Νίκος Φελέκης

Στην πολυπληθή κατηγορία των βλακών προσάπτεται, σίγουρα άδικα και επιστημονικά εσφαλμένα, η μομφή είτε ότι είναι άχρηστοι και περιττό βάρος στην κοινωνία, είτε ότι είναι παράσιτα. Εκφράζεται συχνά από πολλούς η ανόητη ευχή όπως αυτοί εκλείψουν. Το πρόβλημα των βλακών δεν είναι τόσο απλό όταν ληφθεί υπόψη η στερεά και απολύτως αναγκαία θέση που αυτοί επάξια κατέχουν στην κοινωνική διαστρωμάτωση.

Με αυτή τη φράση -γραμμένη όμως στην καθαρεύουσα και την οποία για λόγους ευνόητους μετέφερα στη δημοτική- ξεκινά ο Ευάγγελος Λεμπέσης τη μελέτη του με τίτλο «Η τεραστία κοινωνική σημασία των βλακών εν τω συγχρόνω βίω». Και συνεχίζει: «Οι βλάκες διαιρούνται σε δύο αντίθετες μεταξύ τους ομάδες, οι οποίες διέπονται όμως αμφότερες από τον ίδιο νόμο της διαστρωμάτωσης. Η πρώτη ομάδα καταλαμβάνει τις υποδεέστερες στην κοινωνία θέσεις, βρίσκονται δηλαδή σε κατώτατες βαθμίδες της κοινωνικής διαστρωμάτωσης. Είναι περιττό να τονιστεί πόσο ευεργετική για την κοινωνία είναι η ομάδα αυτή, διότι χωρίς αυτή δεν θα υπήρχε εκμετάλλευση και χωρίς την εκμετάλλευση δεν θα υπήρχε πολιτισμός».

Πάντως, και σε αντίθεση με ό,τι αναφέρει ο Λεμπέσης, υπάρχει αρκετή διεθνής βιβλιογραφία -από τον 19ο αιώνα- που θα μπορούσε κάποιος από την ηγεσία του ΠΑΣΟΚ να αξιοποιήσει. Και να την υπομνήσει στον Θανάση Καρτερό, αλλά και σε εκείνα τα στελέχη της ΕΛΑΣ τα οποία -όχι δημοσίως, αλλά στις κατ’ ιδίαν συζητήσεις τους- χαρακτηρίζουν και αυτά τον Ανδρουλάκη «βλάκα». Για παράδειγμα, υπάρχει η κλασική μελέτη του Γκούσταβ Λε Μπον «Ψυχολογία των Μαζών», η οποία δημοσιεύτηκε το 1895, σχεδόν μισό αιώνα πριν από το πόνημα του Λεμπέση. Στο κεφάλαιο τρία αναφέρει: «Από τη στιγμή που ένας ορισμένος αριθμός ζωντανών υπάρξεων συγκεντρώνεται, είτε πρόκειται για μια αγέλη ζώων είτε για μια μάζα ανθρώπων, τοποθετείται από ένστικτο κάτω από την εξουσία ενός αρχηγού, δηλαδή ενός καθοδηγητή. Μέσα στις ανθρώπινες μάζες ο καθοδηγητής παίζει σημαντικό ρόλο. Η βούλησή του είναι ο πυρήνας γύρω από τον οποίο διαμορφώνονται και συνταυτίζονται οι απόψεις. Η μάζα είναι μια αγέλη, που δεν θα μπορούσε να κάνει δίχως αφεντικό».

Η ΕΛΑΣ, ως κομματική μάζα, δεν μπορεί να χαρακτηριστεί αγέλη, όμως είναι εξαιρετικά αμφίβολο αν μπορεί να υπάρξει χωρίς το «αφεντικό» της, τον κ. Τσίπρα. Ή μάλλον σίγουρα δεν μπορεί να υπάρξει. Αλλωστε όσοι συναπαρτίζουν τον νεότευκτο φορέα της οδού Αμαλίας το παραδέχονται και το ομολογούν: το κόμμα είναι αρχηγικό. Χωρίς τον Τσίπρα δεν υπάρχει ΕΛΑΣ, ενώ χωρίς τον Ανδρουλάκη υπάρχει ΠΑΣΟΚ. Και ενδεχομένως, σύμφωνα με αναλυτές και δημοσκόπους, αλλά και πλήθος δημοσιολογούντων να πήγαινε και καλύτερα με άλλη ηγεσία.

