Μιχάλης Στούκας

Δυστυχώς, το τελευταίο χρονικό διάστημα ο πολιτικός λόγος έχει υποβαθμιστεί ακόμα περισσότερο και έχει εκπέσει σε φράσεις που θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν από ατυχείς και απαράδεκτες (κομψός χαρακτηρισμός), έως αγοραίες (πιο ακριβής χαρακτηρισμός...).

Στις 22 Οκτωβρίου 2026, σε τηλεοπτική εκπομπή του MEGA, ο βουλευτής της ΝΔ Δημήτρης Καλογερόπουλος χρησιμοποίησε τη φράση "τον ήπιαμε", αναφερόμενος στο παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο και την κύρωσή του από το κοινοβούλιο της ανατολικής Λιβύης. Η φράση αυτή προκάλεσε σφοδρές αντιδράσεις, ακόμα και μέσα στη ΝΔ, με αποτέλεσμα ο κύριος Καλογερόπουλος να "τα μαζέψει" λέγοντας ότι επρόκειτο για μία "ατυχή έκφραση". Έχοντας στον νου της και τη δήλωση του κύριου Καλογερόπουλου, η ανεξάρτητη βουλευτής Πέλλας Θεοδώρα Τζάκρη, μιλώντας πάλι στο MEGA στις 30 Οκτωβρίου 2026 προχώρησε ακόμα πιο πολύ λέγοντας: "Τον ήπιαμε δεν θα πει τίποτα. Τον ρουφήξαμε", αναφερόμενη στη διακυβέρνηση Τσίπρα μετά το 2015. Είχε βέβαια προηγηθεί και η ατυχής (τουλάχιστον...) φράση του Ιορδάνη Χασαπόπουλου: "Με τον κύριο Τσίπρα από το 2015 και μετά τον ήπιαμε."

Την Τετάρτη 4 Νοεμβρίου, σε ανακοίνωσή της η ΕΛ.Α.Σ. του Αλέξη Τσίπρα, αφού αναφέρεται στη "λάσπη" που εκτοξεύεται κατά του Αλέξη Τσίπρα («Ο επί της λάσπης αρμόδιος του Μαξίμου υπουργός Υγείας, ανέλαβε όπως πάντα τη βρόμικη δουλειά: Να απλώσει στην κοινωνία τη χυδαιότητα και τα γαβγίσματα για να κρύψει τα αποτελέσματα της πολιτικής του κυρίου του») ζητά από την κυβέρνηση να μιλά με ονόματα, όχι με γαβγίσματα. Και ως κορωνίδα της όλης δήλωσης ήρθε η φράση: "Αλλιώς βουλώστε το". Η συγκεκριμένη φράση προκάλεσε την έντονη αντίδραση του κυβερνητικού εκπροσώπου Παύλου Μαρινάκη και όχι μόνο.

Αλλά και η ιδιαίτερα έμπειρη, και συνήθως ψύχραιμη, Ντόρα Μπακογιάννη, τον Οκτώβριο, κατά τη διάρκεια εκδήλωσης στα Χανιά για το νοσοκομείο της πόλης, όταν κάποια κυρία από το ακροατήριο τη διέκοψε είπε: «Κλείστο ρε πουλάκι μου το στόμα σου ένα λεπτό, κλείστο», είπε η Ντόρα Μπακογιάννη, με τη γυναίκα να απαντά: «Σε ποιον μιλάτε έτσι;». Η βουλευτής επανέλαβε τότε: «Κλείστο, μιλάω».

