Πώς ο Κιμ Γιονγκ Ουν παρέκαμψε τις κυρώσεις και έβαλε στα ταμεία της Πιονγκγιάνγκ έως $22 δισ.

Περισσότερα χρήματα από οποιαδήποτε άλλη στιγμή στα 15 χρόνια που βρίσκεται στην εξουσία της Βόρειας Κορέας, έχει σήμερα στα ταμεία του ο Κιμ Γιόνγκ Ουν.

Το καθεστώς της Πιονγκγιάνγκ κατάφερε και συγκέντρωσε έως και 22 δισ. δολάρια σε έσοδα από το εξωτερικό μεταξύ 2022 και 2025, σύμφωνα με ανάλυση του Bloomberg Economics, η οποία βασίστηκε σε επίσημα στοιχεία για το εμπόριο, πληροφορίες υπηρεσιών ασφαλείας και ανεξάρτητες έρευνες για τις βασικές πηγές εσόδων της χώρας.

Πρόκειται για ποσό σχεδόν τετραπλάσιο σε σύγκριση με εκείνο που είχε συγκεντρωθεί κατά την προηγούμενη τετραετία, αμέσως μετά την επιτυχία των ΗΠΑ να πείσουν την Κίνα και τη Ρωσία να συναινέσουν στην επιβολή κυρώσεων από τον ΟΗΕ, με στόχο να στερηθεί ο Κιμ το ξένο συνάλλαγμα που χρειαζόταν για την ανάπτυξη του πυρηνικού του προγράμματος.

Παρά τους περιορισμούς, όμως, ο Βορειοκορεάτης ηγέτης κατάφερε να ενισχύσει την πυρηνική αποτρεπτική ικανότητα της χώρας του, να εμβαθύνει τις σχέσεις με σημαντικούς διπλωματικούς εταίρους και να διευρύνει τις πηγές εσόδων του.

Η οικονομική «λοταρία» του Κιμ

Και όλα αυτά χωρίς τα δισεκατομμύρια δολάρια ξένης βοήθειας που είχαν συμβάλει στην επιβίωση των καθεστώτων του πατέρα και του παππού του, των μοναδικών άλλων ηγετών που κυβέρνησαν ποτέ τη Βόρεια Κορέα.

Η Πιονγκγιάνγκ μεταμορφώθηκε σε αυτό το διάστημα, χάρη σε ένα εκτεταμένο οικοδομικό πρόγραμμα, οι άλλοτε άδειοι δρόμοι της πρωτεύουσας γέμισαν με κινεζικής κατασκευής αυτοκίνητα ιδιωτικής χρήσης, ενώ ο Κιμ παρουσιάζει ολοένα πιο εξελιγμένα οπλικά συστήματα, μεταξύ των οποίων δύο σύγχρονα πολεμικά πλοία.



«Η Βόρεια Κορέα βρίσκεται σε ισχυρότερη θέση από οποιαδήποτε άλλη στιγμή τα τελευταία 35 χρόνια», εκτιμά, μιλώντας στο Bloomberg, ο Αντρέι Λάνκοφ, ειδικός στις κορεατικές σπουδές και διευθυντής της συμβουλευτικής Korea Risk Group. Τα έσοδα από τις πωλήσεις όπλων στη Ρωσία ήταν για τον Κιμ σαν να «κέρδισε το λαχείο», όπως χαρακτηριστικά αναφέρει, ενώ η ανανεωμένη υποστήριξη του Κινέζου προέδρου Σι Τζινπίνγκ ισοδυναμεί με μια αξιόπιστη «σύνταξη».

Η Βόρεια Κορέα δεν δημοσιοποιεί τα οικονομικά της στοιχεία. Παράλληλα, η κυβέρνηση του Κιμ και οι εταίροι της λαμβάνουν μέτρα για να αποκρύπτουν τις παράνομες εμπορικές συναλλαγές. Ως εκ τούτου, τα στοιχεία για τα έσοδα αποτελούν εκτιμήσεις και ενδέχεται να υποτιμούν ή να υπερεκτιμούν τα πραγματικά κέρδη.

