Ελεγχόμενες φωτιές τον Νοέμβριο για να τις γλιτώσουμε το… καλοκαίρι - Όσα αλλάζουν στη δασοπροστασία

Μεγάλες τομές στη δασοπροστασία, όπως ελεγχόμενη και προγραμματισμένη καύση συγκεκριμένων δασικών περιοχών από την Πυροσβεστική και περιφερειακά war rooms για την αντιμετώπιση των πυρκαγιών περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, το νομοσχέδιο που θα παρουσιάσει ο υπουργός Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας Γιάννης Κεφαλογιάννης στο Υπουργικό Συμβούλιο της εβδομάδας.

Το νομοσχέδιο που παρουσιάζει το «Πρώτο Θέμα» έρχεται να αλλάξει από τη ρίζα όλη τη φιλοσοφία της Πολιτικής Προστασίας προκειμένου να θεμελιωθεί ένα νέο μοντέλο πρόληψης, απόκρισης και συντονισμού απέναντι στις ολοένα πιο έντονες πυρκαγιές, των οποίων ο χαρακτήρας έχει αλλάξει λόγω της κλιματικής κρίσης. Κεντρική τομή του νομοσχεδίου αποτελεί η εισαγωγή της προδιαγεγραμμένης καύσης στο ελληνικό νομικό πλαίσιο ως επίσημου εργαλείου πρόληψης. Για πρώτη φορά η χώρα αποκτά ένα θεσμικά κατοχυρωμένο σύστημα ελεγχόμενης καύσης καύσιμης ύλης από τα αρμόδια κρατικά όργανα, με στόχο τη μείωση του κινδύνου μεγάλων πυρκαγιών.

Η προδιαγεγραμμένη καύση ορίζεται ως μια ελεγχόμενη, προγραμματισμένη και επιστημονικά τεκμηριωμένη διαδικασία κατά την οποία ειδικά κλιμάκια της Πυροσβεστικής και της Δασικής Υπηρεσίας ανάβουν φωτιά σε επιλεγμένες περιοχές ώστε να μειωθεί η καύσιμη ύλη, να δημιουργηθούν ζώνες επιβράδυνσης και να προστατευτούν κρίσιμες υποδομές, οικισμοί και ευαίσθητα οικοσυστήματα. Η διαδικασία προβλέπεται αυστηρά εκτός αντιπυρικής περιόδου, υπό συγκεκριμένες συνθήκες καιρικών παραμέτρων, με πλήρη επιχειρησιακή τεκμηρίωση, ειδικά πρωτόκολλα ασφαλείας και συμμετοχή μεικτών συνεργείων Πυροσβεστικής και Δασικών Υπηρεσιών.

Η προδιαγεγραμμένη καύση χαρακτηρίζεται «αναπόσπαστο εργαλείο» μιας νέας στρατηγικής πρόληψης, καθώς αντιμετωπίζει το βασικό ζήτημα της συσσώρευσης καύσιμης ύλης στους ελληνικούς δασικούς σχηματισμούς.

Η πρακτική αυτή, που εφαρμόζεται συστηματικά εδώ και δεκαετίες σε χώρες όπως οι ΗΠΑ, η Ιταλία, η Ισπανία και η Πορτογαλία, ενσωματώνεται για πρώτη φορά στη χώρα μας με αυστηρό, επιστημονικά τεκμηριωμένο πλαίσιο. Σημειώνεται πως η τομή αυτή έρχεται να εναρμονιστεί και με την Εκθεση της Ακαδημίας Αθηνών του 2023, η οποία επεσήμανε ρητά ότι η Ελλάδα έχει αξιοποιήσει ελάχιστα την προδιαγεγραμμένη καύση, μολονότι διεθνώς θεωρείται αναγκαίο συμπλήρωμα του μηχανικού καθαρισμού και της ελεγχόμενης βόσκησης. Οπως λένε αρμόδιες πηγές, πρόκειται για μια μείζονα δομική αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο η χώρα προλαμβάνει, και όχι μόνο καταστέλλει, τις πυρκαγιές, προσαρμοσμένη στο νέο πυροκλιματικό περιβάλλον της Μεσογείου.

Επιχειρησιακά Κέντρα

Η δεύτερη μεγάλη τομή του νομοσχεδίου αφορά τη δημιουργία Επιχειρησιακών Κέντρων τα οποία θα λειτουργούν εντός των Πυροσβεστικών Περιφερειακών Διοικήσεων. Πρόκειται για ειδικά διαμορφωμένες δομές που θα στελεχώνονται με προσωπικό επιχειρησιακής εμπειρίας και θα συγκεντρώνουν σε πραγματικό χρόνο την εικόνα των συμβάντων ανά περιφέρεια.