Αβδηρίτες

Το κακό είναι ότι 130 χρόνια μετά τον Λε Μπον και 85 χρόνια μετά τον Λεμπέση, στην εγχώρια Κεντροαριστερά ασχολούνται με ανοησίες και ως σύγχρονοι Αβδηρίτες τσακώνονται για το πώς θα κάνουν... παπάρα την πολιτική των συμμαχιών. Ελεος και ήμαρτον! Αν δεν μπορούν να βρουν κοινούς τόπους συνεννόησης και συνεργασίας για να κάνουν πράξη την πολιτική αλλαγή στην οποία και τα δύο ομνύουν είναι όλοι τους, ένθεν κακείθεν, κουτεντέδες και φυσικά άξιοι της πολιτικο-εκλογικής κακομοιριάς τους. Επιπροσθέτως -κι αυτό είναι όντως χαρακτηριστικό των πολιτικών σερσέμηδων-, απορούν γιατί ο Μητσοτάκης πάει για τρίτη τετραετία και ερίζουν για το πόσους πόντους είναι η εκλογική οροφή των κυρίων Τσίπρα και Ανδρουλάκη. Είναι δυνατόν η πολιτική αντιπαράθεση ανάμεσα σε δύο κόμματα της προοδευτικής αντιπολίτευσης να έχει μετατραπεί σε διαγωνισμό ευήθειας; Ποιος είναι περισσότερο ελαφρόνους και ποιος με τη συμπεριφορά και τα λεγόμενά του ευνοεί την κυβέρνηση και τη μακροημέρευση του Μητσοτάκη; Και επειδή ορισμένοι -και δικαίως- θα αναρωτηθούν: Είναι δυνατόν οι δύο αξιωματικές αντιπολιτεύσεις, η μία θεσμική (ΠΑΣΟΚ) και η άλλη δημοσκοπική (ΕΛΑΣ), να τσακώνονται για τον χαρακτηρισμό «βλάκας», όταν η κυρία Κασιμάτη -βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ προερχόμενη από το ΠΑΣΟΚ και τώρα επιστρέφουσα στη Χαριλάου Τρικούπη- έχει ευχηθεί ακόμη και τον θάνατο του Γιώργου Παπανδρέου ή οι κύριοι Μωραΐτης και Ραγκούσης -προτού φύγουν από το ΠΑΣΟΚ και προσχωρήσουν στον ΣΥΡΙΖΑ- χαρακτήριζαν τον κ. Τσίπρα «απατεώνα», «ψεύτη» και τον «πιο ανέντιμο πρωθυπουργό της Μεταπολίτευσης» ή πολλές άλλες... μάντολες, που στο διάβα του χρόνου και ειδικά την τελευταία δεκαπενταετία έχουν ανταλλάξει στελέχη και των δύο κομμάτων. Και στην οποία τα «Πινοσέτ» και «Ολαντρέου» για τον ΓΑΠ κατέχουν ξεχωριστή θέση.

Μένουμε στα δύο αυτά κόμματα γιατί αν ανατρέξουμε στους χαρακτηρισμούς που έχουν ανταλλαγεί ανάμεσα σε κυβερνητικά και αντιπολιτευόμενα στελέχη η λέξη «βλάκας» θα είναι επιπέδου Νηπιαγωγείου. Υπάρχει βέβαια ένα ερώτημα: Γιατί ένας έμπειρος δημοσιογράφος και εξ απορρήτων για πολλά χρόνια του κ. Τσίπρα όπως είναι ο Θανάσης Καρτερός κατέφυγε στον βλακώδη και αστόχαστο αυτό χαρακτηρισμό; Σίγουρα δεν του ξέφυγε. Και μάλλον σίγουρα δεν ήταν καθ’ υπαγόρευση του κ. Τσίπρα. Δεν λαμβάνω υπ’ όψιν μου ούτε τη δημόσια αποδοκιμασία Καρτερού από τις δύο πλέον έγκυρες φωνές του Τσίπρα: τον γραμματέα της ΕΛΑΣ Μίλτο Χατζηγιαννάκη και την εκπρόσωπο Τύπου Θεώνη Κουφονικολάκου. Με τη σκόνη που σηκώθηκε, έτσι έπρεπε να κάνουν. Ούτε λαμβάνω υπ’ όψιν μου τα εμπιστευτικώς μεταφερόμενα από συνεργάτες του κ. Τσίπρα ότι δήθεν ο πρώην πρωθυπουργός «οργίστηκε» και «έβριζε» λέγοντας «τι βλακείες είναι αυτές» και «ο Θανάσης μάς καταστρέφει».

