1922: Η Ανακωχή των Μουδανιών και η παράδοση της Ανατολικής Θράκης στους Τούρκους

1922: Η Ανακωχή των Μουδανιών και η παράδοση της Ανατολικής Θράκης στους Τούρκους

Η Ανατολική Θράκη – Από τη μικρασιατική καταστροφή στην Ανακωχή των Μουδανιών – Πώς και γιατί εγκαταλείφθηκε η Ανατολική Θράκη και πέρασε στα χέρια των Τούρκων χωρίς ούτε έναν πυροβολισμό – Η αποχώρηση 400.000 Ελλήνων από την Ανατολική Θράκη

 Με ένα από τα σκοτεινότερα και πλέον οδυνηρά θέματα της νεότερης ιστορίας μας θα ασχοληθούμε σήμερα. Πρόκειται για την Ανακωχή των Μουδανιών και την εγκατάλειψη της Ανατολικής Θράκης από τον ελληνικό πληθυσμό της, το φθινόπωρο του 1922.
Χωρίς μάλιστα να προβληθεί, κατά ανεξήγητο τρόπο, καμία απολύτως αντίσταση… Μετά τη μικρασιατική καταστροφή , ακολούθησε η «θρακική καταστροφή», που σήμανε την απομάκρυνση των Ελλήνων από περιοχές όπου κατοικούσαν για αιώνες οι πρόγονοί τους…

Η Ανατολική Θράκη 
Η Ανατολική Θράκη, είναι η περιοχή, ο πληθυσμός της οποίας, ήταν στη συντριπτική του πλειοψηφία ελληνικός στα βάθη των αιώνων. Στις αρχές του 20ου αιώνα, κατοικούσαν εκεί 360.000 Έλληνες, ενώ στην Κωνσταντινούπολη κατοικούσαν άλλοι 300.000 Έλληνες (Ρωμιοί). Ο υπόλοιπος πληθυσμός της Ανατολικής Θράκης, που αποτελούσε σχεδόν το μισό του συνολικού πληθυσμού της, ήταν Τούρκοι, Αλβανοί μουσουλμάνοι, Βούλγαροι , Αρμένιοι , Τσιγγάνοι, Εβραίοι και χριστιανοί Τούρκοι     ( Γκαγκαούζοι). Κυριότερα κέντρα του Ελληνικού της Ανατολικής Θράκης, ήταν η Αδριανούπολη, οι Σαράντα Εκκλησιές , η Ραιδεστός , τα 28 χωριά των Γανοχώρων, πάνω και γύρω από το μοναστικό κέντρο του Ιερού Όρους (Όρος Γάνος), η Μακρά Γέφυρα, η Βιζύη, η Χώρα, οι Επιβάτες, το Εξάστερο και η Σηλύβρια που αποτελούσε οχυρό έρεισμα του αμυντικού συστήματος της Κωνσταντινούπολης. Αμιγώς ελληνικοί πληθυσμοί και μάλιστα ακμάζοντες, υπήρχαν στα περίχωρα της Κωνσταντινούπολης, στην ακτή της Προποντίδας, στην ανατολική ακτή του Εύξεινου Πόντου, στο Ιερό Όρος και στην περιοχή των βουνών της Στράντζας. Ελληνικοί ήταν στη συντριπτική τους πλειοψηφία κι οι πληθυσμοί στον Κόλπο του Σάρου στις ακτές του Αιγαίου και μέχρι τις εκβολές του Έβρου, όπου βρισκόταν η γνωστή κι από την αρχαιότητα, πόλη Αίνος.
Κατά τους Βαλκανικούς πολέμους και με τις διώξεις των Νεοτούρκων (1914-1918), πολλές χιλιάδες Θρακιώτες εντοπίστηκαν ή υποχρεώθηκαν να μεταναστεύσουν στην Ελλάδα (κυρίως στη Μακεδονία) ή το εξωτερικό . Μετά τη Συνθήκη των Σεβρών και τον ερχομό του ελληνικού στρατού στην Ανατολική Θράκη, τον Ιούλιο του 1920, πολλοί επέστρεψαν στις εστίες τους, τις οποίες όμως εγκατέλειψαν για πάντα μετά τη μικρασιατική καταστροφή και την Ανακωχή των Μουδανιών το φθινόπωρο του 1922…
(Τα περισσότερα στοιχεία που αναφέραμε μέχρι εδώ, προέρχονται από το βιβλίο του Δημήτρη Α. Μαυρίδη, «Από την Ιστορία της Θράκης 1875-1925», έκδοση της Ιεράς Μητροπόλεως Ξάνθης και Περιθωρίου, Ξάνθη 2006.)
Από τη μικρασιατική καταστροφή στην Ανακωχή των Μουδανιών 
Όπως είναι γνωστό, μετά τη μικρασιατική καταστροφή και συγκεκριμένα στις 11 Σεπτεμβρίου 1922, ξέσπασε Κίνημα του Στρατού και του Ναυτικού στη Χίο και τη Λέσβο και σχηματίστηκε Επαναστατική Επιτροπή με επικεφαλής τους Νικόλαο Πλαστήρα, Στυλιανό Γονατά και Δημήτριο Φωκά.



Στις 28 Αυγούστου 1922, είχε παραιτηθεί η κυβέρνηση του Πέτρου Πρωτοπαπαδάκη  και σχηματίστηκε κυβέρνηση υπό τον Νικόλαο Τριανταφυλλάκο.

Εν τω μεταξύ, από τη Χίο και τη Λέσβο που ξεκίνησε η Επανάσταση, τα στρατεύματά της έφτασαν στο Λαύριο στις 13 Σεπτεμβρίου 1922. Την επόμενη μέρα ο βασιλιάς Κωνσταντίνος Α’ παραιτήθηκε και αναχώρησε για την Ιταλία. Στις 15 Σεπτεμβρίου, οι κινηματίες μπήκαν στην Αθήνα, όπου και ματαίωσαν την προσπάθεια του αποστρατευμένου υποστράτηγου Θεόδωρου Πάγκαλου να επωφεληθεί από την Επανάσταση και να αναλάβει αυτός την εξουσία.

