικό πρόγραμμα της επόμενης καλλιτεχνικής περιόδου, αλλά είναι το πρώτο καλλιτεχνικό πρόγραμμα του Μεγάρου ως φορέα του Δημοσίου. Αυτό συνεπάγεται κάποιες αλλαγές. Η πρώτη είναι η σχέση μας με το χρήμα των φορολογουμένων: [...] όταν κάποιος κάνει πολιτισμό οφείλει να το κάνει με μεγάλη ευαισθησία για το δημόσιο χρήμα. Αυτό σημαίνει ότι υπάρχουν διαφορετικές διαδικασίες διαφάνειας και ελέγχου, κάτι που μας αφαιρεί μία σημαντική ευελιξία, αυτό όμως είναι ο κανόνας του υπουργείου πλέον και έχει και τα καλά του από πλευράς διαφάνειας και χρηστής διαχείρισης».

Ο κ. Θεοχαράκης τόνισε επίσης ότι το Μέγαρο ως δημόσιος πλέον φορέας υπόκειται στον γενικότερο σχεδιασμό του κράτους σχετικά με τον πολιτισμό, κάνοντας λόγο για αύξηση των συνεργασιών προκειμένου να υπηρετηθεί αυτός ο σχεδιασμός. Προς την ίδια κατεύθυνση, προσέθεσε ότι το Μέγαρο θα πρέπει να προσφέρει στην κοινωνία, με ιδιαίτερη έμφαση στους νέους. «Πρέπει να χτίσουμε εμείς τη νέα γενιά των μουσικών. Δεν είμαστε ο μόνος φορέας που το κάνει αυτό. Τα παιδιά αυτά σπουδάζουν σε ωδεία, αλλά πιστεύω ότι το βήμα θα δοθεί μέσα από το Μέγαρο», ανέφερε χαρακτηριστικά ο ίδιος.

Πέραν, ωστόσο, από το έργο της ανάδειξης, ο κ. Θεοχαράκης αναφέρθηκε και στο έργο της εκπαίδευσης του κοινού, της εξοικείωσής του με την κλασική μουσική και τον πολιτισμό. Αυτό θα γίνει όχι μόνο μέσω συναυλιών, αλλά και μέσω διαλέξεων και φιλοξενίας άλλων μορφών τέχνης, όπως ο χορός και τα εικαστικά. Τη σκυτάλη πήρε στη συνέχεια ο κ. Λογιάδης για να περιγράψει τους βασικούς άξονες του προγράμματος του Μεγάρου.

Ένα πρώτο βασικό στοιχείο που επισημάνθηκε ήταν οι συνεργασίες του Μεγάρου με άλλους φορείς, σε μία εποχή που η λέξη «σύμπραξη» δεν είναι απλά της μόδας, αλλά μία μέθοδος επιβίωσης. Σε αυτό το πλαίσιο, το Μέγαρο ενισχύει τους δεσμούς του με την Εθνική Λυρική Σκηνή -σχέση που αναπόφευκτα θα αποδυναμωθεί έπειτα από την εγκατάσταση της τελευταίας στο ολοκαίνουργιο σπίτι της στο Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος μέσα στο 2017-, το Ελληνικό Φεστιβάλ, την ΕΡΤ, τους Μουσικούς της Καμεράτα-Ορχήστρας των Φίλων της Μουσικής, την Κρατική Ορχήστρα Αθηνών, την Κρατική Σχολή Ορχηστικής Τέχνης, τoν Οργανισμό Πολιτισμού, Αθλητισμού και Νεολαίας του Δήμου Αθηναίων, τη Συμφωνική Ορχήστρα Νέων του ΜΜΘ. Παράλληλα, προωθούνται διεθνείς συνεργασίες με κορυφαίες πολιτιστικές διοργανώσεις, όπως η εικαστική έκθεση documenta 14, και κοινές δράσεις με το Πανεπιστήμιο Αθηνών, το Ιόνιο Πανεπιστήμιο και το Ωδείο Αθηνών, το Σωματείο Ελλήνων Χορογράφων και την Ένωση Ελλήνων Μουσουργών.