Αν κάτι καταστρέφει ο Καρτερός, αυτό είναι η προσπάθεια των Δραγασάκη, Χαρίτση, Καστανίδη και άλλων «ενδιάμεσων» που επιθυμούν τη συνεργασία των δύο κομμάτων και προσπαθούν να γεφυρώσουν την απόσταση ανάμεσα στην Αμαλίας και τη Χαριλάου Τρικούπη. Αυτή την προσπάθεια, ως καλά εκπαιδευμένος στις παλαιοκομμουνιστικές ίντριγκες και τακτικές, προσπάθησε να τορπιλίσει ο Καρτερός και νομίζω ότι ο κ. Τσίπρας μάλλον θα πρέπει να απονείμει τα εύσημα στον Θανάση, αφού και ο ίδιος ο πρώην πρωθυπουργός δεν θέλει παραμονές των εκλογών να δοθεί η εντύπωση ότι ΕΛΑΣ και ΠΑΣΟΚ -αλλά και ο ΣΥΡΙΖΑ και η Νέα Αριστερά- είναι όμορα κόμματα και πρέπει να οικοδομούνται, από τώρα, σχέσεις εμπιστοσύνης, συνεργασίας και κοινής δράσης. Θέλει ο ίδιος να είναι ο οδηγός και οι υπόλοιποι, αναγνωρίζοντάς του το προβάδισμα, να τον ακολουθούν πειθόμενοι στα εκείνου ρήματα.

Χαρακτηρισμοί

Επιπροσθέτως, όσοι γνωρίζουν τα λεγόμενα στην Αμαλίας για τον Ανδρουλάκη ουδόλως ενοχλήθηκαν από το άρθρο Καρτερού αφού, παρά τα όσα αναγκάζονται να υποστηρίξουν δημοσίως, στις μεταξύ τους συζητήσεις ο χαρακτηρισμός «βλάκας» είναι ο πλέον επιεικής για τον πρόεδρο του ΠΑΣΟΚ.

Μάλιστα, ο κ. Τσίπρας και οι στενοί συνεργάτες του επενδύουν πολλά στην -κατά τους δημοσκόπους, αναλυτές και δημοσιολογούντες- ηγετική ανεπάρκεια του Ανδρουλάκη προκειμένου στις εκλογές η ΕΛΑΣ να καπαρώσει τη δεύτερη θέση και εκ των πραγμάτων να μετέχει από θέση ισχύος στην αναδιοργάνωση της Προοδευτικής Παράταξης, αλλά και στο κυβερνητικό και κοινοβουλευτικό παιχνίδι της επόμενης μέρας. Εξάλλου, στην ευόδωση αυτού του στόχου «έχουν βάλει όλα τους τα λεφτά» ο κ. Τσίπρας και οι συνεργάτες του.

Αν και παρά τη δημοσκοπική υπεροχή δεν καταφέρουν να κερδίσουν τον «μικρό τελικό» με το ΠΑΣΟΚ του Ανδρουλάκη, η Αμαλίας θα υποστεί ρωγμές. Μπορεί να μην γκρεμιστεί, όμως αν το πλεονέκτημα στο κυβερνητικό, κοινοβουλευτικό και κεντροαριστερό παιχνίδι περάσει στη Χαριλάου Τρικούπη, η επιστροφή του κ. Τσίπρα στην κεντρική πολιτική σκηνή θα είναι εξόχως προβληματική και οπωσδήποτε θα χρειαστεί υπομονή αγιορείτη καλόγερου για να αντέξει τις κακουχίες. Βέβαια, και επειδή η ΕΛΑΣ μέχρι τώρα εκτός από αρχηγικό είναι και προσωποπαγές κόμμα, θα έχει λιγότερες συνέπειες από το ΠΑΣΟΚ, το οποίο σε περίπτωση που έρθει τρίτο -και μάλιστα με διαφορά πάνω από τρεις μονάδες από τη δεύτερη ΕΛΑΣ- θα δοκιμαστεί πολύ σοβαρά και είναι αμφίβολο αν θα καταφέρει να συνεχίσει ενωμένο και οπωσδήποτε θα απολέσει τον χαρακτηρισμό του -οιονεί- μεγάλου και κυβερνητικού κόμματος.

Πάντως, σχεδόν όλες οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι η πρωτοκαθεδρία της Ν.Δ. δεν αμφισβητείται. Οι ενστάσεις που υπάρχουν είναι για το ποσοστό που θα λάβει. Αν θα είναι στην περιοχή του 25% ή του 30%. Κατά συνέπεια, ο αγώνας πυγμαχίας και μάλιστα μέχρι τελικής πτώσεως ανάμεσα σε Τσίπρα - Ανδρουλάκη ενδέχεται να μην είναι και τόσο έξυπνη επιλογή. Θα έλεγα δε πως είναι και βλακώδης εάν τα δύο κόμματα δεν ξεπεράσουν, αθροιστικά, το ποσοστό της προπορευόμενης Ν.Δ.