Μεγάλο μέρος των χρημάτων παραμένει εκτός Βόρειας Κορέας, καθώς η χώρα είναι αποκλεισμένη από το διεθνές τραπεζικό σύστημα, ενώ άλλες πληρωμές εκτιμάται πως πραγματοποιούνται με προϊόντα ή μέσω μεταφοράς τεχνολογίας.

Σε κάθε περίπτωση, τα στοιχεία αποτυπώνουν την εικόνα ενός καθεστώτος που έχει περάσει από τις μικρότερης κλίμακας μεθόδους παράκαμψης των κυρώσεων, όπως η παραχάραξη νομισμάτων και το λαθρεμπόριο καπνού, σε πολύ πιο επικερδείς δραστηριότητες. Το αποτέλεσμα είναι μια πλουσιότερη Βόρεια Κορέα, η οποία δυνητικά μπορεί να αποτελέσει πολύ μεγαλύτερη απειλή για τον υπόλοιπο κόσμο.

Από την ταπείνωση στο Ανόι στην εισβολή του Πούτιν

Η οικονομική ανάκαμψη του Κιμ συνιστά εντυπωσιακή ανατροπή της κατάστασης που είχε διαμορφωθεί. Μόλις πριν από επτά χρόνια, ο Βορειοκορεάτης ηγέτης αποχωρούσε από την πολυσυζητημένη σύνοδο κορυφής με τον Ντόναλντ Τραμπ στο Ανόι χωρίς συμφωνία για χαλάρωση των εκτεταμένων κυρώσεων του ΟΗΕ.

Τα χρόνια που ακολούθησαν ήταν ακόμη δυσκολότερα. Μια καταστροφική σοδειά προκάλεσε επισιτιστική κρίση στο εσωτερικό της χώρας, ενώ το κλείσιμο των συνόρων λόγω της πανδημίας περιόρισε δραματικά το εμπόριο με τον σημαντικότερο εταίρο της Βόρειας Κορέας, την Κίνα, εντείνοντας τη διπλωματική απομόνωση του Κιμ.

Σε ομιλία του το 2020, ο Βορειοκορεάτης ηγέτης εμφανίστηκε δακρυσμένος και προχώρησε σε μια σπάνια απολογία, αναγνωρίζοντας ότι δεν είχε καταφέρει να διαχειριστεί καλύτερα τις οικονομικές δυσκολίες.

Το σημείο καμπής ήρθε το 2022, όταν ο Βλαντίμιρ Πούτιν εισέβαλε στην Ουκρανία, προσφέροντας στον Κιμ μια απροσδόκητη σανίδα σωτηρίας.

Καθώς η Μόσχα κατανάλωνε τεράστιες ποσότητες πυρομαχικών, στράφηκε στην Πιονγκγιάνγκ για βλήματα πυροβολικού σοβιετικού τύπου. Τα τεράστια αποθέματα της Βόρειας Κορέας απέκτησαν ξαφνικά μεγάλη αξία, την οποία ο Κιμ μπορούσε να μετατρέψει σε χρήματα, επισιτιστική βοήθεια και προηγμένη στρατιωτική τεχνολογία.

Έως και το 50% των κρίσιμων πυρομαχικών της Ρωσίας

Μέχρι το τέλος του 2025, η Βόρεια Κορέα είχε καλύψει έως και το 50% των αναγκών της Ρωσίας σε πυρομαχικά 122 και 152 χιλιοστών, σύμφωνα με εκτιμήσεις των ουκρανικών υπηρεσιών πληροφοριών.

Παράλληλα με τα πυρομαχικά, ο Κιμ έστειλε και στρατιώτες. Σύμφωνα με εκτιμήσεις της Νότιας Κορέας και του Center for Strategic and International Studies, αναπτύχθηκαν 16.000 έως 22.000 Βορειοκορεάτες στρατιώτες, με αντάλλαγμα περίπου 2.000 δολάρια τον μήνα για κάθε στρατιώτη.

