«Σαν να κοίταζε μέσα στην ψυχή μου, το μάτι της ήταν τόσο μεγάλο όσο το κεφάλι μου»: Όταν φωτογράφος ήρθε σε επαφή με σπάνια φάλαινα

Την σπάνια ευκαιρία που είχε οπτική επαφή με φάλαινα κατέγραψε με τον φωτογραφικό της φακό η Μάρσια Ρίντερερ καταφέρνοντας να πάρει το πρώτο βραβείο στο «Ocean Photographer of the Year».

«Ένιωσα σαν να επιβραδύνθηκε ο χρόνος… σαν να κοίταζε μέσα στην ψυχή μου. Το μάτι της ήταν τόσο μεγάλο όσο το κεφάλι μου και με κοίταζε πραγματικά», θυμάται η Ρίντερερ για τη στιγμή που την κοίταζε η φάλαινα νάνος μίνκε.

Η Ρίντερερ, φωτογράφος από τη Βραζιλία, έζησε μια εμπειρία που της άλλαξε τη ζωή τον Ιούνιο του 2023, όταν ήρθε σε οπτική επαφή με την φάλαινα στον μεγάλο κοραλλιογενή ύφαλο της Αυστραλίας.

«Ανατρίχιασα. Ήταν έντονο και καταπληκτικό συναίσθημα», είπε στο BBC και αποκάλυψε πως δάκρυσε: «ένιωσα σαν να με είχαν επιλέξει, γιατί ήρθε κατευθείαν προς εμένα».

Η Ρίντερερ αποτύπωσε αυτή την εντυπωσιακή συνάντηση με τη φωτογραφική της μηχανή. Με τις λεπτομέρειες και τις απαλές γραμμές της, η ασπρόμαυρη φωτογραφία της μοιάζει περισσότερο με πίνακα παρά με φωτογραφία.

Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.

Η δημοσίευση κοινοποιήθηκε από το χρήστη Marcia Riederer (@marciariederer)

Για την εντυπωσιακή της φωτογραφία, η Ρίντερερ ανακηρύχθηκε καλύτερη φωτογράφος στα διάσημα βραβεία «Ocean Photographer of the Year» που πραγματοποιήθηκαν στο Λονδίνο τον Σεπτέμβριο του 2025.

Στην τελετή απονομής των βραβείων, ο κριτής και φωτογράφος του ωκεανού Λοράν Μπαλεστά είπε ότι η λέξη που του ήρθε αμέσως στο μυαλό όταν είδε τη φωτογραφία της Ρίντερερ ήταν «αρμονία».

«Ο συγγραφέας του Μικρού Πρίγκιπα, Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ, είπε ότι “ένα έργο τέχνης είναι τέλειο όχι όταν δεν υπάρχει τίποτα άλλο να προστεθεί, αλλά όταν δεν υπάρχει τίποτα να αφαιρεθεί”. Και αυτό ισχύει απόλυτα για αυτή την εικόνα. Όταν τη βλέπω, θα ήθελα να βυθιστώ μαζί της», είπε ο Μπαλεστά κατά την απονομή του βραβείου στη Ρίντερερ.

Ο μεγάλος κοραλλιογενής ύφαλος είναι το μόνο μέρος του πλανήτη όπου είναι γνωστό ότι οι φάλαινες νάνοι μίνκε συγκεντρώνονται κάθε χρόνο τον Ιούνιο και τον Ιούλιο. Ο Αλάστερ Μπερτλς, καθηγητής θαλάσσιας βιολογίας στο Πανεπιστήμιο Τζέιμς Κουκ της Αυστραλίας, έχει αφιερώσει περισσότερες από τρεις δεκαετίες στη μελέτη αυτών των φαλαινών και αναφέρει ότι εξακολουθούμε να γνωρίζουμε ελάχιστα για τη συμπεριφορά τους αλλά και τη μετανάστευση τους.

«Κανείς δεν γνώριζε ότι βρίσκονταν στον μεγάλο κοραλλιογενή ύφαλο μέχρι τη δεκαετία του 1980», λέει. Ο Μπερτλς πιστεύει ότι οι φάλαινες συγκεντρώνονται κάθε χρόνο κατά μήκος της εξωτερικής άκρης του υφάλου για να μάθουν να φλερτάρουν και να ζευγαρώνουν.

