Οι εκτελέσεις που εξελίχθηκαν σε εφιάλτη στις ΗΠΑ: Από τις φλόγες και τους αποκεφαλισμούς στο θρίλερ με την Κρίστα Πάικ

Η Κρίστα Πάικ επρόκειτο να γίνει η πρώτη γυναίκα που θα εκτελούνταν στο Τενεσί εδώ και περισσότερους από δύο αιώνες. Αντί γι’ αυτό, κατέληξε στο νοσοκομείο σε κρίσιμη κατάσταση, μετά από μία διαδικασία χορήγησης θανατηφόρας ένεσης που εξελίχθηκε σε εφιάλτη.

Οι εκτελεστές της χρησιμοποίησαν τουλάχιστον επτά βελόνες για να αποκτήσουν φλεβική πρόσβαση, ενώ η ίδια, δεμένη στο φορείο, φέρεται να τους υποδείκνυε σημεία στο σώμα της όπου θα μπορούσαν να δοκιμάσουν. Συνολικά της χορηγήθηκαν δύο δόσεις πεντοβαρβιτάλης, καθεμία από τις οποίες προοριζόταν να είναι θανατηφόρα, και όμως επέζησε.

Αν και περίπτωση της 50χρονης είναι εξαιρετικά σπάνια ως προς την έκβασή της, εντάσσεται  σε μια μακρά ιστορία προβληματικών εκτελέσεων στις ΗΠΑ. Εδώ και περισσότερο από έναν αιώνα, εκτελέσεις έχουν εξελιχθεί με τρόπους πολύ διαφορετικούς από αυτούς που προέβλεπε το πρωτόκολλο: καταδικασμένοι έχουν πιάσει φωτιά στην ηλεκτρική καρέκλα, άλλοι στραγγαλίστηκαν αργά στην αγχόνη αντί να σπάσει ακαριαία ο αυχένας τους, ενώ σε θαλάμους αερίων η διαδικασία του θανάτου παρατάθηκε για πολλά λεπτά από απρόβλεπτους παράγοντες.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάζει ο καθηγητής Νομικής και Πολιτικής Επιστήμης του Amherst College, Όστιν Σαράτ, στο βιβλίο του Gruesome Spectacles: Botched Executions and America’s Death Penalty, από τις 8.776 εκτελέσεις που πραγματοποιήθηκαν στις ΗΠΑ μεταξύ 1890 και 2010, οι 276 παρουσίασαν σοβαρό πρόβλημα. Πρόκειται για ποσοστό 3,15%.

Σε απόλυτους αριθμούς, οι περισσότερες προβληματικές εκτελέσεις έγιναν με απαγχονισμό: 85 από τις 2.721. Ακολουθεί η μέθοδος της ηλεκτρικής καρέκλας με 84 περιπτώσεις σε 4.374 εκτελέσεις και ο θάλαμος αερίων με 32 σε 593. Η θανατηφόρα ένεση, ωστόσο, αποδεικνύεται αναλογικά η λιγότερο αξιόπιστη μέθοδος: 75 από τις 1.054 εκτελέσεις, δηλαδή ποσοστό 7,2%, παρουσίασαν σοβαρά προβλήματα.

Στο βιβλίο του, ο Σαράτ ορίζει ως «αποτυχημένη εκτέλεση» εκείνη στην οποία υπάρχει απόκλιση από το προβλεπόμενο πρωτόκολλο και προκύπτουν απρόβλεπτα προβλήματα ή καθυστερήσεις που προκαλούν περιττή οδύνη στον καταδικασμένο ή καταδεικνύουν σοβαρά λάθη κατά την εκτέλεση. Η ιστορία της αμερικανικής θανατικής ποινής προσφέρει δεκάδες τέτοια παραδείγματα.

Περιπτώσεις αποτυχημένων εκτελέσεων που προκαλούν ανατριχίλα

Από τον διαβόητο Τομ «Black Jack» Κέτσαμ, ο οποίος αποκεφαλίστηκε στην αγχόνη το 1901 όταν οι εκτελεστές δεν υπολόγισαν σωστά το βάρος του, μέχρι καταδικασμένους των οποίων τα κεφάλια τυλίχθηκαν στις φλόγες στην ηλεκτρική καρέκλα και ανθρώπους που έμειναν δεμένοι επί ώρες ενώ οι εκτελεστές αναζητούσαν φλέβα, η υπόθεση της Κρίστα Πάικ είναι απλώς το τελευταίο επεισόδιο μιας μακράς και σκοτεινής ιστορίας. «Με κάθε νέα τεχνολογία εκτέλεσης δόθηκε η ίδια υπόσχεση: ότι θα είναι ασφαλής, αξιόπιστη, αποτελεσματική και ανθρωπιστική», έχει επισημάνει ο Σαράτ. «Οι υποσχέσεις αυτές, γενικά μιλώντας, δεν εκπληρώθηκαν».

