Κρυφά χαρτιά και παγίδες από την Ε.Ε. για τις τράπεζες

Δύο βιβλία ταυτόχρονα θα ανοίξουν οι τράπεζες στις επικείμενες αυξήσεις κεφαλαίου, ενώ στο νήμα θα ληφθούν οι αποφάσεις για το κούρεμα των ομολόγων. Στο μεταξύ, στη Φρανκφούρτη προβληματίζονται για τις επιπτώσεις του νομικού οπλοστασίου που προετοιμάζουν οι ιδιώτες ξένοι μέτοχοι των ελληνικών τραπεζών.

Αυτά είναι ορισμένα μόνο επεισόδια από την επικείμενη τέταρτη ανακεφαλαιοποίηση των εγχώριων τραπεζών. Το μόνο σίγουρο είναι ότι, όποια κι αν είναι η νέα κυβέρνηση, το πρώτο νομοσχέδιο που θα κληθεί να περάσει από τη Βουλή θα αφορά τις τράπεζες. Και αυτό επειδή αμέσως μετά τις εκλογές ξεκινά ένας αγώνας δρόμου για τράπεζες, κυβέρνηση και θεσμούς ώστε να προλάβουν να ολοκληρώσουν την ανακεφαλαιοποίηση. Πρόκειται για εξαιρετικά δύσκολη και απαιτητική διαδικασία, όπου σε ένα ασφυκτικό χρονοδιάγραμμα θα πρέπει να αναζητηθεί η έξοδος από έναν λαβύρινθο νομικών και τεχνικών θεμάτων που περιπλέκουν το εγχείρημα. Οι τράπεζες πρέπει να βγουν θωρακισμένες κεφαλαιακά εμπνέοντας εμπιστοσύνη, ώστε να ξεκινήσει η επιστροφή των καταθέσεων και να χρηματοδοτηθεί η προσπάθεια επιστροφής της οικονομίας στην ανάκαμψη. Ωστόσο, δεν πρόκειται για ένα αμιγώς ελληνικό εγχείρημα, ούτε για μια βατή επί της ουσίας υπόθεση, επειδή στη συμφωνία με τους δανειστές υπάρχει πρόβλεψη για παροχή 25 δισ. ευρώ στις τράπεζες. Η ανακεφαλαιοποίηση των ελληνικών τραπεζών έχει δημιουργήσει ισχυρά ρήγματα και εντάσεις ακόμη και στο στρατόπεδο των θεσμών. Στο πλαίσιο αυτό οι διαφορετικές απόψεις, θέσεις και συμφέροντα μεταξύ των εμπλεκόμενων ευρωπαϊκών οργάνων είναι πιθανόν να δημιουργήσουν βαρύ περιβάλλον για τους όρους και τη διαδικασία της ανακεφαλαιοποίησης.

Τα προβλήματα των θεσμών

Οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι αντιμετωπίζουν με ενόχληση την τέταρτη κατά σειρά ανακεφαλαιοποίηση των ελληνικών τραπεζών. Η πρώτη κεφαλαιακή ενίσχυση έγινε το 2008. Υπουργός Οικονομίας τότε ήταν ο Γιώργος Αλογοσκούφης, είχε ξεσπάσει η διεθνής χρηματοοικονομική κρίση και οι τράπεζες ενισχύθηκαν κεφαλαιακά με την έκδοση προνομιούχων μετοχών. Ακολούθησε η ανακεφαλαιοποίηση του 2012 με το γνωστό PSI, όπου οι ιδιώτες κάλυψαν το 10% των αυξήσεων κεφαλαίων, με το ΤΧΣ να αναλαμβάνει την κάλυψη του υπόλοιπου ποσού. Η τρίτη πραγματοποιήθηκε το 2014 με τη συμμετοχή ιδιωτών, οι οποίοι επένδυσαν περίπου 8,5 δισ. ευρώ. Η τέταρτη αναμένεται να έχει ολοκληρωθεί έως τις αρχές Δεκεμβρίου του 2015.

Οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι που εμπλέκονται στην ανακεφαλαιοποίηση των ελληνικών τραπεζών, είτε τα γραφεία τους είναι στην ΕΚΤ, είτε στην DG Comp, είτε ανήκουν στο δυναμικό του SSM (Eνιαίος Μηχανισμός Εποπτείας), για ένα πράγμα είναι αποφασισμένοι: δεν πρόκειται να υπάρξει πέμπτη ανακεφαλαιοποίηση. Σε Βρυξέλλες και Φρανκφούρτη επικρατεί η αίσθηση ότι ήδη έχουν εκτεθεί. Τρεις ανακεφαλαιοποιήσεις χωρίς αποτέλεσμα δημιουργούν τουλάχιστον αμφιβολίες για τις εκτιμήσεις και τους χειρισμούς που έγιναν.

Δεν πρόκειται όμως μόνο για την αίσθηση ότι η διαχείριση της κρίσης όσον αφορά στο ελληνικό τραπεζικό σύστημα δεν ήταν επαρκής από την πλευρά των θεσμών. Βασικός πυρήνας της ανησυχίας είναι οι τυχόν νομικοί κίνδυνοι που μπορεί να προκύψουν σε βάρος τους. Συμπερασματικά, όπως αναφέρει έγκυρη πηγή, η αίσθηση ότι εξετέθησαν από τους χειρισμούς, σε συνδυασμό με τους νομικούς κινδύνους που πιθανόν εγείρονται, οδηγεί σε μεροληψία όσον αφορά στις υποθέσεις στις οποίες θα βασιστεί ο προσδιορισμός των κεφαλαιακών αναγκών. Με απλά λόγια, υπάρχει κίνδυνος γραφειοκράτες με μηνιαίο μισθό 10.000-15.000 ευρώ, οι οποίοι αισθάνονται ότι δέχονται κριτική για το ότι δεν διαχειρίστηκαν επαρκώς τα προβλήματα των ελληνικών τραπεζών, τώρα να υπερβάλλουν και να οδηγηθούν σε σκληρές και υπερβολικές αποφάσεις με στόχο να αποκλειστεί κάθε ενδεχόμενο πέμπτης ανακεφαλαιοποίησης.

Εκτός όμως από τη μεροληψία των εμπλεκόμενων αξιωματούχων, υπάρχει και η πολιτική απόφαση στην ηγεσία της ΕΚΤ, του SSM και της Κομισιόν ότι μετά την ανακεφαλαιοποίηση πρέπει καθολικά και αδιαμφισβήτητα στις αγορές, στις τράπεζες και στην κοινωνία να περάσει η αίσθηση ότι οι τράπεζες είναι κεφαλαιακά θωρακισμένες. Το παιχνίδι της εμπιστοσύνης, πιστεύουν, δεν πρέπει να κερδηθεί σταδιακά, αλλά να εδραιωθεί και να επικρατήσει την επόμενη κιόλας ημέρα της ολοκλήρωσης της ανακεφαλαιοποίησης.

Οι δύο αυτές τάσεις χρειάζεται να ισορροπήσουν με την επιδίωξη, κυρίως από την πλευρά της DG Comp, να συμμετάσχουν ιδιώτες στις νέες αυξήσεις. Οσον αφορά στον SSM, συμφωνεί για τους ιδιώτες, χωρίς όμως να το διατυπώνει με ιδιαίτερη έμφαση όπως η DG Comp. Ο Ενιαίος Εποπτικός Μηχανισμός ενδιαφέρεται κυρίως να κεφαλαιοποιηθούν οι τράπεζες και θέτει σε δεύτερη μοίρα την προέλευση των κεφαλαίων.

Διαβάστε περισσότερα στο newmoney.gr