Τα Κέντρα αυτά θα συγκεντρώνουν όλες τις πληροφορίες από τις τοπικές πυροσβεστικές υπηρεσίες, θα διευκολύνουν τον συντονισμό μεταξύ διοικήσεων και κεντρικών υπηρεσιών, θα διασφαλίζουν την άμεση ροή δεδομένων προς το Εθνικό Συντονιστικό Κέντρο Επιχειρήσεων Πολιτικής Προστασίας (ΕΣΚΕΔΙΚ).

Η ίδρυσή τους εισάγει ένα νέο μοντέλο επιχειρησιακής λειτουργίας, το οποίο επιχειρεί να ενισχύσει τη διαλειτουργικότητα, να περιορίσει τις καθυστερήσεις στη λήψη αποφάσεων και να επιτρέψει την καλύτερη προετοιμασία πριν από τα συμβάντα.

Οι βασικές τομές του νομοσχεδίου Μητρώο Επικουρικών Δυνάμεων

Καθιερώνεται για πρώτη φορά ένα ολοκληρωμένο Μητρώο Επικουρικών Δυνάμεων που μπορούν να υποστηρίζουν τις επίσημες επιχειρησιακές μονάδες σε περιπτώσεις κρίσεων. Στο Μητρώο εντάσσονται φυσικά πρόσωπα, νομικά πρόσωπα, σύλλογοι, ειδικευμένοι επαγγελματίες, ενώ οι φορείς της Τοπικής Αυτοδιοίκησης θα διευκολύνονται για τη γνωστοποίηση των αντίστοιχων στοιχείων τους μέσω της διαλειτουργικότητάς του.

Επικαιροποίηση Σχεδίων ΟΤΑ

Οι δήμοι και οι περιφέρειες υποχρεώνονται να επικαιροποιούν τα Σχέδια Αντιμετώπισης Κινδύνων σε διετή βάση, με σαφή χρονοδιαγράμματα και μεθοδολογία που καθορίζεται από το νομοσχέδιο. Τα εν λόγω Σχέδια θα περιλαμβάνουν ειδικό μέρος για την πρόληψη των δασικών πυρκαγιών, και συγκεκριμένα προβλέπεται: χαρτογράφηση κρίσιμων περιοχών αντιπυρικής σημασίας, καύσιμης ύλης, καταγραφή κρίσιμων σημείων κινδύνου, πρόβλεψη οδικών αξόνων διαφυγής, καθορισμό σημείων υδροληψίας, λίστες διαθέσιμων μηχανημάτων έργου και τεχνικών μέσων, ακόμα και πίνακες με τα συνεργεία που μπορούν να εκτελέσουν άμεσες εργασίες καθαρισμού. Τα σχέδια αυτά θα ψηφιοποιηθούν.

Αναβάθμιση της Διεύθυνσης Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού

Η υπηρεσία ενισχύεται οργανωτικά, αποκτά επιπλέον αρμοδιότητες και σύγχρονα εργαλεία. Στόχος είναι ο ταχύτερος εντοπισμός των αιτιών των πυρκαγιών και η αποτελεσματικότερη δίωξη των υπευθύνων. Ετσι, δημιουργείται μια ολοκληρωμένη κεντρική δομή με σύγχρονες ανακριτικές μονάδες και διαπεριφερειακή διασπορά, μητρώο πιστοποιημένων εμπειρογνωμόνων και νέο κανονισμό λειτουργίας.

Αναδιοργάνωση της Πυροσβεστικής Ακαδημίας

Το σχέδιο νόμου προβλέπει σημαντική αναβάθμιση της Πυροσβεστικής Ακαδημίας με τροποποιήσεις στη δομή και το πρόγραμμα σπουδών της, ώστε να αντανακλά τις ανάγκες της νέας επιχειρησιακής πραγματικότητας.

Πυροσβεστικά Φυλάκια στα νησιά

Στο νομοσχέδιο θα υπάρχει μέριμνα και για τη νησιωτική χώρα, αφού δίνεται η δυνατότητα σύστασης νέων Πυροσβεστικών Φυλακίων. Την απόφαση θα τη λαμβάνει ο αρχηγός του Πυροσβεστικού Σώματος, με τα φυλάκια αυτά να τοποθετούνται σε απομακρυσμένα ή μικρά νησιά, με καθορισμένη περιοχή ευθύνης και επαρκή εξοπλισμό, έτσι ώστε οι τοπικές κοινωνίες να έχουν άμεση πυροσβεστική κάλυψη. 

Φωτογραφίες: EUROKINISSI