Σχηματίστηκε πολιτική κυβέρνηση με πρόεδρο τον Σωτήριο Κροκιδά. Την εξουσία όμως κατείχε η Επαναστατική Επιτροπή, επικεφαλής της οποίας ήταν ο Νικόλαος Πλαστήρας. Η διεθνής εκπροσώπηση της Ελλάδας, ανατέθηκε στον Ελευθέριο Βενιζέλο. Στις 10 Σεπτεμβρίου 1922, οι κυβερνήσεις Αγγλίας, Γαλλίας και Ιταλίας, έστειλαν ανακοίνωση στον Κεμάλ με την οποία του ζητούσαν να τους γνωρίσει αν είναι διατεθειμένος να στείλει αντιπρόσωπό του σε διάσκεψη που θα γινόταν στη Βενετία ή αλλού για τη σύναψη οριστικής ειρήνης μεταξύ Ελλάδας ,Τουρκίας και Συμμάχων. Στη διακοίνωση, που υπογραφόταν από τον Γάλλο πρωθυπουργό και υπουργό εξωτερικών Πουανκαρέ, τον Βρετανό υπουργό εξωτερικών Λόρδο Κόρζον και τον πρεσβευτή της Ιταλίας στο Παρίσι Κόμη Σφόρτσα, αναφερόταν ότι οι Σύμμαχοι είναι θετικά διακείμενοι στην τουρκική αξίωση να της δοθεί η Θράκη ως τον Έβρο. Η απόφαση αυτή των Συμμάχων, φαίνεται ανεξήγητη, ωστόσο ερμηνεύεται από το γεγονός ότι πλέον ήταν σίγουροι για τα κέρδη τους. «Η Μεγάλη Βρετανία στη Μεσοποταμία, το Κουρδιστάν και τα πετρέλαια της Μοσούλης, η Γαλλία στη Συρία και τον Λίβανο και η Ιταλία για την καταστροφή της Ελλάδας» (Δημήτρης Α. Μαυρίδης, «Από την Ιστορία της Θράκης,1875-1925»). Το μέλλον της Ανατολικής Θράκης κρίθηκε στο Παρίσι τον Σεπτέμβριο του 1922. Η απόφαση για την εκκένωσή της, επικυρώθηκε στις 9/9/1922, μετά από θυελλώδεις διαπραγματεύσεις τριών ημερών μεταξύ του Γάλλου πρωθυπουργού και του υπουργού εξωτερικών Πουυανκαρέ και του Βρετανού υπουργού εξωτερικών Λόρδου Κόρζον. Οι παρακλήσεις του Βενιζέλου προς τον Πουανκαρέ, αντιμετωπίστηκαν παγερά από τον Γάλλο.



Ο τουρκικός στρατός, μάλλον ήταν αδύνατο να μπορέσει να περάσει την Προποντίδα και να καταλάβει την Ανατολική Θράκη. Οι Τούρκοι δεν διέθεταν ναυτική δύναμη και τα ελληνικά θωρηκτά μπορούσαν να καταφέρουν πολλά… Αν η χώρα μας δε δεχόταν να εκκενώσει την Ανατολική Θράκη, θα κέρδιζε πολύτιμο χρόνο. Οι Τούρκοι, αν περνούσαν τον Βόσπορο ή τον Ελλήσποντο που κατείχαν με λίγες δυνάμεις οι Βρετανοί, θα ερχόταν σε σύγκρουση μ’ αυτούς, κάτι άκρως ευνοϊκό για τη χώρα μας. Ήδη μάλιστα, στον στρατό του Κεμάλ, είχαν παρουσιαστεί σημάδια αποδιοργάνωσης… Αν και νικητές, ιδιαίτερα καταπονημένοι και χωρίς ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την ευρωπαϊκή ακτή, πολλοί στρατιώτες προερχόμενοι από τα βάθη της Ανατολίας, είχαν αρχίσει να λιποτακτούν. Προβλήματα παρουσιάστηκαν επίσης και στα ανατολικά σύνορα της Τουρκίας. Παράλληλα ο επερχόμενος χειμώνας, θα έκανε αδύνατες τις στρατιωτικές επιχειρήσεις στην Ανατολική Θράκη και ο ελληνικός στρατός θα μπορούσε να ανασυνταχθεί, κάτι που έγινε.