«Παρατηρούμε μικτές ομάδες ώριμων αρσενικών και θηλυκών, τα οποία, μαζί με τα πολλά νεαρά ζώα, επιδεικνύουν την κοιλιά τους το ένα στο άλλο», λέει. Αυτό συμβαίνει όταν μια φάλαινα που κινείται γυρίζει στο πλάι και δείχνει τη λευκή κοιλιά της σε μια άλλη φάλαινα – και μερικές φορές σε ένα άτομο ή ένα αντικείμενο, όπως μια λέμβο.

«Θέλουν να μας κοιτάξουν ακριβώς όπως τις κοιτάζουμε και εμείς»

Η έκθεση της κοιλιάς αποτελεί συμπεριφορά ερωτοτροπίας, αλλά επιτρέπει επίσης στις φάλαινες να αξιοποιήσουν τη διόφθαλμη όρασή τους και να έχουν καλύτερη εικόνα του περιβάλλοντός τους. Όταν αλληλεπιδρούν με τους ανθρώπους, ο Μπερτλς πιστεύει ότι οι φάλαινες κινούνται με αυτόν τον τρόπο επειδή «θέλουν να σε δουν πολύ καλά».

Ήταν κάτι που το διαισθάνθηκε και η ίδια η Ρίντερερ: «Είναι τόσο περίεργες, θέλουν να μας κοιτάξουν ακριβώς όπως τις κοιτάζουμε και εμείς. Έρχονται και σταματούν πραγματικά για να σε κοιτάξουν».

Η Ρίντερερ πέρασε αρκετές ημέρες στο νερό μαζί με 40 φάλαινες: «Υπήρχαν οκτώ φάλαινες ταυτόχρονα και απλώς συνέχιζαν να μας περιτριγυρίζουν. Μία πλησίασε τόσο πολύ – ήταν σε απόσταση ενός χεριού».

Ωστόσο η φωτογράφος δεν άπλωσε το χέρι της αφού στην Αυστραλία είναι παράνομο να αγγίζουν άνθρωποι της φάλαινες νάνους μίνκε. Μια φάλαινα που τρομάζει μπορεί να τραυματίσει έναν κολυμβητή ή τον εαυτό της ενώ το άγγιγμα μπορεί να οδηγήσει σε μετάδοση ασθενειών, από τον άνθρωπο στη φάλαινα και αντίστροφα.

Κατά τη διάρκεια του ταξιδιού της Ρίντερερ, «οι φάλαινες ήρθαν προς εμάς, κάτι που έκανε την εμπειρία ακόμα πιο ξεχωριστή», λέει. «Δεν άγγιξαν ποτέ κανέναν και είχαν πλήρη επίγνωση του τι συνέβαινε γύρω τους. Κινούνται με μεγάλη χάρη. Σίγουρα δεν ήταν καθόλου εκφοβιστικό», ανέφερε.

Οι συναντήσεις με τις φάλαινες νάνους μίνκε είναι «οι πιο έντονες αλληλεπιδράσεις μεταξύ ζώων και ανθρώπων που μπορεί κανείς να φανταστεί, επειδή δείχνουν τεράστια περιέργεια για εμάς», λέει ο Μπερτλς. «Επιστρέφουν συνεχώς για να ρίξουν άλλη μια ματιά και πλησιάζουν τόσο κοντά και μένουν τόσο πολύ. Είναι μια εμπειρία που σου αλλάζει τη ζωή. Οι άνθρωποι έκλαιγαν όταν προσπαθούσαν να μου περιγράψουν πώς ένιωθαν, έχοντας ζήσει μια πεντάωρη συνάντηση με ένα τέτοιο ζώο», συμπλήρωσε.

Οι «άγνωστες» φάλαινες

Με μήκος που φτάνει περίπου τα 8 μέτρα, η φάλαινα νάνος μίνκε είναι η δεύτερη μικρότερη φάλαινα στον κόσμο. Βγάζουν ένα χαρακτηριστικό ήχο, ο οποίος έχει ονομαστεί «φωνή του Star Wars» και έχει παρομοιαστεί με τον ήχο που θυμίζει το σφύριγμα ενός φωτόσπαθου.