Στον ιστότοπο του Κέντρου Πληροφόρησης για τη Θανατική Ποινή μπορεί να βρει κανείς μια εκτενή λίστα με «αποτυχημένες εκτελέσεις», την οποία έχει συντάξει ο καθηγητής Μάικλ Ράντελετ του Πανεπιστημίου του Κολοράντο. Ακολουθούν μερικές περιπτώσεις θανατοποινιτών που είχαν σοκαριστικό τέλος και πυροδότησαν συζητήσεις για την ηθική και την σκοπιμότητα της θανατικής ποινής.

Τζον Έβανς - Ηλεκτρική καρέκλα, Αλαμπάμα, 1983

Με την πρώτη ηλεκτρική εκκένωση, σπίθες και φλόγες ξεπήδησαν από το ηλεκτρόδιο στο πόδι του θανατοποινίτη. Οι γιατροί διαπίστωσαν ότι είχε ακόμη σφυγμό. Το ηλεκτρόδιο επανατοποθετήθηκε από τους εκτελεστές και ακολούθησε δεύτερη εκκένωση. Και πάλι η καρδιά του Έβανς χτυπούσε. Χρειάστηκε τρίτη ηλεκτρική εκκένωση, με την εκτέλεση να διαρκεί συνολικά 14 λεπτά και το σώμα του να καταλήγει τελείως απανθρακωμένο, να βγάζει καπνούς.

Τζίμι Λι Γκρέι – Θάλαμος αερίων, Μισισίπι, 1983

Οι υπεύθυνοι αναγκάστηκαν να εκκενώσουν την αίθουσα οκτώ λεπτά μετά την απελευθέρωση του αερίου, καθώς οι απεγνωσμένες προσπάθειες του Γκρέι να πάρει ανάσα προκάλεσαν σοκ τους μάρτυρες της εκτέλεσης. Ο δικηγόρος του επέκρινε τις αρχές επειδή απομάκρυναν τους παρευρισκόμενους ενώ ο εντολέας του ήταν ακόμη ζωντανός. Σύμφωνα με περιγραφές, «ο Τζίμι Λι Γκρέι πέθανε χτυπώντας το κεφάλι του πάνω σε έναν μεταλλικό στύλο μέσα στον θάλαμο αερίων, ενώ οι δημοσιογράφοι μετρούσαν τα βογκητά του, που ήταν έντεκα, σύμφωνα με το Associated Press». Αργότερα αποκαλύφθηκε ότι ο εκτελεστής, Μπάρι Μπρους, ήταν μεθυσμένος.

Γουίλιαμ Βάντιβερ – Ηλεκτρική καρέκλα, Ιντιάνα, 1985

Η πρώτη εκκένωση των 2.300 βολτ δεν σκότωσε τον Βάντιβερ. Χρειάστηκαν συνολικά πέντε ηλεκτρικές εκκενώσεις και 17 λεπτά, με μάρτυρες να αναφέρουν καπνό και μυρωδιά καμένου. Οι σωφρονιστικές αρχές παραδέχθηκαν ότι η διαδικασία δεν εξελίχθηκε όπως είχε σχεδιαστεί.

Ντόναλντ Γιουτζίν Χάρντινγκ – Θάλαμος αερίων, Αριζόνα, 1992

Ο θάνατός του ανακοινώθηκε 10,5 λεπτά μετά τη ρίψη των δισκίων κυανίου. Για περισσότερα από έξι λεπτά βογκούσε και είχε σπασμούς. Το δεμένο με ιμάντες σώμα του τιναζόταν και άλλαξε χρώμα σε βαθύ μοβ. «Θανατώνουμε ζώα με πιο ανθρωπιστικούς τρόπους» είπε αργότερα ένας δημοσιογράφος για το σοκαριστικό θέαμα που αντίκρισε. Πολλά από τα άτομα που ήταν μάρτυρες στην αίθουσαν αποκάλυψαν ότι η εμπειρία τους προκάλεσε έντονη ψυχολογική επιβάρυνση, με συμπτώματα όπως αϋπνία για αρκετές ημέρες.

Τζέσι Τάφερο – Ηλεκτρική καρέκλα, Φλόριντα, 1990

Κατά την εκτέλεση, φλόγες ύψους περίπου 15 εκατοστών ξεπήδησαν από το κεφάλι του. Χρειάστηκαν τρεις κύκλοι ηλεκτροπληξίας για να σταματήσει να αναπνέει. Οι αρχές απέδωσαν το περιστατικό στη χρήση συνθετικού αντί φυσικού σφουγγαριού.