Στις 19/9/1922, σε συνομιλία του με τον λόρδο Κόρζον, ο Ελευθέριος Βενιζέλος αρνήθηκε την αποχώρηση του ελληνικού στρατού από την Ανατολική Θράκη πριν τη Διάσκεψη της Ειρήνης, καθώς αν γινόταν κάτι τέτοιο, δε θα υπήρχε τίποτα για διαπραγμάτευση. Όπως είπε ο Κόρζον, η νύξη και μόνο για εκκένωση της Ανατολικής Θράκης, έκανε τον Βενιζέλο να χάσει τη συνηθισμένη ψυχραιμία του. Όμως, τρεις μόνο μέρες αργότερα, ο Ελευθέριος Βενιζέλος, ανακοίνωσε στον Κόρζον ότι συνέστησε στην ελληνική κυβέρνηση να δεχθεί αμέσως την εκκένωση της Ανατολικής Θράκης. Τι μεσολάβησε, δε γνωρίζουμε και, πιθανότατα δε θα μάθουμε ποτέ…
Στις 20 Σεπτεμβρίου 1922, ο Βενιζέλος έστειλε τηλεγράφημα στους ηγέτες της Επανάστασης .
«Η επελθούσα εν Ελλάδι μεταβολή πρέπει να γνωρίζει ότι επήλθον ήδη καταστροφαὶ   αίτινες είναι ανεπανόρθωτοι. Μεταξύ των συντελεσθεισών  καταστροφών περιλαμβάνονται πλην της Βορείου Ηπείρου και η Δυτική Μικρά Ασία και η Ανατολική Θράκη , εφ’ όσον αι τρεις μεγάλαι και πρώην σύμμαχοι ημών Δυνάμεις απεφάσισαν την απόδοσιν ταύτης εις την Τουρκίαν , ουδείς δε εχέφρων πολίτης δύναται να διανοηθεί την συνέχειαν του πολέμου με την Τουρκίαν εν πλήρει ημών διπλωματική και στρατιωτική απομόνωση». Σχετικά με την Ανατολική Θράκη έγραψε τα εξής :
Αν η κυβέρνηση επέμενε να κρατήσει την Ανατολική Θράκη παρά την αντίθετη άποψη των «συμμάχων», «αι θερμαὶ ευχαὶ μου θα συνοδεύσουν τον αγώνα τούτον του Έθνους , αλλὰ ευρίσκομαι εν τοιαύτῃ περιπτώσει , εις την θλιβεράν ανάγκην, να αρνηθώ την αποδοχήν της τιμητικής εντολής , όπως αντιπροσωπεύσω την χώραν εις το εξωτερικόν».
Η διάσκεψη για το μέλλον της Ανατολικής Θράκης, αποφασίστηκε τελικά να γίνει στα Μουδανιά (σημ. Mudanya), πόλης της Μ. Ασίας στη Βιθυνία, επίνειο της Προύσας. Ξεκίνησε στις 20/9/1922, χωρίς τη συμμετοχή της ελληνικής πλευράς! Όπως είπε ο Ισμέτ πασάς (μετέπειτα Ισμέτ Ινονού) στον Σ. Μαρκεζίνη το 1972, βασικό αντικείμενο της διάσκεψης θα ήταν «η γραμμή» μέχρι την οποία θα αποσύρονταν οι Έλληνες. Ο Ινονού είπε στους «συμμάχους»: «Ας φθάσουμε σε ένα αποτέλεσμα και οι Έλληνες θα υποχρεωθούν να το δεχθούν» (Σ.Μαρκεζίνης, «Πολιτική Ιστορία της Σύγχρονου Ελλάδος»)
Οι Γάλλοι και οι Ιταλοί, φέρονταν σαν σύμμαχοι των Τούρκων, ενώ οι Βρετανοί, απηυδισμένοι και κουρασμένοι ήταν οι μόνοι που έδειχναν κατανόηση για τις ελληνικές θέσεις. Όπως γράφει ο Σπύρος Μαρκεζίνης : «Οι Έλληνες παρέμειναν βωβοί θεατές και οι Τούρκοι ήγειραν συνεχώς και νέες αξιώσεις»
Ο Κεμάλ, πρόβαλε την εξωφρενική απαίτηση, να μη φτάσει στα Μουδανιά η ελληνική αντιπροσωπεία με ελληνικό πλοίο ! Οι Γάλλοι και οι Ιταλοί, όχι μόνο δέχτηκαν την αξίωσή του, αλλά πίεσαν και τους μάλλον διστακτικούς, Βρετανούς να κάνουν το ίδιο! Η ελληνική αντιπροσωπεία στα Μουδανιά απαρτιζόταν από τους : Αλέξανδρο Μαζαράκη Αινιάν (Υποστράτηγος), Π.Οικονόμου Γκούρα(ακόλουθος του Υπουργείου Εξωτερικών), Β. Μελά (έφεδρος λοχαγός), Φ. Χατζηλάζαρο, Κ. Αθάνατο (δημοσιογράφο λογοτέχνη , το πραγματικό ονοματεπώνυμο του οποίου ήταν Κωνσταντίνος Καραμούζης και Π.Σαρηγιάννη, πρώην υπαρχηγό του Επιτελείου στη Μικρά Ασία. Όλοι αυτοί επιβιβάσθηκαν στο πλοίο «Σφενδόνη», μαζί με τον Νικόλαο Πλαστήρα, ο οποίος δεν συμμετείχε ενεργά στις διαβουλεύσεις αλλά τις παρακολουθούσε. «εκ του σύνεγγυς» (κατά τον Στυλιανό Γονατά). Στη Ραιδεστό, το σκάφος σταμάτησε , για ανθράκευση. Οι Βρετανοί, δόλια κινούμενοι, προσφέρθηκαν να μεταφέρουν την ελληνική αντιπροσωπεία στα Μουδανιά με ένα ταχύ αντιτορπιλικό, ικανοποιώντας έτσι το αίτημα του Κεμάλ, ενώ η ελληνική αντιπροσωπεία είχε πλήρη άγνοια.



