Παντελής Καψής

Ήταν μια χρονιά στην διάρκεια της οποίας εκδηλώθηκαν εξεγέρσεις στις περισσότερες χώρες της Ευρώπης. Αν και τελικά κατεστάλησαν, στην πραγματικότητα άνοιξαν το δρόμο για δημοκρατικές κατακτήσεις που σήμερα θεωρούμε αυτονόητες. Έχω την εντύπωση ότι οι υποψήφιοι αρχηγοί του Σύριζα θα άξιζε να το διαβάσουν. Όχι φυσικά για να προσπαθήσουν να δημιουργήσουν ξανά επαναστατικές συνθήκες στην Ελλάδα, αν και ικανούς τους έχω. Αλλά για να μελετήσουν τις εντάσεις που συχνά δημιουργούνταν ανάμεσα στους διανοούμενους- ριζοσπάστες και τους εργαζόμενους. Οι τελευταίοι διεκδικούσαν πολύ συγκεκριμένα πράγματα, κυρίως μισθούς και δουλειά, ενώ οι πρώτοι ήθελαν να προτάσσουν πολιτικά αιτήματα. Αρκετές φορές δεν μπορούσαν να συνεννοηθούν μεταξύ τους.

Το ίδιο ακριβώς πρόβλημα είχα τις τελευταίες ημέρες καθώς προσπαθούσα να κατανοήσω τις διαφορές στις απόψεις ανάμεσα στην Έφη Αχτσιόγλου, τον Νίκο Παππά και τον Ευκλείδη Τσακαλώτο. Δεν ήταν εύκολο και φαντάζομαι ότι αν ήμουν οπαδός του κόμματος, λέμε τώρα, θα δυσκολευόμουν να επιλέξω. Δεν εννοώ ότι δεν έχουν μεταξύ τους διαφορές, έχουν. Είναι όμως έτσι διατυπωμένες που τελικά καταλήγουν να μην έχουν κανένα νόημα για έναν πολίτη που ενδιαφέρεται, χωρίς όμως να κατανοεί κατ ανάγκη την κομματική θεολογία και την αργκό των αντιπαραθέσεων.

Το επίδικο στον εσωκομματικό διάλογο είναι πώς θα διευρυνθεί η απήχηση του Σύριζα και θα επανακάμψουν οι μετριοπαθείς κεντροαριστεροί που τον εγκατέλειψαν στις τελευταίες εκλογές. Οι απόψεις είναι τρεις, όπως και οι υποψήφιοι. Στο ένα άκρο είναι ο Τσακαλώτος, ο πιο «αριστερός», ο οποίος προτάσσει την ιδεολογική καθαρότητα. Επαναλαμβάνει τη θέση του Τσίπρα ότι οι εκλογές κρίνονται στο κέντρο αλλά όχι από το κέντρο. Και συνεχίζει: «πρέπει να αποφασίσεις ποιος είσαι και μετά να απευθυνθείς στον κόσμο, ως αριστερά με μια ταυτότητα». Για να μην υπάρχει αμφιβολία μάλιστα διευκρινίζει ότι δεν μπορεί να φανταστεί έναν Σύριζα ο οποίος θα έχει μέσα «το κέντρο, την κεντροαριστερά και την αριστερά». (Συνέντευξη στον Κώστα Γιαννακίδη, 30/7) Στο άλλο άκρο ο Νίκος Παππάς ο οποίος ουσιαστικά υποστηρίζει την ανάγκη μιας «πολιτικής συμμαχίας» η οποία θα σημαίνει ότι ο Σύριζα θα είναι «ένας πλειοψηφικός κομματικός σχηματισμός, μια παράταξη».

