LIVE

Κορωνοϊός

anthopoulos

Από τα fake news στη ρύθμιση του Internet

Χαράλαμπος Ανθόπουλος

Κατά την έναρξη της πανδημίας ήταν διάχυτος ο φόβος ότι οι πλατφόρμες Internet και ιδίως τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης θα λειτουργούσαν ως όχημα διασποράς ψευδών ειδήσεων ή αντιεπιστημονικών απόψεων για τη λοίμωξη COVID-19 σε παγκόσμια κλίμακα. 

Η συνθήκη ήταν πράγματι ιδανική: η μισή ανθρωπότητα σε lockdown και συνδεδεμένη στο Internet. Hταν άλλωστε νωπή η εμπειρία της λειτουργίας των μέσων κοινωνικής δικτύωσης στις αμερικανικές προεδρικές εκλογές του 2016 και στο δημοψήφισμα για το Brexit, η οποία εδραίωσε την πεποίθηση ότι υπάρχει πλέον μια συμβιωτική σχέση ανάμεσα στο Internet, τα fake news και τον λαϊκισμό. Εν τω μεταξύ είχε τεθεί σε ισχύ στον ευρωπαϊκό χώρο ο GDPR, οι δυνατότητες του οποίου όμως για την αντιμετώπιση των fake news είναι περιορισμένες (άρθρο 5§1, 17 και 16 GDPR) και πάντως δύσκολα μπορούν να βρουν εφαρμογή στην υγειονομική πληροφόρηση. Κατά την πρώτη φάση της πανδημίας ήταν πράγματι υπαρκτό το φαινόμενο διάδοσης fake news από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, πολύ γρήγορα όμως υπήρξε μια αλλαγή της στάσης τους απέναντι σε τέτοιου είδους περιεχόμενα παραγόμενα από τους χρήστες τους. Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης άρχισαν, κατά κάποιον τρόπο, να λειτουργούν ως κλασικά μέσα ενημέρωσης, ασκώντας μια γενική δραστηριότητα επαγρύπνησης, ελέγχου και «εσωτερικής λογοκρισίας» των περιεχομένων που διακινούνται μέσα από τις πλατφόρμες τους. Και τούτο παρότι η ισχύουσα νομοθεσία στις ΗΠΑ και στην Ευρώπη (Communications Decency Act - Οδηγία για το Hλεκτρονικό Eμπόριο) καθιερώνει ως γενική αρχή την απουσία γενικής υποχρέωσης των παρόχων υπηρεσιών Διαδικτύου για έλεγχο του περιεχομένου που διακινείται. Με αφορμή την έξωση του προέδρου Tραμπ από το Twitter και το Facebook μετά τον εμπρηστικό του λόγο κατά τη διάρκεια της εισβολής των οπαδών του στο Καπιτώλιο, έγινε λόγος για de facto ιδιωτικοποίηση της λογοκρισίας στη βάση των κανόνων αυτορρύθμισης των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Στη συγκεκριμένη περίπτωση υπήρχε προφανώς παράνομο περιεχόμενο του λόγου, αφού η ομιλία του Tραμπ αποτελούσε στην ουσία υποκίνηση σε πραξικόπημα, ωστόσο η πρακτική αυτή είχε ήδη επεκταθεί και σε νόμιμα ή μη προφανώς παράνομα περιεχόμενα, όπως τα fake news για την COVID-19, με πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα κατά την τελευταία περίοδο τις ψευδείς πληροφορίες για τα εμβόλια, οι οποίες δύσκολα πλέον μπορούν να βρουν φιλοξενία στις πλατφόρμες Internet. Η εξέλιξη αυτή επιτάχυνε τις διαδικασίες για μια συνολική επανεξέταση του νομικού καθεστώτος του Internet τόσο στις ΗΠΑ όσο και στον ευρωπαϊκό χώρο.