Όταν, μετά από κάποιες μέρες το βίντεο με το περιστατικό έγινε γνωστό, η κυρία Μπακογιάννη αναγνώρισε ότι η έκφρασή της ήταν εσφαλμένη: "Έχασα την ψυχραιμία μου πριν από 15 μέρες στα Χανιά. Έκανα λάθος και ζητώ συγγνώμη. Δεν πρέπει να χάνεις την ψυχραιμία σου", είπε στον "αέρα" του ΣΚΑΪ. Άνθρωπος είναι η κυρία Μπακογιάννη και εύλογα κάποιες φορές μπορεί να χάσει την ψυχραιμία της. Θα μπορούσε όμως να χρησιμοποιήσει μία άλλη έκφραση (π.χ. "Σας παρακαλώ κυρία μου, μην με διακόπτετε"), που θα ήταν δικαιολογημένη και δεν θα την εξέθετε. Με το "πουλάκι μου κλείστο" έχασε το δίκιο της... Και βρέθηκε απολογούμενη.

Αυτά είναι κάποια από τα, δημόσια, λόγια πολιτικών, των τελευταίων μόνο ημερών. Αν απομονώσουμε τις φράσεις και ρωτήσουμε κάποιον που δεν γνωρίζει από ποιους ειπώθηκαν, πιθανότατα να δώσει λανθασμένη απάντηση. Θα αναρωτηθούν κάποιοι: «Εσύ πρώτη φορά ακούς τις φράσεις αυτές;».

Και φυσικά γνωρίζω όλες τις παραπάνω εκφράσεις και, αν και δεν τις χρησιμοποιώ συχνά, έχω χρησιμοποιήσει πολύ χειρότερες, μόνο όμως σε ιδιωτικές συζητήσεις ή σε παρέες με γνωστούς ή φίλους. Δεν έχω διανοηθεί ποτέ, να χρησιμοποιήσω ανάλογη φρασεολογία σε δημόσιο λόγο ή και απαντώντας σε σχόλια . Το έσχατο όριό μου είναι η ειρωνεία.

Σε κάθε περίπτωση, βέβαια, το θέμα δεν είναι τι κάνω εγώ ή ο κάθε άλλος απλός πολίτης. Το πρόβλημα είναι ότι η χρήση φράσεων όπως οι παραπάνω από πολιτικούς, δημόσια, είναι ανεπίτρεπτη. Η λεξιπενία, η έλλειψη παιδείας, ο τσαμπουκάς και οι λογομαχίες για το τίποτα, που διαπερνούν οριζόντια και κάθετα την ελληνική κοινωνία έχουν παρεισφρήσει και στο Κοινοβούλιο. Σε μια αίθουσα στην οποία έχουν γίνει μνημειώδεις ομιλίες από δεινούς ρήτορες (οι περισσότεροι ιστορικοί θεωρούν ότι ο Εμμανουήλ Ρέπουλης ήταν ο κορυφαίος όλων), ανεξάρτητα από την πολιτική τους δράση, ακούμε τετριμμένα και προβλέψιμα λόγια. Η γλωσσική ένδεια των περισσοτέρων βουλευτών είναι οφθαλμοφανής.

Ακόμα και οι λογογράφοι όσων δεν μπορούν να αγορεύσουν χωρίς "σκονάκι", ακολουθούν τη γενικότερη παρακμή και φθορά. Και όταν οι βουλευτές καλούνται να εκφραστούν σε ΜΜΕ αρχίζουν τα μαργαριτάρια... Εντάξει, οι βουλευτές δεν είναι γλωσσολόγοι, αλλά οφείλουν να είναι αντάξιοι του αξιώματός τους. Ούτε βέβαια να καταφεύγουν σε ακραίο βερμπαλιστικό και εξεζητημένο λεξιλόγιο, καθώς ελάχιστοι θα τους καταλάβουν, ούτε όμως να χρησιμοποιούν αγοραίες εκφράσεις.