Ρόμελ Μπρουμ – Θανατηφόρα ένεση, Οχάιο, 2009

Η εκτέλεση του Ρόμελ Μπρουμ στο Οχάιο διακόπηκε έπειτα από περισσότερες από δύο ώρες, καθώς οι εκτελεστές δεν κατάφεραν να βρουν κατάλληλη φλέβα στα χέρια ή στα πόδια του. Ο ίδιος έκανε μορφασμούς από τον πόνο και, μετά την πρώτη ώρα, προσπάθησε επανειλημμένα να τους βοηθήσει να εντοπίσουν φλέβα. Κάποια στιγμή κάλυψε το πρόσωπό του με τα χέρια και έβαλε τα κλάματα. Ο κυβερνήτης Τεντ Στρίκλαντ σταμάτησε τελικά τη διαδικασία. Ο Μπρουμ πέθανε το 2020 από Covid-19 στην πτέρυγα των μελλοθανάτων.

Κλέιτον Λόκετ – Θανατηφόρα ένεση, Οκλαχόμα, 2014

Παρά τις προειδοποιήσεις των δικηγόρων του για τους κινδύνους του πειραματικού πρωτοκόλλου με μιδαζολάμη, η Οκλαχόμα προχώρησε στην εκτέλεση του Κλέιτον Λόκετ, κρατώντας μάλιστα μυστικές κρίσιμες πληροφορίες για την προέλευση και την αποτελεσματικότητα των φαρμάκων. Η διαδικασία εξελίχθηκε σε φιάσκο: παρότι είχε ανακοινωθεί ότι είχε χάσει τις αισθήσεις του, ο Λόκετ άρχισε να βογκά, να έχει σπασμούς και να μιλά, ενώ 14 λεπτά μετά την έναρξη της διαδικασίας προσπάθησε ακόμη και να σηκωθεί από το φορείο! Η εκτέλεση διακόπηκε, όμως πέθανε 43 λεπτά μετά τη χορήγηση του κατασταλτικού και σχεδόν δύο ώρες αφότου είχε αρχίσει η προσπάθεια τοποθέτησης της ενδοφλέβιας γραμμής.

Όταν αποτυγχάνει το εκτελεστικό απόσπασμα

Μία από τις πιο χαρακτηριστικές περιπτώσεις αποτυχημένης εκτέλεσης από εκτελεστικό απόσπασμα σημειώθηκε στη Γιούτα το 1879. Ο Γουάλας Γουίλκερσον, καταδικασμένος για φόνο, αρνήθηκε να δεθεί στην καρέκλα και να φορέσει κάλυμμα στα μάτια, λέγοντας ότι ήθελε να κοιτάξει τους εκτελεστές του κατάματα. Τη στιγμή των πυροβολισμών όμως, ανασήκωσε ενστικτωδώς τους ώμους του, μετατοπίζοντας τον λευκό στόχο που είχε τοποθετηθεί πάνω από την καρδιά του. Οι τέσσερις σφαίρες δεν έπληξαν το ζωτικό σημείο: η μία του συνέτριψε το αριστερό χέρι, ενώ οι υπόλοιπες χτύπησαν ψηλότερα στο στήθος. Ο Γουίλκερσον πετάχτηκε από την καρέκλα και σωριάστηκε στο έδαφος φωνάζοντας «Θεέ μου, αστόχησαν». Παρέμεινε ζωντανός και σφαδάζοντας μπροστά στους περίπου 20 μάρτυρες και πέρασαν 27 λεπτά μέχρι να διαπιστωθεί ο θάνατός του.

Ο απαγχονισμός του Τομ «Black Jack» Κέτσαμ

Μέχρι τη δεκαετία του 1890 ο απαγχονισμός ήταν η βασική μέθοδος εκτέλεσης στις Ηνωμένες Πολιτείες, όμως η «επιτυχία» του εξαρτιόταν σε μεγάλο βαθμό από τον ακριβή υπολογισμό του σχοινιού και της απόστασης που θα διένυε το σώμα μετά την πτώση. Για τον λόγο αυτό ο κρατούμενος ζυγιζόταν πριν από την εκτέλεση και γινόταν δοκιμή με σάκο ίδιου βάρους.

Αν το σχοινί ήταν υπερβολικά μακρύ, υπήρχε κίνδυνος αποκεφαλισμού. Αν ήταν πολύ κοντό ή η θηλιά τοποθετούνταν λάθος, ο θάνατος μπορούσε να επέλθει από αργό στραγγαλισμό, ακόμη και ύστερα από 45 λεπτά.

Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του Τομ «Black Jack» Κέτσαμ το 1901: το σχοινί ήταν πολύ μακρύ και, σε συνδυασμό με το σημαντικό βάρος που είχε πάρει στη φυλακή, η πτώση ήταν τόσο βίαιη ώστε αποκεφαλίστηκε. Ο τελευταίος απαγχονισμός στις ΗΠΑ πραγματοποιήθηκε στο Ντέλαγουερ στις 25 Ιανουαρίου 1996.


Με πληροφορίες από Death Penalty Information Center