Τον Δεκέμβριο του 2020 παρουσιάσtηκε το σχέδιο του νέου ευρωπαϊκού κανονισμού Digital Services Act, που θα αντικαταστήσει την Οδηγία για το Ηλεκτρονικό Εμπόριο και εισάγει ένα σύστημα συρρύθμισης στον χώρο του Διαδικτύου, που αφήνει τον έλεγχο σε πρώτο βαθμό των περιεχομένων που διακινούνται διαδικτυάκα στις πλατφόρμες Intrernet, υπό την εποπτεία μια νέας εθνικής ανεξάρτητης αρχής, του Digital Services Coordinator. Οι αρμοδιότητες των άλλων ανεξάρτητων αρχών δεν θίγονται, αλλά είναι προφανές ότι η νέα διακυβέρνηση του διαδικτύου θα έχει ως πρωταγωνιστή τον Digital Services Coordinator. Μια ενδιαφέρουσα καινοτομία του νέου κανονισμού είναι η θέσπιση υποχρέωσης των πλατφορμών Internet να εξετάζουν κατά προτεραιότητα τις ειδοποιήσεις για απόσυρση που προέρχονται από διαπιστευμένους ιδιωτικούς φορείς που έχουν εμπειρία στην ανίχνευση παράνομων περιεχομένων στο Διαδίκτυο. Με αφορμή τον νέο κανονισμό έχει ανοίξει διεθνώς μια μεγάλη συνταγματική συζήτηση για το αν είναι συμβατή με την ελευθερία της έκφρασης και της πληροφόρησης, η ιδιωτικοποίηση της λογοκρισίας, την οποία κατοχυρώνει de jure πλέον η Digital Services Act. Από τη στιγμή όμως που δεν αμφισβητείται η αναγκαιότητα του ελέγχου των περιεχομένων του Διαδικτύου, πρακτικά δεν φαίνεται ότι μπορεί να υπάρξει άλλη εναλλακτική λύση.

*Καθηγητής Δικαίου και Διοίκησης ΕΑΠ
Ακολουθήστε το protothema.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν, στο Protothema.gr

Ρoή Ειδήσεων

Ειδήσεις Δημοφιλή Σχολιασμένα

ΣΧΟΛΙΑ (12)

Κι οταν

θα ελεγξουν τι διακινείται στο διαδίκτυο, κι επειδη θα συνεχισει ο κοσμος απο στομα σε στομα να διακινει..."επικινδυνες" (για ποιους αραγε...) ιδεες, θα ποινικοποιήσουν και το τι λεμε μεταξυ μας στο τηλ., στα sms μας, τα μαιλ μας, στη δουλεια μας κτλ. Και ολα καλα θα ειναι γιατι θα υπαρχει παντα ενας καθηγητης να μας πει οτι δεν υπαρχει αλλη λυση. Μπραβο μας!

Χμμμμμ

Μιλαμε για Οργουελικες καταστασεις ετσι;....

Μαλιστα....

Τα ΜΜΕ ειναι αναξιοπιστα και ελεγχομενα και η οποια προσπάθεια να βρουμε αλλες πηγες για διασταυρωση θα ελεγχεται και παλι. Καμια διαφυγη δηλαδη. Καλα παμε..

?

Δεν υπαρχει αλλη εναλλακτική λυση;;; Ιδιωτες θα μας λογοκρίνουν με βαση την προσωπικη τους ατζεντα κι ολα καλα κυριε καθηγητα;

