Το σχέδιο για πρόσθετες επιδοτήσεις και στήριξη των νοικοκυριών: Σκέψεις για επιδότηση τύπου fuel pass τον Νοέμβριο

Η Σύνοδος Κορυφής στις Βρυξέλλες ανέδειξε για άλλη μία φορά τα βαθιά ρήγματα εντός της Ευρωπαϊκής Ενωσης και τις διαχωριστικές γραμμές μεταξύ πολλών χωρών. Κι αν η Ευρώπη είναι γνωστό ότι πορεύεται μέσω συμβιβασμών, την ύστατη ώρα φαίνεται ότι εισέρχεται στον βαθύ χειμώνα της ενεργειακής κρίσης χωρίς κοινή γραμμή για μέτρα επιδοτήσεων και προστασίας των καταναλωτών.

Κατά μία έννοια, δεν είναι παράλογο αν σκεφτεί κανείς το άγριο debate που γίνεται για τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό και το γεγονός ότι στις 26 Νοεμβρίου θα πραγματοποιηθεί άλλη μία έκτακτη σύνοδος για το θέμα, η οποία μπορεί να μη φέρει αποτέλεσμα και οι αποφάσεις να παραπεμφθούν για την τακτική σύνοδο των Βρυξελλών.

Υπάρχει δε και ο πυρετός στις αγορές ομολόγων, με άπαντες να θεωρούν τη Γαλλία τον επόμενο μεγάλο ασθενή της Ευρωζώνης, καθώς μάλιστα εισέρχεται και σε περίοδο αυξημένης πολιτικής αβεβαιότητας λόγω των εαρινών προεδρικών εκλογών.

Σε αυτό το περιβάλλον όμως η Αθήνα δεν μπορεί να περιμένει, καθώς ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης βλέπει το κύμα του πληθωρισμού να έρχεται και τον Προϋπολογισμό να επιβαρύνεται με τα αναγκαία μέτρα στήριξης για να ανασχεθούν οι διεθνείς αυξήσεις τιμών.

Και εξ αυτού πίεσε στο παρασκήνιο προκειμένου να τροποποιηθεί το αρχικό κείμενο συμπερασμάτων της συνόδου που δεν ικανοποιούσε την Αθήνα και να αξιολογηθεί η δυνατότητα για τη λήψη έκτακτων μέτρων από μέρους των κρατών-μελών που έχουν τη δυνατότητα να το πράξουν.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα η Ελλάδα, η οποία έχει το περιθώριο από την πρόσφατη έγκριση της ρήτρας διαφυγής και για δαπάνες που σχετίζονται με την ενέργεια, πλην όμως δεν έχει για το 2026 επιπρόσθετο δημοσιονομικό χώρο βάσει του κανονισμού για τις λεγόμενες «οροφές δαπανών».

Σύμφωνα με πληροφορίες του «ΘΕΜΑτος», την περασμένη Πέμπτη εξελίχθηκε μια διαπραγμάτευση στον άξονα Βρυξέλλες - Μπανγκόκ που θα καταλήξει σε διαπραγμάτευση σε δεύτερο χρόνο μεταξύ Αθήνας - Βρυξελλών.

Ο κ. Μητσοτάκης μίλησε αρκετές φορές για το θέμα με την πρόεδρο της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, αλλά και με τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα ώστε να μείνει το θέμα των στοχευμένων μέτρων στο τραπέζι προς περαιτέρω συζήτηση στη βάση της εθνικής ευελιξίας.

Την ίδια ώρα που ο κ. Μητσοτάκης βρισκόταν στη Σύνοδο Κορυφής, στην Μπανγκόκ ο πρόεδρος του Εurogroup και υπουργός Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης συζητούσε ακριβώς το ίδιο θέμα, αλλά ως προς τις τεχνικές του παραμέτρους με τον αντιπρόεδρο της Κομισιόν Βάλντις Ντομπρόβσκις, καθώς αμφότεροι βρίσκονταν εκεί για τη Σύνοδο ΔΝΤ - Παγκόσμιας Τράπεζας.