Και ίσως στην Αμαλίας και τη Χαριλάου Τρικούπη θα πρέπει να ξανασκεφτούν τη στρατηγική τους, καθώς η Κεντροαριστερά ενδέχεται να μπει στο χρονοντούλαπο αν η φιλελεύθερη Ν.Δ., το δεξιό κόμμα Σαμαρά και οι ακροδεξιές παραφυάδες συγκεντρώσουν ποσοστά που θα καθιστούν την ευρύτερη Δεξιά Παράταξη πλειοψηφία στο εκλογικό σώμα και θα της παρέχουν τη δυνατότητα σχηματισμού κυβέρνησης χωρίς τη σύμπραξη κάποιου κόμματος από το Κέντρο και την ευρύτερη Κεντροαριστερά.

Αρνηση συνεργασίας

Δεν είναι όμως η μόνη βλακεία της λεγόμενης πληθυντικής Αριστεράς. Βλακεία είναι να μην ενώνουν δυνάμεις -στο Κοινοβούλιο, στην Αυτοδιοίκηση, στα συνδικάτα, στα πανεπιστήμια, στις γειτονιές- προκειμένου να καταγγείλουν κυβερνητικές «αμαρτίες» (αναθέσεις δημοσίων έργων και κοινοτικά κονδύλια σε ημέτερους, Ελληνοτουρκικά, ελληνοαμερικανικές σχέσεις κ.ά.) ή να προωθήσουν κοινές δράσεις για να πιέσουν υπέρ της επίλυσης σοβαρών κοινωνικών αιτημάτων, όπως οι χαμηλοί μισθοί, τα ακριβά ενοίκια, οι υψηλές τιμές στα σούπερ μάρκετ, στα τιμολόγια του ηλεκτρικού, στο πετρέλαιο και τη βενζίνη κ.α.

Το κρίσιμο θέμα δεν είναι αν ο κ. Ανδρουλάκης θα πάρει μια ψήφο παραπάνω από τον κ. Τσίπρα, ή αν η ΕΛΑΣ θα πετύχει μεγαλύτερα ποσοστά. Οπως υποστηρίζει και ο Γιάννης Δραγασάκης: «Το θέμα είναι να υπάρξει μια δύναμη που να παρουσιάσει ένα αξιόπιστο σχέδιο επανένωσης ή ενιαίας έκφρασης της Κεντροαριστεράς». Στο τέλος, σύμφωνα με τη γνώμη Δραγασάκη και άλλων, «θα κερδίσει όχι αυτός που θα έχει κάποιες μονάδες παραπάνω από τον άλλον στην εκλογική μάχη, αλλά αυτός που θα παρουσιάσει ένα πειστικό σχέδιο για την ενδυνάμωση και ενιαία έκφραση του προοδευτικού χώρου».

Αντ’ αυτού, βλέπουμε τον μεν Ανδρουλάκη να δηλώνει ότι πρωθυπουργός θα είναι αυτός που θα κερδίσει τις εκλογές, τον δε Τσίπρα να ονοματίζει και με ποιους άλλους, εκτός από τον Μητσοτάκη, δεν θα συνεργαζόταν για να υπάρξει κυβέρνηση. Δηλαδή ο πρώτος δηλώνει ότι δικαιωματικά πρωθυπουργός θα πρέπει να γίνει ο Μητσοτάκης αφού αυτός είναι, τουλάχιστον μέχρι τώρα, το φαβορί για την πρώτη θέση. Και ο δεύτερος αποκλείει να συνεργαστεί στον σχηματισμό κυβέρνησης με τον Δένδια, τον Πιερρακάκη, τον Χατζηδάκη, τον Βενιζέλο και τον Στουρνάρα. Οι δύο πολιτικοί αρχηγοί που διεκδικούν να διαδεχθούν τον Μητσοτάκη ασχολούνται με τα σενάρια για το ποιος πρέπει να είναι ή να μην είναι πρωθυπουργός και δεν καταλαβαίνουν ότι με αυτό τον τρόπο, αντί να προσανατολίσουν τη δημόσια συζήτηση στη δική τους κυβερνητική εναλλακτική δίνουν την εντύπωση ότι οι δύο τους μοιάζουν με τους γαϊδάρους που μαλώνανε σε ξένο αχυρώνα.