Και φέτος δεσπόζουν στο πρόγραμμα οι βασικοί θεματικοί Κύκλοι που ξεχώρισαν και κατά τις προηγούμενες χρονιές: Μεγάλες Ορχήστρες, Μεγάλοι Μαέστροι, Μεγάλοι Ερμηνευτές, Όπερα, Θέατρο κά. Οι κύκλοι, μάλιστα, επικοινωνούν μεταξύ τους, καθώς πολλές από τις φετινές εκδηλώσεις ανήκουν ταυτόχρονα σε περισσότερες από μία ενότητες.

Ο Κύκλος Γέφυρες συνδυάζει διαφορετικές μορφές τέχνης και είδη μουσικής, δίνοντας βήμα έκφρασης στους νέους, συμβαδίζοντας με τις κατευθυντήριες γραμμές που χάραξαν οι κκ. Θεοχαράκης και Λογιάδης. Επιπλέον, οι νεαροί δημιουργοί, εκτελεστές και performers θα έχουν αρκετές ευκαιρίες να δείξουν τη δουλειά τους, λαμβάνοντας μέρος σε διαγωνισμούς, εργαστήρια αλλά και σε εβδομαδιαίες ανοικτές ακροάσεις που απευθύνονται σε καλλιτέχνες από όλους τους μουσικούς χώρους. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στον Κύκλο Το Μέγαρο των Παιδιών, με πρωινές και βραδινές συναυλίες και διαδραστικά μουσικά έργα, αλλά και εργαστήρια, όπως το Ηχο-Γραφίζοντας που διοργανώνεται για δεύτερη χρονιά. Παράλληλα έχουν προγραμματιστεί ξεχωριστά προγράμματα «μύησης» στη μουσική για μικρούς και μεγάλους (πχ. ο νέος Κύκλος +Αισθήσεις που στοχεύει στην ενεργοποίηση των ανθρώπινων αισθήσεων μέσω της μουσικής).

Κεντρικός πυρήνας του φετινού προγραμματισμού είναι η Αίθουσα Δημήτρης Μητρόπουλος. Τα εισιτήρια για τις παραστάσεις στον συγκεκριμένο χώρο μειώθηκαν σε 15 και 10 ευρώ ανάλογα με τη ζώνη, προκειμένου να προσελκύσουν και κόσμο με χαμηλότερο εισόδημα. Η Αίθουσα Δημήτρης Μητρόπουλος υποδέχεται ένα ευρύ φάσμα ακροαμάτων και θεαμάτων, το οποίο καλύπτει τη μοντέρνα και σύγχρονη δημιουργία, την ανθρώπινη φωνή σε όλες τις διαστάσεις και εκφράσεις της, την τζαζ, την παλαιά μουσική. Στον ίδιο χώρο θα φιλοξενηθούν ακόμη βραδιές μουσικής δωματίου, με βασικούς άξονες τα κουαρτέτα για έγχορδα του Μπετόβεν και τη ρωσική μουσική («Μπετόβεν κοινός παρονομαστής» και «Από τη Ρωσία με… αγάπη»), καθώς και το αφιέρωμα στον Νίκο Σκαλκώτα με ένα συνέδριο και τέσσερις συναυλίες.