Χιλιάδες από αυτούς σκοτώθηκαν στο πεδίο της μάχης, μεταξύ των οποίων και στρατιώτες που, σύμφωνα με τις σχετικές πληροφορίες, αυτοκτόνησαν αντί να αιχμαλωτιστούν. Η Βόρεια Κορέα φέρεται μάλιστα να λαμβάνει πρόσθετες αποζημιώσεις για κάθε θάνατο. «Η στρατιωτική συνεργασία Βόρειας Κορέας και Ρωσίας δεν αποτελεί πλέον απλώς ένα διπλωματικό ζήτημα ή ζήτημα ασφαλείας», δήλωσε ο Νοτιοκορεάτης βουλευτής της αντιπολίτευσης Κανγκ Ντέσικ, μέλος της κοινοβουλευτικής επιτροπής Άμυνας. «Έχει εξελιχθεί σε βασική πηγή εσόδων που στηρίζει τη βορειοκορεατική οικονομία», πρόσθεσε.

Τρίτη συνεχόμενη χρονιά ανάπτυξης

Η Τράπεζα της Κορέας εκτιμά ότι η οικονομία της Βόρειας Κορέας αναπτύχθηκε κατά 3,5% το 2025, καταγράφοντας τρίτη διαδοχική χρονιά ανάπτυξης. Η επίδοση ήταν ελαφρώς ασθενέστερη από εκείνη του 2024, όταν η χώρα είχε καταγράψει την ισχυρότερη ανάπτυξή της από τότε που αυστηροποιήθηκαν οι κυρώσεις.

Η Κίνα φαίνεται επίσης να έχει λάβει υπόψη τη νέα πραγματικότητα, έπειτα από χρόνια ψυχρότερων σχέσεων με την Πιονγκγιάνγκ λόγω της στενότερης συνεργασίας της με τη Μόσχα.

Σε στρατιωτική παρέλαση στο Πεκίνο τον περασμένο Σεπτέμβριο, ο Κιμ βρέθηκε δίπλα στον Σι Τζινπίνγκ και τον Βλαντίμιρ Πούτιν, σε μια επίδειξη ενότητας μεταξύ των πυρηνικών δυνάμεων. Μαζί του ήταν και η έφηβη κόρη του, Κιμ Τζου Αε, ενισχύοντας τις εκτιμήσεις ότι προορίζεται για διάδοχός του.

Smartphones, ταξί και κινεζικά αυτοκίνητα στην Πιονγκγιάνγκ

Η βελτίωση των οικονομικών του καθεστώτος φαίνεται να περνά, σε κάποιο βαθμό, και στην καθημερινότητα ορισμένων κατοίκων μιας χώρας που εξακολουθεί να συγκαταλέγεται στις φτωχότερες του κόσμου.

Το εμπόριο με την Κίνα εκτινάχθηκε τον Ιούνιο στο υψηλότερο επίπεδο από την επιβολή των κυρώσεων, με τους Βορειοκορεάτες να εισάγουν μόνο σε αθλητικά είδη και προϊόντα αναψυχής αγαθά αξίας 1,2 εκατ. δολαρίων.

Μπαλάκια πινγκ πονγκ, θαλάσσια σκι, βιντεοπαιχνίδια, διάδρομοι γυμναστικής και άλλα αθλητικά είδη πέρασαν στη χώρα, παρότι ορισμένα από αυτά θεωρούνται είδη πολυτελείας που υπόκεινται στους περιορισμούς του ΟΗΕ.

Παράλληλα, σύμφωνα με τα κρατικά μέσα ενημέρωσης, νέες κατοικίες κατασκευάζονται κάθε μήνα σε ολόκληρη τη χώρα.

Οι κάτοικοι της Πιονγκγιάνγκ μπορούν πλέον να χρησιμοποιούν ψηφιακές εφαρμογές - μέσω του αυστηρά ελεγχόμενου εσωτερικού δικτύου της χώρας - για να αγοράζουν τρόφιμα ή να καλούν ταξί, σύμφωνα με τον Ρόουαν Μπερντ της Young Pioneer Tours, ο οποίος έχει επισκεφθεί επανειλημμένα την πρωτεύουσα από το 2012. «Η αύξηση της χρήσης smartphones είναι εντυπωσιακή», ανέφερε.