Είναι εμφανές ότι ο κ. Πιερρακάκης θα συνεχίσει και τις επόμενες ημέρες αυτή τη συζήτηση, με την ελπίδα ότι εντός του Νοεμβρίου θα τελεσφορήσει, ενώ και ο κ. Μητσοτάκης μετά τη Σύνοδο Κορυφής εκτίμησε ότι η Ευρώπη ακούει την ελληνική επιχειρηματολογία, όπως είχε γίνει άλλωστε και στο Εurogroup προ δέκα ημερών.

Ευελιξία εντός της ρήτρας

Η κεντρική ιδέα της Αθήνας είναι απλή και βρίσκει υποστήριξη από αρκετές χώρες, πέραν της Ιταλίας, που επίσης έχει ζητήσει υπέρβαση των επιτρεπόμενων δαπανών για μέτρα στήριξης των καταναλωτών. Από τη στιγμή που εγκρίθηκε η ρήτρα διαφυγής για ποσό άνω του 1 δισ. ευρώ για την επόμενη τριετία, αντί να τρέξουν μόνο έργα υποδομής, π.χ. αντικατάσταση αντλιών θερμότητας και ηλιακών θερμοσιφώνων, να μπορέσει η Αθήνα να ρίξει χρήματα και για την προστασία των καταναλωτών.

«Από τη στιγμή που έχουμε τα χρήματα και την ευρωπαϊκή έγκριση να τα δαπανήσουμε, να μπορέσουμε να συμφωνήσουμε σε μια μερική αλλαγή χρήσης προκειμένου να αντιμετωπίσουμε τις δυσαναλογίες που υπάρχουν σε όλη την Ευρώπη και το αυξημένο κόστος», επισημαίνει υψηλόβαθμη κυβερνητική πηγή στο «ΘΕΜΑ».

Στην κυβέρνηση υπάρχει συγκρατημένη αισιοδοξία, αλλά όχι βεβαιότητα ότι η Ευρώπη θα καταφέρει να υπερβεί τον δογματισμό της και την ανάγκη για οριζόντιους, μη ελαστικούς κανόνες. «Δεν περιμένω ότι θα βγουν λαγοί από το καπέλο και ότι υπάρχουν ευρωπαϊκές μαγικές λύσεις για να μπορέσουμε οριζόντια να μειώσουμε φόρους και να γίνει κάποια τεράστια παρέμβαση. Αυτό που ζητάμε είναι περαιτέρω δημοσιονομική ευελιξία για στοχευμένα και προσωρινά μέτρα που θα μας επιτρέψουν στο οπλοστάσιο που έχουμε ήδη ανακοινώσει να προσθέσουμε κάποια ακόμα μέτρα», επεσήμανε και ο πρωθυπουργός μετά το πέρας της συνόδου το βράδυ της Παρασκευής.

Η πρόσθετη ευρωπαϊκή ευελιξία, πάντως, είναι καταλυτικής σημασίας στους υπολογισμούς που κάνει η Αθήνα για την ανάσχεση των συνεπειών της ενεργειακής κρίσης. Τα νούμερα είναι αψευδείς μάρτυρες: όπως ανέφερε ο υφυπουργός Οικονομικών Θάνος Πετραλιάς προ ημερών κατά την παρουσίαση του νέου κύκλου επιδοτήσεων για τα υγρά καύσιμα, από την αρχή του χρόνου η κυβέρνηση έχει ρίξει 1,5 δισ. από τον προϋπολογισμό προκειμένου να στηρίξει την κοινωνία.

Είναι προφανές ότι τα χρήματα δεν είναι ανεξάντλητα και η κυβέρνηση έχει μπροστά της για φέτος τον Νοέμβριο και τον Δεκέμβριο, οπότε και θα απαιτηθούν μέτρα στήριξης, καθώς άπαντες προεξοφλούν ότι οι διεθνείς τιμές θα παραμείνουν υψηλές και άρα οι πληθωριστικές πιέσεις θα συνεχιστούν.

Ο πάτος του βαρελιού

Η κυβέρνηση πάντως αυτή την εβδομάδα άνοιξε μια βεντάλια παρεμβάσεων «ξύνοντας τον πάτο του βαρελιού» ώστε να δοθούν ανάσες ιδίως στο σκέλος του πετρελαίου θέρμανσης, αν και η τιμή διάθεσης απέχει ακόμα από την περσινή. Εντούτοις, η μέση τιμή διάθεσης στο 1,55 ευρώ (χαμηλότερα στο Λεκανοπέδιο) είναι σημαντικά μειωμένη σε σχέση με την περσινή τιμή του 1,75 ευρώ, στην οποία έκλεισε το πετρέλαιο θέρμανσης μετά το ξέσπασμα του πολέμου.