Δεν περιμένουμε να ακούσουμε "τον ήπιαμε" από βουλευτή ή να διαβάσουμε "Βουλώστε το", σε ανακοίνωση εξωκοινοβουλευτικού κόμματος, με επικεφαλής πρώην πρωθυπουργό. Αυτό είναι το rebranding που ευαγγελίζεστε κύριε Τσίπρα; Είχατε γνώση της ανακοίνωσης ή μπλέχτηκαν τα καλώδια (ηλεκτρικής ενέργειας και τηλεπικοινωνιών); Και μετά τα "τον ήπιαμε" και "τον ρουφήξαμε", τι θα ακούσουμε; Αυτός είναι ο πολιτικός λόγος; "Την κάναμε", τότε... Και βέβαια, οι 300 του ελληνικού κοινοβουλίου δεν είναι διορισμένοι, ούτε βρέθηκαν με κάποιον μαγικό τρόπο στα έδρανά τους.

Είναι εκλεγμένοι και εκλεγμένες από τον, κατά τα άλλα σοφό, ελληνικό λαό. Ίσως οι περισσότεροι να μην ενοχλούνται από όσα ειπώθηκαν από τους βουλευτές και μάλιστα να χαρακτηριστώ και ως αιθεροβάμων (όπως έλεγε και ο επίσης δεινός ρήτορας Ανδρέας Παπανδρέου), που σε μια κοινωνία όπου κυριαρχούν η σήψη, η διαφθορά, οι απάτες (βλ. "χωριάτικα κεράσματα" και ΜΚΟ «Παιδική Χαρά»...), ο οχαδερφισμός και η νοοτροπία "ζήσε και άσε τους άλλους να πεθάνουν" (κλεμμένο από την ομότιτλη ταινία του 1971, με ήρωα τον Τζέιμς Μποντ, τον οποίο ενσάρκωνε τότε ο αξέχαστος Ρότζερ Μουρ), ζητώ ψύλλους στ' άχυρα.

Αυτές και αυτούς τους πολιτικούς έχουμε, αυτούς ψηφίζουμε κι αν δεν τους ψηφίσουμε κάποιοι, θα τους ψηφίσουν άλλοι. Σαν κατακλείδα να αναφέρω ότι η ρητορική δεινότητα, αυτονόητη κάποτε για τους βουλευτές αποτελεί σπάνιο χάρισμα σήμερα... Κουβέντες που θυμίζουν εξέδρες γηπέδου τοπικού πρωταθλήματος ποδοσφαίρου (το γράφω πολύ κομψά...) είναι προσβλητικές, όχι μόνο για όσους τις εκστoμίζουν, αλλά και για τον απλό λαό.

Πώς μετά να μην απαξιώνεται ο θεσμός του Κοινοβουλίου με όλα όσα ανέφερα; Πώς να μην ζητά ο κόσμος μείωση του αριθμού των βουλευτών; Αυτά τα παραδείγματα πρέπει να δίνουν οι πολιτικοί στη νεολαία, κατά κύριο λόγο, αλλά και στους μεγαλύτερους; Και δυστυχώς, δεν φαίνεται φως στο βάθος του τούνελ. Παρακολουθώ καμιά φορά τηλεοπτικές συνεντεύξεις ή διαλόγους νεαρών βουλευτών ή υποψήφιων βουλευτών και οι σολοικισμοί (συντακτικά λάθη) στα λόγια τους είναι απίστευτοι.

Σε λίγους μήνες θα γίνουν εθνικές εκλογές. Ας φροντίσουν οι αρχηγοί των πολιτικών κομμάτων και τα επιτελεία τους, οι επιλογές τους να πληρούν κάποια στοιχειώδη κριτήρια. Έστω κι αν δεν είμαστε πολλοί, προς το παρόν, υπάρχουμε ακόμα κάποιοι που ζητάμε κάποια, δεδομένα κάποτε, πράγματα. Ας πούμε ότι είμαστε "οι τελευταίοι των ρομαντικών" και στο πλαίσιο της συνταγματικής ισοτιμίας πρέπει να ακούγεται η άποψή μας, όσο φαιδρή και ουτοπική κι αν θεωρείται...