Νίκος Φελέκης

Το 1664 μ.Χ. ο Αρμάν Ζαν ντε Μπουτιγιέ ντε Ρανσέ, αββάς στο μοναστήρι των Κιστερκιανών στην περιοχή «Soligny-la-Trappe» της Νορμανδίας βλέποντας τη χαλαρότητα στην εφαρμογή των Κανόνων της μοναστικής ζωής, αποφασίζει να αποσχιστεί από το Τάγμα του για να εφαρμόσει επακριβώς τον Κανόνα διαβίωσης του Αγίου Βενέδικτου, θεμελιωτή του δυτικού μοναχισμού. Δημιουργεί νέο Τάγμα και οι μοναχοί ονομάζονται Τραπιστές από το όνομα της τοποθεσίας του μοναστηριού. Η σταθερότητα, η πίστη στη μοναστική ζωή, η υπακοή και η εντολή να μιλούν μόνο όταν είναι απαραίτητο είναι ο οδηγός για τη μοναστική ζωή των μοναχών. Κατά τη διάρκεια των γευμάτων επικρατεί στοχαστική σιωπή ενώ ακούγεται ανάγνωσμα ιερού κειμένου.

Νομίζω ότι ο Αλέξης Τσίπρας πρέπει να μιμηθεί τον Μπουτιγιέ και να επιβάλλει στο κόμμα του αυστηρούς κανόνες πολιτικής συμπεριφοράς. Και να τους υποχρεώσει να ομιλούν μόνον όταν είναι απαραίτητο. Αν δεν καταφέρει οι ΕΛΑΣίτες του να γίνουν Τραπιστές θα αναγκαστεί συνεχώς να διορθώνει τον Σιακαντάρη (συγκυβέρνηση με τη Δεξιά), τον Νυφούδη (παγκόσμιος αλγόριθμος για την εύρεση της περιουσίας του 1% των πλουσίων), τον Παππά (θυρίδες, κοσμήματα και τιμαλφή), την Λαλιώτου (ασφάλεια δικαίου για τα ιδιωτικά πανεπιστήμια) Κουφονικολάου (τοξικό και όχι όμορο κόμμα το ΠΑΣΟΚ) και στο τέλος το κόμμα του -για να ηγηθεί της επανίδρυσης της Προοδευτικής Παράταξης- θα χρειαστεί αναμόρφωση και επανεκπαίδευση. Η ΕΛΑΣ χρειάζεται δυνατούς τελάληδες του Προγράμματός της και όχι κακόφωνους τενόρους των σχεδίων της. Ορισμένες φορές, ακόμη και στα τηλεοπτικά πάνελ, η στοχαστική σιωπή είναι προτιμότερη από τις παρλαπίπες.

Ίσως έφτασε η ώρα ο Τσίπρας να σταματήσει να στηρίζεται μόνον στους τεχνοκράτες και τους νεοπροσήλυτους πολιτικούς και να βάλει στο παιχνίδι τις «παλιές καραβάνες», που για χάρη του, αλλά και τη δική τους κοινοβουλευτική προοπτική, έφυγαν από τον ΣΥΡΙΖΑ και τη Νέα Αριστερά ή και παραιτήθηκαν από τις έδρες τους. Τουλάχιστον, αυτό διατείνονται ορισμένοι συνομιλητές του πρώην πρωθυπουργού. Και μάλιστα αποφαίνονται πως ο Χαρίτσης, η Αχτσιόγλου, ο Καραμέρος, ο Ζαχαριάδης, ο Ηλιόπουλος, ο Κεδίκογλου, ο Ζαμπάρας, ο Καλαματιανός, η Γεροβασίλη είναι απείρως καλύτεροι πολιτικά και περισσότερο ικανοί στις τηλεοπτικές μάχες από τον Νυφούδη, τον Σκανδάμη, την Μαριζέτα, τον Κώστα Μπουλμέτη ή την Κυβέλη Μάρδα-Πέλκα, το νέο (από τον βορρά) αστέρι της ΕΛΑΣ.