Η κυβέρνηση έκανε δύο ουσιαστικές εκπλήξεις, τουλάχιστον έως το τέλος Οκτωβρίου και βλέπουμε μετά: δίνει 40 λεπτά/λίτρο (ισόποσα μαζί με τα διυλιστήρια) για το πετρέλαιο θέρμανσης και αύξησε κατά 30% το σχετικό επίδομα, το οποίο σε ορεινές περιοχές φτάνει στα 1.560 ευρώ, αν και δεν αυξάνεται η περίμετρος των δικαιούχων.

Εως το τέλος του μήνα συνεχίζεται η επιδότηση του diesel κατά 20 λεπτά, ενώ η κυβέρνηση έκανε την πολιτική επιλογή να αναλάβει αυτή τη στήριξη των 10 λεπτών στη βενζίνη, ελπίζοντας ότι από τον Νοέμβριο θα μπορεί να έχει επιπρόσθετα εργαλεία προκειμένου να ενεργοποιηθεί μια παρέμβαση τύπου fuel pass.

Για την κυβέρνηση η μάχη των μέτρων είναι κρίσιμη ουσιαστικά και πολιτικά: ένα νέο σπιράλ ακρίβειας θα δημιουργήσει σημαντικές οικονομικές πιέσεις, αλλά και θα επιτείνει την πολιτική δυσφορία των πολιτών που βλέπουν το εισόδημά τους να δοκιμάζεται. Πάντως, σε όλες τις κυλιόμενες μετρήσεις μεγάλο μέρος των πολιτών αντιλαμβάνεται ότι η κυβέρνηση κάνει ό,τι μπορεί, στο μέτρο του εφικτού, προκειμένου να ορθώσει ανάχωμα απέναντι στην ενεργειακή κρίση.

Κλείσιμο μετώπων

Ο κ. Μητσοτάκης πάντως πορεύεται με λογική κλεισίματος μετώπων. Την περασμένη Τετάρτη συναντήθηκε με αγρότες στη Λάρισα και δεσμεύτηκε ότι την 1η Νοεμβρίου θα ισχύσει το αφορολόγητο πετρέλαιο στην αντλία.

Παράλληλα, ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης Μαργαρίτης Σχοινάς, μετά τις ανακοινώσεις για τη στήριξη στο αλιευτικό πετρέλαιο, διαμηνύει προς πάσα κατεύθυνση ότι τέλος Νοεμβρίου θα γίνει μια «βαριά» πληρωμή της προκαταβολής σε αγρότες και κτηνοτρόφους, ενώ έως το τέλος του έτους θα εξοφληθούν πλήρως.

Σε μια κίνηση καλής θέλησης, το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης ανακοίνωσε τη διάθεση σχεδόν 84 εκατ. για την εξόφληση παλαιών υποχρεώσεων από το 2025. Το εν λόγω ζήτημα είναι κρίσιμο για τη Ν.Δ., καθώς θέλει να κλείσει πληγές στις αγροτικές περιοχές μετά τις μακρόσυρτες κινητοποιήσεις που έφτασαν πέρυσι μέχρι το Μέγαρο Μαξίμου.

Παράλληλα, ο κ. Μητσοτάκης κλείνει και εσωκομματικά μέτωπα καθώς συνάντησε στις Βρυξέλλες τον πρώην πρόεδρο της Ν.Δ. Βαγγέλη Μεϊμαράκη, με τον οποίο συζήτησαν εφ’ όλης της ύλης.

Παράλληλα, στο Μαξίμου διαβάζουν και τις πληροφορίες ότι ο κ. Κώστας Καραμανλής δεν πρόκειται να στηρίξει ένα κόμμα υπό τον κ. Αντώνη Σαμαρά, αν και άνθρωποι που συνομιλούν με τον πρώην πρωθυπουργό θεωρούν μάλλον απίθανο να εκδηλωθεί και υπέρ της Ν.Δ. σε αυτή τη συγκυρία, παρά τα πρωθυπουργικά ανοίγματα.

Φωτογραφίες: EUROKINISSI