«Ποτέ δεν έδειχνε τόσο ισχυρή»

Η Βόρεια Κορέα «ποτέ δεν έδειχνε τόσο ισχυρή», εκτιμά η Τζοάνα Χοσάνιακ, αναπληρώτρια γενική διευθύντρια της Citizens' Alliance for North Korean Human Rights στη Σεούλ, η οποία μελετά τη χώρα εδώ και δύο δεκαετίες.

Ένας από τους βασικούς δείκτες που επικαλείται είναι ο ασυνήθιστα μεγάλος αριθμός πλοίων που παρατηρείται στο λιμάνι Νάμπο, τη σημαντικότερη θαλάσσια πύλη της χώρας. «Ακόμη και το 2016, όταν η Βόρεια Κορέα κατέγραψε ρεκόρ εξαγωγών άνθρακα, με 22 εκατ. τόνους, δεν υπήρχαν τόσα πλοία όσα βλέπουμε τώρα», είπε.

Τα δισεκατομμύρια πηγαίνουν στο πυρηνικό οπλοστάσιο

Ο Κιμ έχει διοχετεύσει την εισροή κεφαλαίων στην ταχύτατη ανάπτυξη του πυρηνικού οπλοστασίου της χώρας, η οποία, εφόσον συνεχιστεί με τους σημερινούς ρυθμούς, θα μπορούσε να φέρει τη Βόρεια Κορέα σε επίπεδα συγκρίσιμα με το πυρηνικό απόθεμα της Γαλλίας μέσα στην επόμενη δεκαετία.

Η Πιονγκγιάνγκ υποστηρίζει σταθερά ότι τα πυρηνικά όπλα αποτελούν ασπίδα απέναντι σε ενδεχόμενη επίθεση των ΗΠΑ, επικαλούμενη τις περιπτώσεις του Ιράκ και της Λιβύης ως παραδείγματα προς αποφυγή.

Παραδοσιακά, η έμφαση στην πυρηνική ανάπτυξη είχε ως αποτέλεσμα οι συμβατικές δυνάμεις της Βόρειας Κορέας να παραμένουν τεχνολογικά εγκλωβισμένες στη σοβιετική εποχή. Αυτό, όμως, φαίνεται πλέον να αλλάζει.

Τα τελευταία δύο χρόνια η χώρα παρουσίασε δύο αντιτορπιλικά 5.000 τόνων, τα μεγαλύτερα πολεμικά πλοία που έχει κατασκευάσει ποτέ, σηματοδοτώντας ένα τεχνολογικό άλμα που μέχρι πριν από λίγα χρόνια φαινόταν δύσκολο να επιτευχθεί. Τουλάχιστον ένα από αυτά φαίνεται να διαθέτει το ρωσικό σύστημα αντιαεροπορικής άμυνας Pantsir-M, αξίας περίπου 20 εκατ. δολαρίων, το οποίο θεωρείται πιο προηγμένο από οποιοδήποτε σύστημα μικρού βεληνεκούς είναι γνωστό ότι παράγεται στη Βόρεια Κορέα.

Οι μεταφορές ρωσικής τεχνολογίας επέτρεψαν στην Πιονγκγιάνγκ να «συμπιέσει τα χρονοδιαγράμματα ανάπτυξης των οπλικών της συστημάτων», σύμφωνα με αξιωματούχο των αμερικανικών δυνάμεων στην Κορέα.

Ρωσία και Βόρεια Κορέα, οι οποίες μοιράζονται χερσαία σύνορα μόλις 17 χιλιομέτρων, συνεργάζονται επίσης στην παραγωγή επιθετικών UAV, εξέλιξη που θα μπορούσε να δημιουργήσει «πρόσθετους μακροπρόθεσμους κινδύνους για την ασφάλεια στην περιοχή», σύμφωνα με τον Βλάντισλαβ Βλάσιουκ, αρμόδιο του Ουκρανού προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι για τις κυρώσεις.

