Γιατί πονάμε περισσότερο όταν κάνει πολλή ζέστη – Σε ποια θερμοκρασία ο πόνος κορυφώνεται

Οι υψηλές θερμοκρασίες δεν προκαλούν μόνο κόπωση, κακό ύπνο και δυσκολία συγκέντρωσης. Νέα ερευνητικά δεδομένα δείχνουν ότι μπορούν να κάνουν πιο έντονη την αίσθηση του σωματικού πόνου, ιδιαίτερα όταν ο υδράργυρος ξεπερνά τους 32°C.

Η επίδραση της ζέστης στον οργανισμό είναι ήδη γνωστή: Αφυδάτωση, εξάντληση, διαταραχές ύπνου και μειωμένη απόδοση είναι μόνο μερικά απ’ όσα μπορεί να βιώσει κανείς σε ημέρες καύσωνα. Ωστόσο, μια λιγότερο προφανής συνέπεια είναι ότι οι υψηλές θερμοκρασίες φαίνεται να αυξάνουν και την πιθανότητα εμφάνισης γενικευμένου σωματικού πόνου.

Αυτό διαπίστωσαν οι Lucía Macchia από το City St George’s, University of London, Cheng Keat Tang και Nattavudh Powdthavee από το Nanyang Technological University, αναλύοντας δεδομένα από περισσότερους από δύο εκατομμύρια κατοίκους των ΗΠΑ. Οι πληροφορίες προέρχονταν από μεγάλη, αντιπροσωπευτική έρευνα της Gallup, στην οποία καταγράφονταν καθημερινά, μεταξύ άλλων, και αναφορές για σωματικό πόνο.

Όσο ανεβαίνει η θερμοκρασία, αυξάνονται οι αναφορές πόνου

Όπως επισημαίνουν σε άρθρο τους στο The Conversation, oι ερευνητές διαπίστωσαν ότι όσο αυξανόταν η θερμοκρασία, τόσο μεγάλωνε η πιθανότητα οι συμμετέχοντες να αναφέρουν ότι ένιωθαν κάποιο είδος σωματικού πόνου. Η μεγαλύτερη αύξηση παρατηρήθηκε τις πολύ ζεστές ημέρες, όταν η θερμοκρασία έφθανε περίπου τους 32°C ή και περισσότερο. Ιδιαίτερα ευάλωτοι φάνηκαν οι μεσήλικες, καθώς και τα άτομα χαμηλότερου κοινωνικοοικονομικού επιπέδου. Τα ερευνητικά συμπεράσματα δεν υποδηλώνουν ότι η ζέστη προκαλεί πόνο – μπορεί, όμως, να επιδεινώνει ενοχλήσεις που ήδη υπάρχουν ή να κάνει τον οργανισμό πιο ευαίσθητο στα επώδυνα ερεθίσματα.

Γιατί η ζέστη φαίνεται να επιδεινώνει τον πόνο

Οι επιστήμονες προτείνουν αρκετές πιθανές εξηγήσεις. Η αφυδάτωση, για παράδειγμα, μπορεί να προκαλέσει μυϊκές κράμπες, πονοκέφαλο και γενικότερη δυσφορία. Παράλληλα, η θερμότητα επηρεάζει την κυκλοφορία του αίματος, την αρτηριακή πίεση και διάφορες φλεγμονώδεις διεργασίες, οι οποίες μπορεί να κάνουν έναν ήδη υπάρχοντα πόνο πιο έντονο. Άλλοι μηχανισμοί είναι πιο έμμεσοι. Η παρατεταμένη ζέστη μπορεί να αυξήσει το στρες, να διαταράξει τον ύπνο, να μειώσει τη διάθεση και να περιορίσει τη φυσική δραστηριότητα. Όλοι αυτοί οι παράγοντες επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τον πόνο.

Ο φαύλος κύκλος πόνου και κακού ύπνου

Ο ύπνος είναι ίσως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα. Όταν κάποιος δεν κοιμάται καλά, γίνεται πιο ευαίσθητος στον πόνο. Ταυτόχρονα, ο πόνος δυσκολεύει ακόμη περισσότερο τον ύπνο.