Ενδεχομένως, δεν θα αργήσει η ώρα που ο Τσίπρας θα τους καλέσει και επισήμως να αναλάβουν δράση. Σε πρώτη φάση αυτούς που παραιτήθηκαν από τις έδρες τους και αργότερα στην πορεία προς τις εκλογές και τους υπόλοιπους. Εξάλλου έχουν περάσει σχεδόν τέσσερεις μήνες από τότε που ιδρύθηκε η ΕΛΑΣ -χρόνος ικανός για να «ψηθούν» και να γίνουν γνωστά τα νέα φυντάνια του Αλέξη. Χθες -το θέρος δηλαδή- ήταν όντως νωρίς. Αύριο, την Άνοιξη -όταν θα γίνουν οι εκλογές- θα είναι αργά. Πρέπει τώρα -το Φθινόπωρο ή πριν μπει για τα καλά ο Χειμώνας- να αποφασίσει ο Τσίπρας πότε είναι η κατάλληλη ώρα και να το ανακοινώσει, μάς λένε κάποιοι εκ των συνεργατών του, που δεν ενδιαφέρονται για κοινοβουλευτική καριέρα. Σημειώνουν πάντως ότι θα πρέπει και αυτοί που απλώς ανεξαρτοποιήθηκαν να παραιτηθούν από τις έδρες ώστε η ΕΛΑΣ να μην έχει στην παρούσα Βουλή εκπροσώπους, όπως είναι η διακηρυγμένη θέληση του πρώην πρωθυπουργού. Πιθανώς, η συζήτηση για τον προϋπολογισμό να είναι η τελευταία κοινοβουλευτική παρουσία όσων έχουν ανεξαρτοποιηθεί, αλλά δεν παρέδωσαν τις έδρες τους.

Το νέον έτος ο Τσίπρας τους χρειάζεται όλους. Μάλιστα, δεν θα πρέπει να αποκλείσουμε την πιθανότητα λίγο πριν προκηρυχθούν οι εκλογές να προχωρήσει και σε συνέδριο
(ή σε κάποιου είδους πανελλαδικής σύναξης στελεχών, κάτι σαν Εθνική Συνδιάσκεψη ή Προσυνέδριο, όπως έκανε ο Ανδρέας Παπανδρέου),
απευθύνοντας κάλεσμα για πανστρατιά όλων των προοδευτικών και αριστερών πολιτών και συλλογικοτήτων. Εξυπακούεται πως στην περίπτωση αυτή το συνέδριο θα είναι δοξαστικό του αρχηγού και για να τονώσει την αυτοπεποίθηση των ψηφοφόρων του. Το έκτακτο και προεκλογικής σκοπιμότητας συνέδριο δεν θα αντικαταστήσει πάντως αυτό που είναι σχεδιασμένο για το Φθινόπωρο του 2027, μετά τις εκλογές, προκειμένου με βάση τα νέα δεδομένα, εφόσον είναι δεύτερο κόμμα, να προχωρήσει στη Διακήρυξη επανίδρυσης της Προοδευτικής Παράταξης. Το έκτακτο συνέδριο δεν μπορεί να αποκλειστεί, μάς λένε, εάν ο Τσίπρας εκτιμήσει πως θα του δώσει (σε επίπεδο εντυπώσεων, συστράτευσης δυνάμεων, ενθουσιασμού και τόνωσης του ηθικού) την απαραίτητη «καύσιμη ύλη» για να έχει ένα καλό αποτέλεσμα και να καταστεί κυρίαχος στην Κεντροαριστερά.

Πριν δει τι θα κάνει με τους βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ και της Νέας Αριστεράς πρέπει να αρχίσει να μεταδίδει στην περιφέρεια και ιδιαίτερα στην επαρχία τις θέσεις της ΕΛΑΣ. Κατά προτίμηση στα χωριά και όχι στα αστικά κέντρα, που μέσω και του Διαδικτύου, γνωρίζουν πάνω κάτω τις εξαγγελίες του. Ίσως θα πρέπει να μισθώσει η Αμαλίας ένα βαν και πέντε έξι επίλεκτα στελέχη του να αναλάβουν να οργώσουν την επικράτεια προκειμένου το «ευαγγέλιο» Τσίπρα να φτάσει και στο πιο μικρό και απομακρυσμένο οικισμό της χώρας. Κάποιοι στην Αμαλίας έχουν μελετήσει, όπως λέγεται, την καμπάνια της Χίλαρι Κλίντον και προτείνουν στον Αλέξη να την αντιγράψει προκειμένου να καλύψουν το κενό εκπροσώπησης που υπάρχει στην «ξεχασμένη Ελλάδα» και να μην αφήσουν τη ΝΔ και το ΠΑΣΟΚ, που έχουν παντού οργανώσεις και πυρήνες, να παίζουν χωρίς αντίπαλο. Διαγενομένου του χρόνου και όσο θα πλησιάζουμε προς τις εκλογές είναι αδήριτη η ανάγκη, λένε συνεργάτες του πρώην πρωθυπουργού, στην (πολιτική και προεκλογική) εξίσωση να προστεθούν και νέοι αγγελιοφόροι.