Οι βαλλιστικοί πύραυλοι της Βόρειας Κορέας που χρησιμοποιούνται στο πεδίο της μάχης «δεν αποτελούν απλά αντίγραφα του ρωσικού συστήματος Iskander», πρόσθεσε. «Η Βόρεια Κορέα βελτίωσε σημαντικά τον σχεδιασμό και δημιούργησε δικές της παραλλαγές με ιδιαίτερα τεχνικά χαρακτηριστικά». Η εξέλιξη αυτή ανοίγει στον Κιμ και μια νέα πιθανή πηγή εσόδων: την πώληση όπλων σε πελάτες πέραν της Ρωσίας.

Ο «στρατός» των χάκερ και οι κλοπές κρυπτονομισμάτων

Η οικονομική ανάκαμψη της Βόρειας Κορέας εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη διάθεση της Ρωσίας να συνεχίσει τον πόλεμο, αλλά αυτή δεν είναι η μοναδική πηγή αυξανόμενων εσόδων.

Την τελευταία δεκαετία, ο Κιμ δημιούργησε έναν από τους πιο παραγωγικούς «στρατούς» χάκερ κρυπτονομισμάτων στον κόσμο, διαφοροποιώντας σημαντικά τις πηγές χρηματοδότησης του καθεστώτος.

Ομάδες χάκερ που συνδέονται με την Πιονγκγιάνγκ ευθύνονται πλέον για περισσότερο από το 70% των κλοπών κρυπτονομισμάτων παγκοσμίως, έναντι περίπου 30% το 2017, σύμφωνα με την εταιρεία ανάλυσης blockchain TRM Labs.

Τα κλεμμένα κεφάλαια ξεπλένονται κατά κύριο λόγο από κινεζικά δίκτυα οργανωμένου εγκλήματος, τα οποία κρατούν προμήθεια και σε αντάλλαγμα παρέχουν πρόσβαση σε λογαριασμούς offshore σε γουάν ή δολάρια, σύμφωνα με τον Νικ Κάρλσεν, ανώτερο ερευνητή της TRM Labs. «Είναι παράλογο να σκεφτεί κανείς ότι η Βόρεια Κορέα έχει πλέον πρόσβαση σε τόσα πολλά χρήματα», δήλωσε.

Δεν «καίγεται» πλέον για συμφωνία με τις ΗΠΑ

Ο Κιμ φαίνεται παράλληλα να διευρύνει το διπλωματικό του δίκτυο ώστε να μειώσει την εξάρτησή του από τη Ρωσία. Αξιωματούχοι από τη Σιγκαπούρη, την Ινδονησία, τη Λευκορωσία και το Βιετνάμ επισκέφθηκαν την Πιονγκγιάνγκ κατά τη διάρκεια του τελευταίου έτους.

Ο ηγέτης που κάποτε παρουσιαζόταν στη Δύση ως ο απρόβλεπτος δικτάτορας ενός απομονωμένου κράτους αναδεικνύεται πλέον σε έναν ανθεκτικό ηγέτη μιας ανερχόμενης πυρηνικής δύναμης.

Η Βόρεια Κορέα δεν έχει πλέον επείγουσα ανάγκη να διαπραγματευτεί με τις Ηνωμένες Πολιτείες ή τη Νότια Κορέα, ιδιαίτερα όσον αφορά το πυρηνικό της οπλοστάσιο, εκτιμά η Τζένι Τάουν, ανώτερη ερευνήτρια στο Stimson Center και ειδικός σε θέματα Βόρειας Κορέας. «Η Πιονγκγιάνγκ έχει αποδείξει την ικανότητά της να προσαρμόζεται στις επίμονες κυρώσεις», σημείωσε. «Και καθώς το διεθνές δίκαιο και οι κανόνες διαβρώνονται, έχει βρει συμμάχους μέσα από αυτή την κοινή αντίσταση».