Η τέχνη του χορού, στην κλασική αλλά και στη σύγχρονη μορφή της, κατέχει ξεχωριστή θέση στις εκδηλώσεις του Μεγάρου, με παλιούς γνώριμους αλλά και νέους προσκεκλημένους να εμφανίζονται στις σκηνές του. Η Πλατφόρμα Σύγχρονου Ελληνικού Χορού επέστρεψε ύστερα από πολλά χρόνια στο ΜΜΑ, ενώ η Κρατική Σχολή Ορχηστικής Τέχνης φιλοξενήθηκε στην Αίθουσα Νίκος Σκαλκώτας. Το Netherlands Dans Theater NDT I επισκέπτεται για μια ακόμη φορά την Αθήνα, έχοντας στις αποσκευές του και νέες χορογραφίες βασισμένες σε ολοκαίνουργιες μουσικές συνθέσεις. Το Μπαλέτο της Εθνικής Όπερας του Κιέβου αφηγείται χορευτικά το κλασικό παραμύθι του Άντερσεν, τη Βασίλισσα του Χιονιού, αυτά τα Χριστούγεννα, που φέτος τα γιορτάζουμε με συναυλίες εκκλησιαστικής και χορωδιακής μουσικής, θέατρο σκιών για (μικρά και μεγάλα) παιδιά και ένα λαμπερό γκαλά όπερας, το οποίο και σηματοδοτεί την έναρξη των επετειακών εκδηλώσεων για τα 40 χρόνια από τον θάνατο της Μαρίας Κάλλας.

Τέλος, ο Κύκλος Adagiο διευρύνει τον μουσικό του προσανατολισμό και στρέφεται προς τον 21ο αιώνα, με τον Γ. Σ. Μπαχ να συναντά τον Χένρικ Γκορέτσκι και τον Άρβο Περτ, σε ένα τετραήμερο οδοιπορικό στα μονοπάτια της «κλασικής» αλλά και της σύγχρονης θρησκευτικής δημιουργίας που υμνεί το Θείο Πάθος.



Παρ' όλα αυτά, η παρουσίαση έκλεισε με έναν προβληματισμό ως προς την οικονομική κατάσταση του Μεγάρου. Αν και έχει σβηστεί το 50% των 104 εκατ. ευρώ που χρωστούσε το Μέγαρο στην εφορία, τα εναπομείναντα 52 εκατ. παραμένουν ένα θεόρατο ποσό για τον φορέα, ειδικά αν λάβουμε υπόψη το γεγονός ότι ο προϋπολογισμός του παραμένει ελλειμματικός. «Το σύνολο των εσόδων για το 2016 είναι γύρω στα 5,5 εκατ. ευρώ, από τα οποία λιγότερο από 2 εκατ. ευρώ προέρχονται από τα εισιτήρια, 250 χιλιάδες από χορηγίες και πάνω από 2 εκατ. ευρώ από συνέδρια και εκμισθώσεις». Από την άλλη μεριά, τα έξοδα για το προσωπικό είναι γύρω στα 6,5 εκατ. ευρώ, ενώ τα συνολικά έξοδα φτάνουν στα 13 εκατ. ευρώ. Την ίδια στιγμή, η κρατική επιχορήγηση έχει αυξηθεί από τα 2,7 στα 4 εκατ. ευρώ δεν αρκεί για να καλυφθεί το έλλειμμα.

«Για να μπορέσουμε να βγούμε, χρειαζόμαστε κρατική επιχορήγηση 8 εκατ. ευρώ», ανέφερε ο κ. Θεοχαράκης, προσθέτοντας ότι τελικά θα χρειαστεί να αυξηθούν πολύ περισσότερο οι εκμισθώσεις, οι οποίες θα μπορούσαν να φέρουν στο Μέγαρο άλλο ένα εκατ. ευρώ το 2017 και δύο εκατ. ευρώ το 2018. Την ίδια στιγμή, επιδιώκεται οι παραγωγές να χρηματοδοτούνται από τις εισπράξεις από τα εισιτήρια. Και πάλι, όμως, τα προβλήματα δεν λύνονται και αυτό γιατί υπάρχουν σε εκκρεμότητα έξοδα συντήρησης που έχουν αναβληθεί εδώ και καιρό και δεν μπορούν να αναληφθούν ούτε τώρα εξαιτίας της οικονομικής κατάστασης. Η νέα εποχή του Μεγάρου δεν φαίνεται να είναι πολύ ευκολότερη από την αμέσως προηγούμενη.

Info
Δείτε αναλυτικά το πρόγραμμα του Μεγάρου Μουσικής Αθηνών στην ιστοσελίδα του.