Θα περιλαμβάνει δηλαδή τις δυνάμεις που ο Τσακαλώτος αποκλείει. Πετάει μάλιστα και μια σπόντα στην Αχτσιόγλου λέγοντας ότι αυτά δεν είναι ψευτοδιλήμματα αλλά σκληρά διλήμματα που θέτει η ίδια η ζωή. (Συνέντευξη στον Χάρη Παυλίδη, 28/7) Πρόκειται για απάντηση στη άποψη που εξέφρασε η Αχτσιόγλου ότι η συζήτηση για το θέμα της ταυτότητας του Σύριζα «δεν έχει περιεχόμενο» και είναι «άγονη, αντιπαραγωγική και οπωσδήποτε αχρείαστα διαιρετική» για το κόμμα. Κατά κάποιο τρόπο η Αχτσιόγλου προσπαθεί να κινηθεί στη μέση των δύο συνυποψηφίων της, προσβλέποντας προφανώς στην στήριξη από όλες τις πτέρυγες. Η ίδια προέρχεται, όπως και ο Τσακαλώτος, από την αριστερή πτέρυγα, είναι φανερό όμως ότι επιχειρεί να γίνει ενωτική πλειοψηφική υποψηφιότητα. «Θα πρότεινα να σταματήσουμε να ζυγίζουμε τους ανθρώπους στη βάση των διαδρομών τους, όλοι από κάπου ερχόμαστε», είναι μια χαρακτηριστική της φράση (συνέντευξη στον Οδυσσέα Ιωάννου 23/7).

Δεν ξέρω πόσο αυτά τα ζητήματα μπορεί να συγκινήσουν ένα στενά κομματικό ακροατήριο. Είμαι απολύτως βέβαιος ότι το δίλημμα αν πρώτα πρέπει να επιλυθεί το ζητημα της ταυτότητας και μετά να αποφασιστεί η πολιτική ή αν προηγείται η πολιτική και ακολουθεί η ταυτότητα, δεν έχει απασχολήσει ποτέ κανέναν ψηφοφόρο. Τουλάχιστον όχι περισσότερο από το αν η κότα γέννησε το αυγό ή το αυγό την κότα. Απεναντίας πολλοί ψηφοφόροι, και όχι μόνο Συριζαίοι, θα είχαν σίγουρα πολύ μεγαλύτερο ενδιαφέρον να ακούσουν αν οι τρεις υποψήφιοι είχαν κάποιες συγκεκριμένες προτάσεις να κάνουν για τα προβλήματα της χώρας. Αριστερές, δεξιές ή … νεοφιλελεύθερες, δεν έχει τόσο σημασία. Όπως άλλωστε έλεγε και ο ομοϊδεάτης τους, δεν μετράει το χρώμα της γάτας, αρκεί να πιάνει ποντίκια. Κάτι θα έπρεπε να τους έχει διδάξει η τελευταία τετραετία.

Επί αυτών όμως δεν έχουμε ακούσει ακόμα τίποτα. Όταν ερωτώνται μάλιστα, προτιμούν να απαντούν με γενικότητες, σαν να θέλουν να αποφύγουν τα δύσκολα. Όχι τυχαία. Στο κομματικό καφενείο οι ιδεολογικές παρόλες έχουν πέραση. Κυρίως σου επιτρέπουν να κρύψεις την πολιτική σου γύμνια. Την αδυναμία δηλαδή να επεξεργαστείς μια ρεαλιστική πολιτική που να μπορεί να συγκινήσει και να εμπνεύσει την πλειοψηφία των πολιτών. Αυτό όμως ήταν το μεγάλο πρόβλημα του Σύριζα στις εκλογές. Ένα κόμμα του όχι, κολλημένο στις συνθήκες του 2011, χωρίς προτάσεις για το αύριο. Αυτό εξακολουθεί να είναι σήμερα το πρόβλημα των τριών υποψηφίων. Ας μην απορούν γιατί οι εργαζόμενοι τους γύρισαν την πλάτη.

ΥΓ. Υπάρχει φυσικά και τέταρτος υποψήφιος, ο Στέφανος Τζουμάκας ο οποίος ξεκίνησε υιοθετώντας θεωρίες συνωμοσίας για τος ανεμογεννήτριες. Πώς να τον πάρεις σοβαρά;