Σακίλ

Μια άλλη πτυχή...Ο κόσμος καλό είναι να προβάλει τις θέσεις του με επιχειρήματα όμως,χωρίς να προσβάλει την άλλη άποψη...Ο καθένας μας με τα βιώματα στην κοινωνία που ζει, είναι πολλές φορές μοναδικά. Η γνώση έτσι δεν περιορίζεται και προβάλλονται πολλές διαφορετικές σχέσεις ζωής στην καθημερινότητα των πολιτών παντού. Είναι λάθος να αναιρείς απλά τις θέσεις κάποιου που δεν γνωρίζεις κιόλας. Πόσο μάλλον να τον επικρίνεις. Όταν δεν αναγνωρίζεις στον λόγο του, την προσπάθειά του για βελτίωση μιας λάθος κατάστασης, για τον ίδιο και για πολλούς γύρω του. Ότι είναι αλήθεια για κάποιους, μπορεί να μην αγγίζει πρακτικά και ούτε καν την σκέψη κάποιων άλλων. Κι όταν τα κίνητρα είναι η ενημέρωση και οι προθέσεις του καλοπροαίρετες,μπορεί να προλάβει πιο δυσάρεστες καταστάσεις συνολικά. Αρεστοί σε όλους δεν ήμασταν ποτέ. Ακόμα κι όταν περισσότερο λέμε την αλήθεια μιας κατάστασης που βλέπουμε και γνωρίζουμε καλύτερα. Ή την αλήθεια μας που θέλουμε να υπερασπιστούμε γνωρίζοντας άλλες πτυχές, για να την δουν όσοι θέλουν να βλέπουν μονόπλευρα την ζωή...

UltraNeoLiberal

Είμαι κατά κάθε λογοκρισίας και περιορισμού των απόψεων. Από την άλλη, η διασπορά ψευδών ειδήσεων, εφόσον θίγεται η ασφάλεια, υγεία η η κοινωνική ειρήνη είναι ποινικό αδίκημα που πρέπει να διώκεται. Σήμερα έχουμε φτάσει στο σημείο, επειδή ένα βίντεο η ένα σχόλιο περιέχει κάποιες απαγορευμένες λεξεις-κλειδια, να κόβεται.

PATRIVTHS

ΗΧΑΖΟΜΑΡΑ ΕΙΝΑΙ ΑΠΕΡΑΝΤΗ ΟΣΟ ΤΟ ΣΥΜΠΑΝ Η ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΧΟΥΝΤΑ ΔΕΝ ΠΡΟΚΕΙΤΕ ΝΑ ΠΕΡΑΣΗ

Αρης

δεν υπάρχει λύση σε αυτό το θέμα. Καμία λογοκρισία για ψεύδη δεν χρειάζεται γιατί απλούστατα είναι πολύ εύκολο να διασταυρώσεις τις πληροφορίες και να καταλάβεις μέσα σε 5 λεπτά τι είναι αλήθεια και τι ψέμα. Μου φαίνεται και ανέφηκτο γιατί, εντάξει μπορεί να λογοκριθούν μεγάλοι οργανισμοί και βιπ, αλλά μπορεί να λογοκρηθεί η κουτσή μαρία και ο μέσος τζο επειδή είπαν 'ψέματα' σε ένα μπλογκ; Αστείο μου φαίνεται. Και επικίνδυνο.

Φεηκ νιουζ

Να θυμίσω πως κάποτε το Βήμα είχε άρθρο για συνάντηση του Έλληνα με τον Τούρκο πρωθυπουργό που δεν έγινε; Να θυμίσω θα ψέματα των ΜΜΕ για το δημοψήφισμα πιο πρόσφατα; Γενικότερα έχουν χάσει καθε αξιοπιστία τα ΜΜΕ και ο κόσμος διαβάζει και κρίνει μόνος του.

Θυμάμαι το ΒΗΜΑ

Είχαν και παρασκήνιο της μη γενόμενης συνάντησης, οι άτιμοι.

Νομικός

Επιτέλους και ένας καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου που εκθέτει με σαφήνεια, ευθυκρισία και νηφαλιότητα δύσκολα θέματα συγκρούσεων δικαιωμάτων, που επηρεάζουν καθοριστικά την ζωή μας, ακόμα και αν αυτό δύσκολα φαίνεται εκ πρώτης όψεως. Τεράστια διαφορά με τους ψευδοδικαιωματιστές συναδέλφους του που αναμασούν θεωρίες του συρμού για να γίνουν αρεστοί σε μειοψηφικές, αλλά ηχηρές, pressure groups της Κοινωνίας μας.

Φόρτωση περισσότερων σχολίων
ΠΡΟΣΘΗΚΗ ΣΧΟΛΙΟΥ
Απομένουν χαρακτήρες
* Υποχρεωτικά πεδία