Δυστυχώς, η άγνοια της ελληνικής αντιπροσωπείας, δεν περιοριζόταν εκεί. Η επαναστατική κυβέρνηση, έχοντας και το άγχος της διεθνούς αναγνώρισης, θεώρησε θετική την πρόσκληση στα Μουδανιά. Είχε δε την εντύπωση, ότι εκεί θα συζητούνταν απλά οι όροι της ανακωχής των εχθροπραξιών. Ο Υποστράτηγος Αλέξανδρος Μαζαράκης Αινιάν, είχε λάβει έγγραφο διορισμού του, στο οποίο αναφερόταν ρητά ότι αποκλειόταν οποιαδήποτε δέσμευση για μη ενίσχυση του στρατού στην Ανατολική Θράκη και ακόμα γραφόταν επί λέξει : «…πλήρης εκκένωσις της Ανατολικής Θράκης μέχρι του ποταμού Έβρου αποκλείεται απολύτως» (Αυτό αναφέρει ο ίδιος ο Μαζαράκης Αινιάν). Στην περιοχή υπήρχαν 45.000 άνδρες περίπου (5 μεραρχίες) και αρκετά ισχυρή δύναμη Πυροβολικού. Ο Ν. Πλαστήρας, πήγε αυτοπροσώπως στην περιοχή και διαβεβαίωσε τους κατοίκους ότι «η Θράκη δια την Ελλάδα θεωρείται η ζωή αυτής» (25/9/1922 με το παλιό ημερολόγιο)(Δρ. Ιωάννης Παπαφλωράτος « Η Ιστορία του Ελληνικού Στρατού (1833-1949), τόμος Ι, σελ. 769). Επίσης, ο ηγέτης του κινήματος, δήλωσε τα εξής :    « Η Θράκη αποτελεί την ψυχήν της Ελλάδος. Ο δε στρατός ανασυγκροτούμενος θα αποτελέσει το προπύργιον της Θράκης… Θαρρείτε εφ’όσον η επανάστασις αγρυπνεί και το ζήτημά σας διαχειρίζεται ο μέγιστος των πολιτικών (ενν. Ο Ελευθέριος Βενιζέλος). Η επανάστασις… δηλώνει ότι ως πρώτιστον και αντικειμενικόν σκοπό έχει, δι’ αμειλίκτου εφαρμογής των νόμων, να επαναφέρει το κράτος εις την οδόν της τιμής και του καθήκοντος και να διοργανώσει στρατόν αντάξιον των περιστάσεων προς σωτηρίαν της Θράκης… πρέπει να ελπίζουν πάντες ότι δε θα δοκιμάσει δουλείαν η Θράκη, διότι η χριστιανική Ευρώπη(sic) δε θα ανεχθεί τούτο και διότι την διακυβέρνησιν της χώρας ανέλαβον ηθικότερα στοιχεία, τη δε διαχείρισιν του θρακικού ζητήματος ο μεγαλύτερος πολιτικός νους… Η Θράκη δια την Ελλάδα θεωρείται η ζωή αυτής …»
(Εφημερίδα «Ελεύθερον Βήμα» 26/9/1922, σελ. 1) 





Ωστόσο, τα πράγματα δεν εξελίχθηκαν ευνοϊκά για τη χώρα μας… κατά την Τρίτη ημέρα της διάσκεψης, οι Έλληνες αντιπρόσωποι ενημερώθηκαν για το συμφωνημένο κείμενο, με βάση το οποίο οι ελληνικές δυνάμεις πρέπει να εγκαταλείψουν άμεσα την Ανατολική Θράκη. Μόνο οι λεπτομέρειες θα μπορούσαν να συζητηθούν. 
Όπως είναι φυσικό, η ελληνική αντιπροσωπεία αντέδρασε έντονα, γεγονός που εξόργισε τον Γάλλο αντιπρόσωπο στα Μουδανιά Charpy. Κάποιοι μάλιστα τον χαρακτήρισαν «άθλιο», για την όλη συμπεριφορά του στα Μουδανιά. Ο Ιταλός αντιπρόσωπος, ήταν πιο μετριοπαθής από τον Γάλλο, αν και συμφωνούσε σε γενικές γραμμές μαζί του. Αντίθετα, η βρετανική πλευρά, φαινόταν φιλικά διακείμενη προς την Ελλάδα.



Η ελληνική αντιπροσωπεία, αρνήθηκε τελικά να υπογράψει και προχώρησε στη σύνταξη ενός κειμένου. Δυστυχώς, την ίδια μέρα ο Ε. Βενιζέλος αποδεχόταν τη γραμμή του Έβρου ως συνοριακή, μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας. Στις 25/9/1922 τηλεγράφησε απ’ το Παρίσι «Ανατολική Θράκη απολέσθη ατυχώς δι’ Ελλάδα» και «ανάγκη Θράκαις να εγκαταλείψωσι την γην, ην από τόσων αιώνων κατοικούσιν, αυτή και πρόγονοί των» .Όπως γράφει χαρακτηριστικά ο Δημήτρης Α. Μαυρίδης      « ήταν ακόμη μία από τις εθνικές εκκαθαρίσεις του 20ου αιώνα, παρ’ όλο που το πρωτόκολλο της ανακωχής των Μουδανιών αφορούσε μόνο την εκκένωση της Ανατολικής Θράκης από τον ελληνικό στρατό και όχι από τον ελληνικό πληθυσμό». 