Μέχρι τώρα, την ΕΛΑΣ την μετέφερε και την εγκατέστησε δημοσκοπικά στη δεύτερη θέση μόνος του ο Αλέξης. Το 14-16% που δίνουν οι έρευνες στο κόμμα του είναι προσωπική του υπόθεση. Είναι, όπως παραδέχονται όλοι απότοκο των δικών του ομιλιών, εμφανίσεων, συνεντεύξεων, διαδικτυακών αναρτήσεων και μηνυμάτων. Και φυσικά προκύπτει και ως αποτέλεσμα της σύγκρισης με τον έτερο Καππαδόκη της Κεντροαριστεράς, τον Ανδρουλάκη. Η προσωπική γοητεία είναι καλή, δεν φτάνει όμως. Αν ο Τσίπρας δεν βρει κι άλλους πυροδότες η ΕΛΑΣ είναι πιθανό να στομώσει, να πάθει υπερκόπωση και να μην μπορέσει να πετάξει σε ποσοστά στην περιοχή του 20%, όπως θέλει -και μεταδίδει ότι είναι ο στόχος της- η Αμαλίας. Ήδη υπάρχει μια μικρή δημοσκοπική κόπωση. Η ΝΔ εμφανίζεται να αυξάνει την απόσταση από την ΕΛΑΣ για την πρώτη θέση και το ΠΑΣΟΚ να «ροκανίζει» τη διαφορά για τη δεύτερη.

Συνομιλητές του Τσίπρα διατείνονται πως η αντιπαράθεση με το ΠΑΣΟΚ τελικά βλάπτει παρά ωφελεί την ΕΛΑΣ. Μάλιστα, στην Αμαλίας έχουν καταλήξει στην απόφαση να σταματήσουν να ασχολούνται ιδιαίτερα με το ΠΑΣΟΚ επειδή ο μεταξύ τους «σκυλοκαυγάς» για την επόμενη μέρα των εκλογών ευνοεί τη ΝΔ, η οποία έχει κάθε συμφέρον να στρέφει τα φώτα της δημοσιότητας στην μονομαχία Ανδρουλάκη Τσίπρα για τη δεύτερη θέση. Στόχος της Αμαλίας είναι να καταγράψει στις κάλπες μια όσο το δυνατόν μικρότερη -και πάντως μονοψήφια- διαφορά από την προπορευόμενη ΝΔ και να προηγηθεί με τουλάχιστον τέσσερεις μονάδες του ΠΑΣΟΚ ώστε να καταστεί σε όλους ευκρινές ποιος είναι ο άλλος πόλος του νέου δικομματισμού, ο αντίπαλος της Δεξιάς Παράταξης και η κυρίαρχη δύναμη στην Κεντροαριστερά.

Στη επίτευξη αυτού του στόχου ο Τσίπρας, κατά ένα παράδοξο τρόπο, ελπίζει να τον βοηθήσει ο Σαμαράς. Όσο μεγαλύτερο ποσοστό καταγράψει ο Αντώνης τόσο θα μειωθεί η διαφορά του Αλέξη από τον Κυριάκο, ενώ θεωρεί πως με όπλο τον «πατριωτισμό» θα τραυματίσει εκλογικά και το ΠΑΣΟΚ αφού, όπως καταγράφεται και στις έρευνες της κοινής γνώμης το λεγόμενο ανδρεοπαπανδρεϊκό, αντιμητσοτακικό και πατριωτικό ΠΑΣΟΚ δεν αντιμετωπίζει με εχθρικά αισθήματα τον Μεσσήνιο πολιτικό. Αν λοιπόν ο Σαμαράς κόψει ψήφους από τον Μητσοτάκη και τον Ανδρουλάκη ωφελημένος -για την κατάκτηση της δεύτερης θέσης και την ανάδειξή του σε αντίπαλο κυβερνητικό και αντιδεξιό πόλο- είναι ο Τσίπρας, υποστηρίζουν ορισμένοι εκ των στενών συνεργατών του Αλέξη.