Πρόκειται για ένα είδος που δεν έχει μελετηθεί και προς το παρόν δεν υπάρχουν ακριβείς εκτιμήσεις για τον πληθυσμό. «Δεν έχουμε καμία ιδέα για το συνολικό τους πληθυσμό… γνωρίζουμε τόσο λίγα γι’ αυτές», λέει ο Μπερτλς.

Το 2013, ο Μπερτλς και άλλοι επιστήμονες του Πανεπιστημίου Τζέιμς Κουκ άρχισαν να τοποθετούν πομπούς σε ορισμένες από τις φάλαινες. Μια φάλαινα με το όνομα Σποτ καταγράφηκε να μεταναστεύει πάνω από 7.000 χιλιόμετρα, κατά μήκος της ανατολικής ακτής της Αυστραλίας, γύρω από την Τασμανία και στη συνέχεια προς την Υπο-Ανταρκτική ζώνη.

«Κάνουν το ίδιο ταξίδι με τις μεγάπτερες φάλαινες, παρόλο που αυτές ζυγίζουν 40 τόνους και έχουν μήκος 17 μέτρα. Οι μίνκε είναι μικροσκοπικές (7-8 μέτρα και ζυγίζουν 4-5 τόνους) και παρόλα αυτά πραγματοποιούν την ίδια μετανάστευση», λέει ο Μπερτλς ενώ τρέφονται με κριλ και μυκτοφίδες.

Τα μεταβαλλόμενα ρεύματα και οι θερμοκρασίες αποτελούν σημαντική απειλή για αυτό το είδος φάλαινας, λέει ο Μπερτλς. «Οι νάνοι μίνκε πιθανότατα βρίσκονται πολύ πιο κοντά στα βιολογικά όρια των ενεργειακών τους αποθεμάτων, επειδή είναι μικρές φάλαινες που πραγματοποιούν μια τεράστια μετανάστευση», ανέφερε.

Η βοήθεια των φωτογράφων στους επιστήμονες

Στη φωτογραφία της Ρίντερερ, «μπορείς να δεις το αιχμηρό ρύγχος, το μάτι που σε κοιτάζει ξεκάθαρα, τις σκούρες κηλίδες στο λαιμό της και τα υπέροχα μοτίβα που δημιουργούν αντίθεση μεταξύ μαύρου, λευκού και γκρι, Είναι σαν πίνακας ακουαρέλας. Είναι σαν κάποιος να έχει κάνει λεπτές πινελιές», λέει ο Μπερτλς.

Φωτογράφοι όπως η Ρίντερερ διαδραματίζουν ζωτικό ρόλο στη βοήθεια των επιστημόνων να διεξάγουν την έρευνά τους, προσθέτει ο Μπερτλς: «Είμαι μόνο ένας άνθρωπος μέσα στο νερό, και δεν θα δω όλες τις φάλαινες, ενώ μπορεί να μην καταφέρω να τραβήξω αρκετά καλές φωτογραφίες για να τις αναγνωρίσω. Δεν θα μπορούσαμε να κάνουμε έρευνα χωρίς τη βοήθεια του κλάδου των καταδύσεων και των φωτογράφων».

«Είναι ένα πλάσμα ακριβώς όπως εμείς»

Η Ρίντερερ ελπίζει ότι οι φωτογραφίες της θα εμπνεύσουν τους ανθρώπους να νιώσουν πιο συνδεδεμένοι με τη φύση. «Όταν το κοιτάς στα μάτια, βλέπεις ότι είναι ένα πλάσμα ακριβώς όπως εμείς. Και αυτές οι φάλαινες νιώθουν φόβο, περιέργεια και πείνα. Έχουν μέρη να πάνε, κάνουν ό,τι μπορούν για να φροντίσουν τα μικρά τους. Πιστεύω ότι πρέπει να τους δείξουμε όλο τον σεβασμό και να τους προσφέρουμε όλες τις ευκαιρίες που ευχόμαστε για τους εαυτούς μας».

Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.

Η δημοσίευση κοινοποιήθηκε από το χρήστη Marcia Riederer (@marciariederer)