Μετά τις εξελίξεις αυτές, δόθηκαν νέες οδηγίες στον Μαζαράκη – Αινιάν. Ωστόσο, αμέσως μετά ακολούθησε νέο τηλεγράφημα από την Αθήνα, με το οποίο ο Έλληνας αξιωματικός, υποχρεωνόταν να δεχθεί σαν σύνορο τη γραμμή της παλιάς Βουλγαροτουρκικής μεθορίου του 1915. Ο Μαζαράκης σχολίασε σκωπτικά τότε ( και αποδείχθηκε αργότερα ότι είχε δίκιο…) πως οι ιθύνοντες του Υπουργείου Εξωτερικών και του Γενικού Επιτελείου, αγνοούσαν ότι η συνθήκη αυτή καθόριζε τη Βουλγαροτουρκική μεθόριο 2 χιλιόμετρα ανατολικά του Έβρου. Με το πρώτο τηλεγράφημα όμως ο Μαζαράκης – Αινιάν λάμβανε τη διαταγή να συναινέσει στην εκκένωση όλης της ανατολικής όχθης του ποταμού και της περιοχής του Κάραγατς.
Ο Πλαστήρας αντιλαμβανόμενος τις δραματικές εξελίξεις , έφυγε αθόρυβα από τα Μουδανιά, προφανώς για να μείνει, κατά το δυνατόν, στο απυρόβλητο. Ο Charpy, ήταν έξαλλος από την άρνηση των Ελλήνων να υπογράψουν όσα είχαν συμφωνηθεί (ερήμην τους…) . Είπε στον Μαζαράκη μάλιστα ότι οι Σύμμαχοι είχαν εμποδίσει τους Τούρκους από το να κυνηγήσουν τους Έλληνες της Θράκης ! Βέβαια το θράσος αυτό πήγαζε και από αχαρακτήριστες δηλώσεις, όπως αυτή του Κονδύλη, ότι « αν οι Τούρκοι έφταναν στη Θράκη, μόνο ο Κορινθιακός Κόλπος θα σταματούσε τους Έλληνες από τη φυγή» (Δρ. Ιωάννης Παπαφλωράτος, «Η Ιστορία του Ελληνικού Στρατού(1833-1949)», Τόμος Ι) 
Για τη διάσκεψη των Μουδανιών, είναι χαρακτηριστικό ότι ποτέ Έλληνες και Τούρκοι δε βρέθηκαν να συζητούν στο ίδιο τραπέζι. Καλούνταν εκ περιτροπής στις συνεδριάσεις, οι περισσότερες από τις οποίες έγιναν στο Βρετανικό πολεμικό σκάφος «Iron Duke». Η ελληνική αντιπροσωπεία δεν κατέβηκε ποτέ στην ξηρά! 
Τελικά, στις 28 Σεπτεμβρίου 1922 ( 11 Οκτωβρίου με το νέο ημερολόγιο) , υπογράφηκε η σύμβαση από τους Συμμάχους και τους Τούρκους, όχι όμως και από την ελληνική πλευρά, που είχε σαφείς εντολές να δεχθεί μόνο την αποχώρηση των ελληνικών στρατευμάτων από την Ανατολική Θράκη. Οι υπάλληλοι της ελληνικής διοίκησης και οι άντρες της Χωροφυλακής, θα παρέμεναν εκεί. Τα μέλη της ελληνικής αντιπροσωπείας, πήγαν στη Ραιδεστό και από εκεί  με το πλοίο «Ασπίς» έφτασαν στο Φάληρο. Η ελληνική κυβέρνηση (του Σ. Κροκιδά θυμίζουμε), εξέφρασε την ευαρέσκεια της προς τον Μαζαράκη και τα υπόλοιπα μέλη της αντιπροσωπείας μας στα Μουδανιά. Λίγο αργότερα, έγινε σύσκεψη του υπουργικού συμβουλίου και της «Επαναστατικής Επιτροπής». Σ’ αυτήν αποφασίστηκε να γίνουν αποδεκτά τα τετελεσμένα των Μουδανιών και εξουσιοδοτήθηκε ο Έλληνας αρμοστής στην Κωνσταντινούπολη να υπογράψει το Πρωτόκολλο της εκκένωσης της Ανατολικής Θράκης. Έκπληκτος ο Ισμέτ πασάς ( Ινονού) , είπε στον Κεμάλ : «Οι Γιουνάν (Έλληνες) μας χαρίζουν την Ανατολική Θράκη !» 
Το ίδιο είπε και 50 χρόνια αργότερα στον Σ. Μαρκεζίνη: « Η Θράκη μας παραδόθηκε χωρίς να ριφθεί ούτε ένας πυροβολισμός» …



Πρόκειται για μια από τις σκοτεινότερες στιγμές της νεότερης ελληνικής ιστορίας. Τι ήταν αυτό που έκανε τον Ελευθέριο Βενιζέλο να αλλάξει γνώμη σε 3 μέρες; Γιατί αποφασίστηκε, παρά τα όσα διακήρυττε ο Πλαστήρας, η εγκατάλειψη της Ανατολικής Θράκης; Σε ποιο σοβαρό κράτος, θα υπήρχε (ανεπίτρεπτη) άγνοια για το πού ήταν η μεθόριος δύο γειτονικών κρατών πριν 7 χρόνια;
Αξιοπρεπέστερη και εθνικά ορθή φαίνεται ότι ήταν η στάση της ελληνικής αντιπροσωπείας στα Μουδανιά, κάτι που αναγνώρισαν ο Γάλλος Charpy, υποβολέας (τουλάχιστον) των Τούρκων μαζί με τον Franklin –Bouillon, ο Ιταλός  Mombelli και ο Βρετανός Harrington, που ηγούνταν των αντιπροσωπειών των «Συμμάχων».





«Η ελληνική αντιπροσωπεία διαπιστώνει ότι ουδεμία των υποδείξεων τας οποίας διετύπωσεν εις τα προηγουμένας δηλώσεις της, ελήφθει υπ’ όψιν κατά την σύνταξιν του οριστικού της στρατιωτικής συμφωνίας. Κυρίως επί του θέματος της γραμμής αποχωρήσεως των ελληνικών στρατευμάτων, των οποίων ήδη εδήλωσεν ότι δε δύναται να δεχθεί, δεν έλαβε ικανοποίησιν…» 
Με την Ανακωχή των Μουδανιών (Armistice of Mudanya) παραχωρήθηκε στην Τουρκία και το λεγόμενο Τρίγωνο του Κάραγατς, έκτασις με αριθμό 24.500 τ.χλμ., με μεγάλη οικονομική και στρατιωτική σημασία.(Δείτε σχετικά στο άρθρο μας για τη συνεργασία Λένιν-Κεμάλ, στο άρθρο μας στο protothema.gr 9/4/2017.
Επίλογος
Στις 30/9/1922, ο στρατηγός Κ. Νίδερ, εξέδωσε διαταγή για την αποχώρηση του Ελληνικού Στρατού δυτικά του Έβρου. Η αποχώρηση άρχισε στις 2/10/1922 και ολοκληρώθηκε στις 18/10/1922.
Από τις 5/10/1922 ως τις 18/10/1922, περισσότεροι από 250.000 Έλληνες (αλλού αναφέρεται ότι ήταν 400.000, εγκατέλειψαν την, ελληνική, Ανατολική Θράκη σε κλίμα απελπισίας και πανικού. Ανάμεσά τους και Μικρασιάτες, που είχαν εγκατασταθεί προσωρινά εκεί. Οι ελληνικές πολιτικές αρχές, αναχώρησαν ως το τέλος Οκτωβρίου 1922. Τελευταίοι έφυγαν οι κάτοικοι της Χερσονήσου της Καλλίπολης . Και, όπως είπε ο Ισμέτ Ινονού, όλα αυτά, χωρίς να ριχτεί ούτε μία ντουφεκιά…

Πηγές:
Δρ. Ιωάννης Σ. Παπαφλωράτος, « Η Ιστορία του Ελληνικού Στρατού(1833-1949), τόμος Ι».
Ευχαριστούμε θερμότατα τον Δρα. Ι. Παπαφλωράτο που με μεγάλη ευγένεια και προθυμία μας έδωσε την άδεια να χρησιμοποιήσουμε στοιχεία από το έργο του.
Δημήτρης Α. Μαυρίδης, «Από την Ιστορία της Θράκης (1875-1925)», έκδοση της Ιεράς Μητροπόλεως Ξάνθης και Περιθωρίου, Ξάνθη 2006.
Γρηγόριος Δαφνής , «Η Ελλάς Μεταξύ δύο Πολέμων,1923-1940», εκδόσεις Κάκτος 1997. 