Παραδέχονται πάντως πως το «κλάδεμα» του Μητσοτάκη από τον Σαμαρά εγκυμονεί στρατηγικούς κινδύνους για την Κεντροαριστερά αφού δείχνει αφενός την αδυναμία της αριστεράς να νικήσει εκλογικά την ΝΔ και αφετέρου μετατοπίζει τον πολιτικό, αλλά και τον κυβερνητικό άξονα προς τα δεξιά. Η επόμενη κυβέρνηση μπορεί να είναι συμμαχική της ευρύτερης δεξιάς και να αφήσει για μια ακόμη τετραετία ίσως και περισσότερο εκτός γκουβέρνου την Κεντροαριστερά. Στην περίπτωση αυτή ο Μητσοτάκης ή κάποιος άλλος από την δεξιά παράταξη θα αναγκάσει τον Τσίπρα να συνεχίσει να τραγουδά «μου ‘φαγες όλα τα δαχτυλίδια» και να το συμπληρώνει με τον επόμενο στίχο: «μ’ έχεις και κοιμάμαι στα σανίδια». Για να πετάξει σε υψηλότερα ποσοστά ο Τσίπρας θα πρέπει να μην παίρνει ψηφοφόρους μόνον από τον παλιό ΣΥΡΙΖΑ, αλλά και από το Κέντρο και τους δυσαρεστημένους της Δεξιάς. Αν αυτούς τους κερδίσει ο Σαμαράς οι δεξαμενές του Τσίπρα περιορίζονται. Ο Αλέξης θα πρέπει να βρει τρόπο να μην κατευθυνθούν στον Σαμαρά οι απογοητευμένοι του ΠΑΣΟΚ, αλλά να προτιμήσουν τον «νέο πατριωτισμό» της ΕΛΑΣ.

Και ενδεχομένως, μέσω μιας «αμφίπλευρης διεύρυνσης», να προσεγγίσει καραμανλικά στελέχη. «Όχι φυσικά τύπου Άρη Σπηλιωτόπουλου ή Αντώναρου», μάς λέει συνομιλητής του Τσίπρα. Προσώρας, τα καραμανλικά στελέχη τελούν εν αναμονή του κόμματος Σαμαρά και το πιθανότερο είναι, με τις ευλογίες -παρασκηνιακά και όχι δημόσια- του Κώστα, να προτιμήσουν τον Αντώνη από τον Αλέξη. Βεβαίως, επειδή η ΕΛΑΣ του Τσίπρα δεν έχει αναπτύξει κυβερνητική δυναμική, απλώς δείχνει να κερδίζει τη δεύτερη θέση από το ΠΑΣΟΚ, είναι δύσκολο να υπάρξει σοβαρή και άξια λόγου αμφίπλευρη διεύρυνση. Οι διευρύνσεις, που εκλαμβάνονται από το εκλογικό σώμα ως βαρόμετρο πολιτικών μετατοπίσεων και ταυτοχρόνως φέρνουν και ψήφους, γίνονται με όρους κυβερνητικής εξουσίας, είτε υφιστάμενης είτε πιθανολογούμενης βασίμως. Όπως έχουν σήμερα τα πράγματα δεν έχουμε διευρύνσεις, αλλά μεταγραφές, που εξυπηρετούν τα πρόσωπα που μετακομίζουν από το ένα κόμμα στο άλλο.

Το σίγουρο είναι πως στην ΕΛΑΣ θα ήθελαν ο Τσίπρας στην πορεία προς τις κάλπες να «στρατολογήσει» και κάποιο δεξιά στελέχη, όχι απαραίτητα βουλευτές ή πολιτευτές, αλλά προσωπικότητες από την ευρύτερη συντηρητική παράταξη, που με τη δράση και τις απόψεις τους κάνει γκελ στην κοινωνία. Ενδεχομένως, «με το νέο πρόσωπο που εμφανίζει ο Αλέξης μπορεί και κάτι να καταφέρει», μάς λέει συνεργάτης του πρώην πρωθυπουργού. Και φέρνει ως παράδειγμα τη συνέντευξη Τύπου, στην οποίαν ο Τσίπρας εμφανίστηκε ως «σοβαρός, μετριοπαθής και νουνεχής διαχειριστής των κρατικών υποθέσεων». Και προσθέτει «η εικόνα ήταν θετική. Λόγος ήρεμος, αργός, χωρίς εξάρσεις. Σίγουρα πιο προοδευτικός από τη ΝΔ. Και με νουθεσίες στην αριστερά για το τι σημαίνει να είσαι σήμερα αριστερός».