Κατά τη διάρκεια ενός καύσωνα, όταν οι υψηλές νυχτερινές θερμοκρασίες δυσκολεύουν την ξεκούραση, μπορεί να δημιουργηθεί ένας φαύλος κύκλος: Ο κακός ύπνος εντείνει τον πόνο και ο πόνος με τη σειρά του επιδεινώνει ακόμη περισσότερο τον ύπνο. Αν αυτή η κατάσταση παρατείνεται, μπορεί να επηρεάσει σημαντικά την ποιότητα ζωής και τη γενικότερη ευεξία.

Ο πόνος «κλέβει» και την προσοχή μας

Οι συνέπειες δεν περιορίζονται στη σωματική δυσφορία. Ο πόνος απαιτεί την προσοχή του εγκεφάλου. Όταν ένα μέρος του σώματος πονά, σημαντικό μέρος των νοητικών μας πόρων στρέφεται στην αντιμετώπιση της ενόχλησης. Έτσι, απομένουν λιγότεροι πόροι για συγκέντρωση, μνήμη και λήψη αποφάσεων. Αυτό μπορεί να επηρεάσει την απόδοση στην εργασία, τη μάθηση, αλλά και απλές καθημερινές δραστηριότητες.

Η επίδραση αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία τις ημέρες έντονης ζέστης, όταν ο οργανισμός ήδη καταβάλλει μεγαλύτερη προσπάθεια για να διατηρήσει σταθερή τη θερμοκρασία του.

Και τότε γιατί η θερμότητα χρησιμοποιείται συχνά για την ανακούφιση του πόνου;

Εδώ υπάρχει μια φαινομενική αντίφαση. Η εφαρμογή θερμότητας σ’ ένα συγκεκριμένο σημείο του σώματος, όπως ένα θερμαντικό επίθεμα στη μέση ή τον αυχένα, μπορεί πράγματι να ανακουφίσει τον πόνο. Η τοπική θερμότητα χαλαρώνει τους μυς και βελτιώνει την κυκλοφορία στην περιοχή.

Αυτό, όμως, είναι διαφορετικό από την πολύωρη έκθεση ολόκληρου του σώματος σε υψηλές θερμοκρασίες. Σ’ έναν καύσωνα, ο οργανισμός βρίσκεται συνολικά υπό θερμικό στρες. Πρέπει να αυξήσει την εφίδρωση, να μεταβάλει την κυκλοφορία του αίματος και να εργαστεί περισσότερο για να διατηρήσει τη θερμοκρασία του σε ασφαλή επίπεδα. Αυτή η συνολική επιβάρυνση μπορεί τελικά να επιδεινώσει, αντί να ανακουφίσει, τον πόνο.

Το επιπλέον κόστος

Οι επιπτώσεις φαίνεται ότι έχουν και οικονομική διάσταση. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της ερευνητικής ομάδας, οι υψηλότερες θερμοκρασίες κοστίζουν ήδη στην αμερικανική οικονομία περίπου 2 δισ. δολάρια τον χρόνο, εξαιτίας της αύξησης του σωματικού πόνου και των συνεπειών του στην παραγωγικότητα και την υγεία. Αν οι θερμοκρασίες συνεχίσουν να αυξάνονται και δε ληφθούν επαρκή μέτρα προσαρμογής, το κόστος αυτό θα μπορούσε να ξεπεράσει τα 9 δισ. δολάρια ετησίως έως το 2050. Καθώς οι καύσωνες γίνονται συχνότεροι και εντονότεροι, οι ερευνητές επισημαίνουν ότι ο σωματικός πόνος θα πρέπει να αναγνωριστεί ως μία ακόμη, λιγότερο ορατή συνέπεια των υψηλών θερμοκρασιών.

Τι μπορούμε να κάνουμε

Ορισμένα απλά μέτρα μπορούν να περιορίσουν την επιβάρυνση του οργανισμού. Η επαρκής ενυδάτωση είναι βασική, όπως και η αποφυγή έντονης σωματικής δραστηριότητας τις πιο ζεστές ώρες της ημέρας. Η παραμονή σε δροσερούς εσωτερικούς χώρους, όταν αυτό είναι δυνατό, και ο προγραμματισμός της άσκησης ή των εξωτερικών δραστηριοτήτων νωρίς το πρωί ή το βράδυ μπορούν επίσης να βοηθήσουν.

Η ζέστη, τελικά, επηρεάζει το σώμα με περισσότερους τρόπους απ’ όσους αντιλαμβανόμαστε. Ο πόνος φαίνεται πως είναι ένας από αυτούς.

Πηγή: ygeiamou