ΣΧΟΛΙΑ (54)

ΑΠΟΡΙΑ

Πώς οι ελληνες δεν αντιλαμβανονται το απλό, ότι ο Βενιζέλος δέχθηκε να εγκαταλείψει την Α. Θράκη άμεσα για δύο λόγους. 1)Ακολουθούσε εντολές των αφεντικών του αγγλογαλων. Ο Βενιζέλος ήταν καθαρά υπάλληλος τους. Η Ελλάδα μεγάλωσε επειδή το ήθελαν οι αγγλογαλοι περισσότερο και όχι τόσο λόγω των ικανοτήτων του Βενιζέλου. Αυτό το δείχνει η προκήρυξη των εκλογών του 1920.Ο Βενιζέλος ήξερε τι θα επακολουθησει, τι είχαν αποφασίσει τα "αφεντικά"του και έτσι την "έκανε"κανονικά στήνοντας "παγίδα" στους χρυσαυγιτες της εποχής, τους απαράμιλλους στην ηλιθιότητα τους βασιλικούς να είναι αυτοί οι φυσικοί αυτουργοι της καταστροφής. 2)Σίγουρα απειλήθηκε από τα αφεντικά του ότι αν δεν εκκενωθει άμεσα η Α. Θράκη η Ελλάδα θα διαλυθεί στα εξ ων συνετεθη.

Αγγελος Θ.

Η ξαφνική στροφή του Βενιζέλου στις διαπραγματευσεις και η μετέπειτα καθολικη υπαναχωριση των Ελλήνων εναντι των Τουρκικών αξιώσεων οφείλονται στην αποφασιστικότητα του Κεμάλ και στην ρητη διακοίνωση περι "αναπόφευκτης επέλασης των Τουρκικων στρατευμάτων μέχρι του Ισθμου"! Ετσι οι Πελοποννησιοι εχασαν την ευκαιρία να φτιάξουν ανεξάρτητο κρατος κι εμείς οι πριν το αυλάκι να γίνουμε κρατος σοβαρό εστω και κάτω απο την προστασία της ημισελήνου.

Προδοτης ενοψει

Η Τουρκια ειναι κρατος δικαιου ε; Αμα σου αρεσουν οι δικτατοριες και τα απολυταρχικα μουσουλμανικα καθεστωτα, μαζεψτα ρε Νενεκο και πηγαινε απεναντι να ζησεις με τους ομοεθνεις και ομοιδεατες σου. Που τολμας να περιπαιξεις τις θυσιες και τους πονους του Ελληνικου εθνους γενιτσαρε3.

οπσ

Ότι ο Βενιζέλος πρότεινε τον Κεμάλ για Νόμπελ Ειρήνης....δεν σας λέει ;;;;οεοο;;;;

PELOPONNHSIOS

Ο τρόπος που η Ελληνική "Ιστορία" καλύπτει τα σφάλματα και τις προδοσίες του Βενιζέλου και των Βενιζελικών είναι ίδιος με τον τρόπο που καλύπτονται τα εγκλήματα των κομμουνιστών της περιόδου 1943-44! Φοβερό!

ΕΘΝΙΚΟΦΡΩΝ

Η ωρα της δικαιωσης του Δημητριου Γουναρη και του Βασιλια Κωνσταντινου Α ΣΙΜΩΝΕΙ μπενσαλομ βενιζελικοι Εθνοπροδοτες.

Καλιγουλας

Ποια δικαίωση ρε εθνικοφρονα της πλάκας! Ό μόνος δικαιωμένος ήταν ο Ελευθέριος Βενιζέλος με την πολιτική που ακολούθησε στους Βαλκανικούς πολέμους και στον Ά Παγκόσμιο Πόλεμο. Οι πολιτικοί σου πρόγονοι έφεραν την Μικρασιατική Καταστροφή και δεν τήρησαν τις προεκλογικές τους δεσμεύσεις. Προδότες ήταν και δικαίως εκτελέστηκαν. Για Μην πω ότι επέτρεπε να εκτελεσουν και τον Κοκο!

Μαρία

Για ένα λαό που ονομάζει εθνάρχη τον βενιζέλο, δεν υπάρχει σωτηρία . Ακόμα και σήμερα που έχει αποδειχθεί ότι ούτε διπλωμάτης ήταν, γιατί μέσα σε 3 μέρες πούλησε τη Θράκη, τον λιβανίζετε ελέω ποπαγάνδας. Αν τον πόλεμο αυτό τον ξεκινούσε ο Βασιλιάς θα τον είχατε στήσει στα 3 μέτρα, γι' αυτό οι ξένοι έβαλαν τον προδότη βενιζέλο , όπως σήμερα τον καταληψία να πουλήσει και τη Δυτική Θράκη.

ΝΙΚΟΣ

Τράβα διάβασε λίγο ιστορία γιατί δεν το κατέχεις το θέμα. Τράβα να δεις τον ρόλο του βασιλιά , που δίχασε την Ελλάδα και εξ αιτίας του υπεστήκαμε όλη αυτή την καταστροφή κατά παράβαση κάθε Συντάγματος. Τράβα να δεις πόσο πιόνι των Γερμανών ήταν και πόσο τον επηρέαζε η γυναίκα του Σοφία (αδερφή του Κάιζερ ) και τράβα να δεις που την έγραφε την Δημοκρατία και την θέληση της πλειοψηφίας και του λαού αυτός για τον οποίον κόπτεσαι. Και μετά έλα να ανταλλάξουμε απόψεις.