Στο προαύλιο

Βλακεία επίσης είναι η -θεολογικού και όχι πολιτικού τύπου- τακτική του «απεταξάμην τω Σατανά και συνεταξάμην τω Χριστώ» για τους βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ και της Νέας Αριστεράς που ανεξαρτητοποιήθηκαν και περιμένουν στο προαύλιο της ΕΛΑΣ μέχρι να αποκτήσουν τηλεοπτική και κοινοβουλευτική εμπειρία η Κουφονικολάκου, η Μαριζέτα, ο Νυφούδης, ο Μπαλατσούκας και οι λοιποί/ές «απόστολοι» του κ. Τσίπρα. Τουλάχιστον, αυτό φαίνεται πως το κατάλαβαν στην Αμαλίας και επισπεύδεται η ένταξη των συντασσομένων με τον Τσίπρα βουλευτών. Πάντως, δεν αρκούν τα TikTok, οι ομιλίες στις κομματικές συναθροίσεις, οι συνεντεύξεις και οι αγκαλιές με ψηφοφόρους σε περιοδείες ανά την επικράτεια για να γίνει κάποιος ο προμήτωρ της Νέας και Μεγάλης Προοδευτικής Παράταξης, όπως ονειρεύεται ο κ. Τσίπρας. Ούτε τον καθιστούν «φυσικό ηγέτη της Αριστεράς» επειδή κάτι τέτοιο δηλώνουν οι συνεργάτες και συνοδοιπόροι του.

Ιδρυτές παρατάξεων

Προμήτορες ήταν ο Κωνσταντίνος Καραμανλής και ο Ανδρέας Παπανδρέου επειδή κατάφεραν να ενώσουν την Δεξιά και την Αριστερά αντίστοιχα, να τις καταστήσουν κυβερνητικές δυνάμεις και να κινητοποιήσουν τους ψηφοφόρους για την επίτευξη εθνικών στόχων με διαφορετικές κοινωνικές, θεσμικές, οικονομικές προτεραιότητες ο καθένας τους. Οι προμήτορες φτιάχνουν παρατάξεις, όχι κόμματα και μάλιστα μικρομεσαία. Ενώνουν την Αριστερά -ή τη Δεξιά- και δεν τη διχάζουν με «βλακείες». Φτιάχνουν πολιτικά σχέδια που θα μετατρέψουν τις αγωνίες και τα αιτήματα της κοινωνίας σε πλειοψηφικά ρεύματα. Εκπονούν εναλλακτικά και ρεαλιστικά προγράμματα που μπορεί να κινητοποιήσουν δυνάμεις ώστε να υπάρξει η αναγκαία (για την επιβίωση του έθνους, της πατρίδας και των πολιτών στους ταραγμένους και δύστηνους καιρούς που ζούμε) λαϊκή και πατριωτική ενότητα. Ολα τ’ άλλα, όπως θα ψιθύριζε και ο κύριος Αυγολέμονος στον Ανδρουλάκη και τον Τσίπρα, είναι «να ’χαμε να λέγαμε και να ’χαμε να πούμε». Και για να πρωταγωνιστούν στον δημόσιο διάλογο οι πονηροί, οι καπάτσοι, οι ολιγόφρονες και οι ουτιδανοί.

Η κατακερματισμένη και ανθενωτική αντιπολίτευση είναι αυτή που πριμοδοτεί τον Μητσοτάκη και την κυβέρνησή του. Και γι’ αυτό ευθύνονται και οι δύο μονομάχοι. Και ο Ανδρουλάκης και ο Τσίπρας. Δεν ενώνουν δυνάμεις για να κερδίσει -ή έστω να αυξήσει τις πιθανότητες- η Κεντροαριστερά την πρώτη θέση στις εκλογές, αλλά αμπελοφιλοσοφούν και αλληλοβρίζονται για την κατάληψη της δεύτερης. Προφανώς, σκέφτονται όπως οι επαρχιώτες. Οτι δηλαδή είναι καλύτερα να είσαι πρώτος στο χωριό παρά δεύτερος στην πόλη.

Και φυσικά όταν περί άλλων -και μάλιστα ανοησιών- τυρβάζουν χάνουν την εμπιστοσύνη των πολιτών. Και την αξιοπιστία τους. Και χωρίς αυτά οι πολίτες σού γυρίζουν την πλάτη. Και χωρίς τους πολίτες ούτε ρεύμα νίκης υπέρ του Τσίπρα μπορεί να δημιουργηθεί, ούτε πρωτιά με μία ψήφο του Ανδρουλάκη μπορεί να υπάρξει...