Το ερώτημα είναι αν θα σηκώσει κόσμο από τον καναπέ και ιδιαίτερα από τον προοδευτικό χώρο που στις τελευταίες εκλογές προτίμησαν την αποχή και φυσικά αν θα μπορέσει να δημιουργήσει ρεύμα πολιτικής και κοινωνικής αλλαγής. Μέχρι στιγμής ούτε το ένα ούτε το άλλο δείχνει να το καταφέρνει. Στην καλύτερη των περιπτώσεων, σύμφωνα με τους αναλογιστές, μπορεί να ξανακερδίσει τους ψηφοφόρους του ΣΥΡΙΖΑ στις δεύτερες εκλογές του 2023 (το 17,8% δηλαδή) αφού τώρα κινείται στην περιοχή του 15%, δηλαδή στο ποσοστό που έλαβε στις ευρωεκλογές το πρώην κόμμα του με επικεφαλής τον Κασσελάκη. Για τον Τσίπρα και τους επιτελείς του είναι ζωτικής σημασίας να μην δοθεί η εντύπωση ότι η ΕΛΑΣ «έπιασε ταβάνι». Στην Αμαλίας θεωρούν πάντως ότι δύσκολα το ΠΑΣΟΚ μπορεί να τους αμφισβητήσει τη δεύτερη θέση. Και ο πιο βασικός λόγος είναι ότι ο Ανδρουλάκης και τα περί αυτόν στελέχη της Χαριλάου Τρικούπη δίνουν την εντύπωση ότι δεν έχουν -και ορθώς- αποκλειστικό τους αντίπαλο τη Δεξιά, αλλά έχουν εγκλωβιστεί και σε ένα αδιέξοδο διμέτωπο αγώνα. Στην πολιτική κερδίζουν οι γενναιόδωροι, όχι οι μίζεροι και οι τσιφούτηδες.

Ο Τσίπρας το έχει καταλάβει και γι’ αυτό υποστηρίζει πως στην περίπτωση που λάβει την εντολή σχηματισμού κυβέρνησης το πρώτο κόμμα στο οποίο θα απευθυνθεί είναι το ΠΑΣΟΚ. «Είναι ανταγωνιστής μας, όχι αντίπαλος μας» είπε και κέρδισε τις εντυπώσεις, ενώ δείχνοντας και αυτοπεποίθηση για το αποτέλεσμα της κάλπης ξεκαθάρισε πως «δεν είναι καταστροφή οι δεύτερες εκλογές». Αντίθετα, η Χαριλάου Τρικούπη στην ερώτηση: «Με ποιον θα κυβερνήσετε αν λάβετε την εντολή σχηματισμού κυβέρνησης;» δεν απαντούν ή ψελλίζουν κάτι ακαταλαβίστικα. Περισσότερο θυμίζουν τον πρόεδρο του Εδεσσαϊκού, παρά πολιτικά στελέχη με αυτοπεποίθηση. Αντί να βγουν στην επίθεση και να πουν «αν είμαστε πρώτο κόμμα, όπως είναι ο στόχος μας, φυσικά και θα απευθυνθούμε στα προοδευτικά κόμματα και θα τα καλέσουμε να σχηματίσουμε προοδευτική κυβέρνηση. Μεταξύ αυτών βεβαίως είναι και το κόμμα του κυρίου Τσίπρα, το οποίο άλλωστε έχει υιοθετήσει και το 80% του προγραμματός μας». Μια τέτοια τοποθέτηση θα έδειχνε αυτοπεποίθηση και σίγουρα θα έδινε πόντους στο ΠΑΣΟΚ. Τώρα με τη φοβική στάση που επιδεικνύει η Χαριλάου Τρικούπη -μην το κακοχαρακτηρίσουν είτε ως υποπόδιο της ΝΔ είτε ως δήθεν ρέπλικα του παλαιού ΣΥΡΙΖΑ- παραχωρεί αφενός έδαφος στον Τσίπρα για να προσελκύσει όσο το δυνατόν περισσότερους κεντροαριστερούς ψηφοφόρους, που θέλουν να αλλάξει βάρδια η εξουσία. Και αφετέρου στον Μητσοτάκη, να κερδίσει εκείνους τους (κεντρώους;) ψηφοφόρους, που θα ήθελαν οι εκλογές να μην οδηγήσουν σε πολιτική και κυβερνητική αστάθεια…