πύρρος

Θλίψη προκαλούν ΟΛΟΙ οι ηγέτες αυτής της χώρας , από σύστασης ελληνικού κράτους. Μοναδίκή εξαίρεση ο Καποδίστριας , τον οποίο φροντίσαμε να φάμε εγκαίρως. Δυστυχώς ούτε Κεμάλ είχε η Ελλάδα ούτε Ερντογάν έχει. Δυο πολιτικοί που άλλαξαν την πορεία της χώρας τους σε διάστημα 100 χρόνων . Εμείς μετράμε 5 πρωθυπουργούς την τελευταία δεκαετία που μας πάνε από το κακό προς χειρότερο . Βέβαια δεν φταίνε αυτοί , αλλα εμείς ... Με τις υγείες μας , μπορούμε κ χειρότερα !

Κοιταξε

Απο το να εχω σαν μερος της ιστοριας μου τον Χιτλερ της Ανατολης ενονοματι Κεμαλ, ο οποιος κατεσφαξε με γενοκτονιες Ελληνες και Αρμενιους, πριν ακομη ο Χιτλερ ξεκινησει την δικη του γενοκτονια, προτιμω χιλιες φορες τον Βενιζελο. Τουλαχιστον ο ανθρωπος διπλασιασε την χωρα του, χωρις να προβει σε θηριωδιες κατα των αμαχων, αλλα οτι πετυχε το εκανε μεσω των στρατιωτικων επιτυχιων του Ελληνικου στρατου, τον οποιον ο ιδιος αναδιοργανωσε ενω ειχε διαλυθει μετα το 1897, και χαρην της δεινης του διπλωματικης του ικανοτητας. Οσο για τον Καποδιστρια συμφωνω απολυτα για την αξια και την προσφορα του. Και για τον Ερντογαν η ιστορια θα δειξει, αφου ακομη ειναι σε εξελιξη. Σιγουρα ετη φωτος καλυτερος απο αυτο το υποκειμενο που μας κυβερναει σημερα.

Βαγγελης

Επι του θεματος, κριμα για τους Ελληνες Στρατιωτες που εχασαν την ζωη τους απο τις προδοσιες και των δυο και επισης κριμα για τους Στρατιωτες και πολιτες που βασανισθηκαν σκληρα. Μας ελεγε ο παπας του χωριου μου που ειχε πολεμησει στην Μικρα Ασια (τοτε δεν υπηρχε αλλαγη φυλου στα 15...) οτι τους πεταλωναν !!! τους αιχμαλωτους και οπως γνωριζωμε χιλιαδες πεθαναν στην πορεια προς τα βαθη της Μικρας Ασιας. Ευτυχως ομως εχωμε διδαχθει απο τα παθηματα και σημερα ειμαστε πιο συγκροτημενοι,πιο ψυχραιμοι, πιο ορθολογιστες και δεν ψηφιζωμε με το θυμικο οπως ψηφισαν τοτε.... Ψηφισαμε τσυριζα για να μην πληρωνουμε ΕΝΦΙΑ και φαγαμε στην μαπα αξιοπρεπεια, Καπιταλ Κοντρολ, κλειστες τραπεζες,100 δισ κοστος της σκληρης και υπερηφανης διαπραγματευσης, υποθηκη ολη η Ελλαδα για 99 χρονια και βεβαιως εχωμε αξιολογοτατους πολιτικους σαν τον τζογαδορο Καμμενο...... οπως βλεπετε σημερα δεν μαλακιζομαστε καθολου !

Η ισχύς εν τη ενώσει

Αφήστε τις κατηγορίες οι φιλοβενιζελικοί κατά φιλοβασιλικών και αντίστροφα. Τόσο ο Βενιζέλος όσο και ο Κωνσταντίνος Α' παρά τα λάθη έφτασαν την Ελλάδα σε δύο ηπείρους. Ο Βενιζέλος ήταν διπλωματική, ενώ ο Κωνσταντίνος Α στρατιωτική διάνοια. Το δράμα του Ελληνισμού ήταν οτι οι δύο αυτές διάνοιες δεν μπόρεσαν να συνεργαστούν, επειδή η διχόνοια που έσπειραν οι ξένοι φύτρωσε. Εν πάσει περιπτώσει τιμή και δόξα ανήκει και στους δύο. Ας ομονοήσουμε επιτέλους οι Έλληνες μεταξύ μας, ας βάλουμε την πατρίδα πάνω από όλα και ας αφήσουμε κατά μέρος τα ατομικά οφέλη. Ενωμένοι μπορούμε, αρκεί να παραμερίσουμε τους άχρηστους πολιτικάντηδες. Προσοχή τι ψηφίζουμε λοιπόν.

Αεροπολιτης

Στρατιωτική διάνοια ο Κωνσταντίνος;Τι αλλο θα ακούσουμε...Ενας επιτελικός ονόματι Ι.Μεταξας εκανε ολη τη δουλεια...

Τρολοκρατης

Ειναι κριμα που δεν ζει ο Βενιζελος να διαβασει τα σχολια των αχαριστων Ελληναραδων...Του τα ελεγαν και.τοτε για τον "λαο" αλλα δεν ακουγε...Επρεπε να αφησει τα συνορα μεχρι την Λαμια οπως τα παρελαβε....

Σωστος

Δυστυχως οι Ελληνες αποδεικνυεται οτι δεν εχουν κριτηριο αξιολογησης, και πεφτουν πολυ ευκολα θυματα λαικισμου. Το 1920 ψηφισαν τον Γουναρη και τον Κοκο, γιατι αυτοι κατηγορουσαν τον Βενιζελο οτι ηταν πολεμοκαπηλος και επαιρνε τα παιδια τους στον πολεμο, και μολις ανεβηκαν στην εξουσια, αντι να παγιωσουν την ειρηνη και να προσπαθησουν να οχυρωσουν και να κατοχυρωσουν τα κεκτημενα, πηγαν και εκαναν την Μικρασιατικη Εκστρατεια με τα ολεθρια για τον Ελληνισμο αποτελεσματα. Ο ιδιος Βενιζελος μετα το εκλογικο αποτελεσμα του 1920, ειχε εκφρασει τους φοβους του για την επερχομενη καταστροφη, γιατι ηξερε οτι η Ανταντ δεν θα ανεχοταν τον Κωνσταντινο, οποτε η Συνθηκη των Σεβρων θα επαυε ουσιαστικα να εχει ισχυ. Κι οντως ετσι εγινε. Ειναι αδικο λοιπον να ριχνουμε ολο το φταιξιμο στον Βενιζελο. Δεν λεω οτι δεν εκανε κι αυτος λαθη, αλλα ειναι ιστορικα απαραδεκτο να αναθεματιζουμε σαν προδοτη τον ανθρωπο, που πηρε την ταπεινη Ελλαδα της Μελουνας, και εφτασε στο σημειο να την τριπλασιασει με την συνθηκη των Σεβρων. Το αν αυτη η Συνθηκη δεν μπηκε ποτε σε ισχυ, το μεγαλο μεριδιο ευθυνης το εχει η σκοτεινη Ευρωπαικη διπλωματια, η κυβερνηση Γουναρη Κωνσταντινου, και βεβαιως εμεις σαν λαος που τους φεραμε στην εξουσια. Πρεπει καποτε σαν λαος να κανουμε την αυτοκριτικη μας, και να μην αποποιουμαστε των ευθυνων μας, διαφορετικα θα συνεχισουμε να ψηφιζουμε Τσιπρες και αλλους σαν κι αυτον, οι οποιοι ειναι πραγματικα προδοτες (σαν αυτους που θελουν να νομιμοποιησουν στις μερες μας Τουρκικη Ενωση Θρακης).

@16.39

Κανεις ενα λαθος.Οι βασιλικοί συνέχισαν τον πολεμο,δεν τον άρχισαν.Στα υπολοιπα συμφωνω γενικα.

Καλιγούλας

Συμφωνω απόλυτα, φίλε μου. Δεν αξίζει Βενιζέλους αυτός ο λαός αλλά Γουναραίους και Χατζηανέστηδες. Είμαι ευγνώμων που αυτός ο ανθρωπος βρέθηκε στο τιμόνι της χώρας εκείνη την περίοδο και κατόρθωσε να την διπλασιάσει.

Judas

Πως είπαμε λέγεσαι καλή μου; Μαριγούλα ;

Καλιγουλας

Σε πείραξε η αλήθεια,φασίστα!

Καλιγούλας

Ιδού τα έργα των προγόνων σας, προδότες φιλοβασιλικοί! Εξαιτίας του Κωνσταντίνου, του Γούναρη και των άλλων προδοτών, η Ελλάδα γνώρισε οδυνηρή ήττα και την απώλεια των εδαφών που έιχε κερδίσει με αίμα. Καλα έκανε ο Πλαστήρας και τους εκτέλεσε. Επρεπε να εκτελέσει και τον Κωνσταντίνο. Ζήτω ο Ελευθέριος Βενιζέλος!

Φόρτωση περισσότερων σχολίων
ΠΡΟΣΘΗΚΗ ΣΧΟΛΙΟΥ
Απομένουν χαρακτήρες
* Υποχρεωτικά πεδία

Δείτε Επίσης

ellines_logioi_arthro

Οι πρώτοι Έλληνες λόγιοι μοναχοί στη Δύση (8ος αι.) - Από τον 14ο αιώνα εώς την άλωση της Πόλης - Έλληνες λόγιοι στη Δύση μετά την άλωση και η μεγάλη συμβολή τους στην Αναγέννηση - Πλατωνισμός και Αριστοτελισμός

8
aloga

Πετρόχτιστα αρχοντικά, λιθόστρωτα καλντερίμια, βυζαντινές εκκλησίες, ένα φράγκικο κάστρο, ποτάμια και γεφύρια συνθέτουν στις πλαγιές της Αρκαδίας ένα από τα ομορφότερα ελληνικά χωριά, την Καρύταινα, το χωριό του Πεντοχίλιαρου.

fdrfrw

Τι είναι η ευγονική – Από τον Francis Galton ως την ταύτιση της ευγονικής με τον ναζισμό – Η φυλετική υγιεινή-Οι Έλληνες ευγονιστές: Ι. Κούμαρης, Σ. Τσουρουκτσόγλου, Ν. Λούρος κ.ά. – Οι ακραίες και απαράδεκτες απόψεις επιστημόνων για ορισμένες κοινωνικές ομάδες

22
maxi-issou04

Ο Μέγας Αλέξανδρος στη Μικρά Ασία - Οι πολεμικές προετοιμασίες του Δαρείου - Οι κινήσεις των αντιπάλων πριν τη σύγκρουση - Η μεγάλη μάχη - Τα στρατηγικά λάθη του Δαρείου και η ευφυής τακτική του Αλέξανδρου - Ο απολογισμός της μάχης

50
Vlachs1877_1_

Η ετυμολογία του ονόματός τους – Από τα βυζαντινά χρόνια ως τις αρχές του 20ου αιώνα – Η παρουσία τους σε γεωγραφικά διαμερίσματα της χώρας μας

6
var_01

Αν ρωτήσετε τους παλαιοτέρους θα σας πούν, ότι η παληά τους Αγορά (σ.σ. βρισκόταν στο τέρμα της Αιόλου προς την πλευράν της Πλάκας, καταστράφηκε από πυρκαγιά) δεν επιδέχεται καμμίαν σύγκρισιν με την σημερινήν και ίσως δεν έχουν άδικον.