Nikolopoulos

Τα αρνητικά επιτόκια, τα αδιέξοδα, ο Κέινς και ο Α.Π.

Γρ. Νικολόπουλος

Για πρώτη φορά η παγκόσμια οικονομία βρίσκεται σε καθεστώς αρνητικών επιτοκίων για παρατεταμένη περίοδο. Οι κεντρικές τράπεζες δεν σκοπεύουν να ανατρέψουν αυτό το καθεστώς, ενώ είναι αμφίβολο ότι θα μπορούσαν να το κάνουν ακόμη κι αν ήθελαν

Και το πρόβλημα είναι ότι ουδείς γνωρίζει πώς επηρεάζεται η λειτουργία του καπιταλιστικού συστήματος ελεύθερης οικονομίας με αρνητικά επιτόκια. Ακόμη χειρότερα, δεν υπάρχει καμία οικονομική θεωρία που να καλύπτει αυτή την κατάσταση και να εξετάζει όλες τις επιπτώσεις στην οικονομία και την κοινωνία. Υπάρχουν βέβαια υποθέσεις σε διάφορες οικονομικές θεωρίες που εξετάζουν κάποιες παρόμοιες καταστάσεις κατά περίπτωση, αλλά πλέον ο δυτικός κόσμος ταξιδεύει σε αχαρτογράφητα νερά.

Αρνητικά επιτόκια με απλά λόγια σημαίνουν ότι ο καταθέτης όχι μόνο δεν εισπράττει τόκο για την κατάθεσή του, αλλά αντίθετα πρέπει να πληρώσει τις τράπεζες για να του φυλάξουν τα λεφτά. Και αυτό επηρεάζει και όλες τις άλλες αποδόσεις μειωτικά. Αν η κατάθεση στην τράπεζα κοστίζει, η απαιτούμενη από τους επενδυτές απόδοση των μετοχών είναι χαμηλότερη από αυτή που θα ήταν αν το επιτόκιο κατάθεσης ήταν υψηλό. Και αυτό διότι ο μέτοχος είναι ευχαριστημένος να πάρει κάτι, έστω και μικρό ποσοστό απόδοσης από τις μετοχές, παρά να του τρώει τα λεφτά η τράπεζα για φύλαξη. Τα αρνητικά επιτόκια, όμως, οφείλονται στην υπερβάλλουσα ρευστότητα της οικονομίας. Δηλαδή στο γεγονός ότι υπάρχουν περισσότερα χρήματα απ’ όσα χρειάζεται η οικονομία για να χρηματοδοτηθεί, συνεπώς οι τράπεζες δεν έχουν σε ποιον να δανείσουν χρήματα. Στην Ελλάδα το γεγονός αυτό είναι ιδιαίτερα εμφανές. Οι τράπεζες παρακαλάνε για να δανείσουν τις μεγαλύτερες επιχειρήσεις, αυτές που δεν χρειάζονται δάνεια. Και επειδή δεν θέλουν να πάρουν κανένα ρίσκο, αρνούνται να δανείσουν μικρότερες επιχειρήσεις ή επιχειρήσεις που χρειάζονται δάνεια, ακόμη κι αν τα business plans τους είναι καλά. Οι τράπεζες, λοιπόν, δεν διεκδικούν τις καταθέσεις και δεν ανταγωνίζονται στα δάνεια. Υπό μια έννοια έχουν βγει από το παιχνίδι της οικονομίας. Και θα βγουν ακόμη περισσότερο όσο φοβούνται να πάρουν ρίσκα με πιο αβέβαιες χρηματοδοτήσεις, διότι οι μεγάλες επιχειρήσεις στις οποίες θέλουν να δώσουν δάνεια ζητάνε να πληρώνουν σχεδόν μηδενικά επιτόκια για να δεχτούν την προσφορά των τραπεζών. Πάρτε, για παράδειγμα, τον ΟΤΕ και άλλες μεγάλες ελληνικές επιχειρήσεις που εκδίδουν ευρωομόλογα με επιτόκιο κάτω από 1%, ενώ το τραπεζικό επιτόκιο με το οποίο θα δανείζονταν θα ήταν μεγαλύτερο από 2%. Την ίδια τακτική έχουν υιοθετήσει και πολλές άλλες μεγάλες επιχειρήσεις. Υπάρχει και δεύτερο παράδειγμα. Μεγάλος Ελληνας εφοπλιστής ζήτησε από ελληνική τράπεζα να του μειώσει κατά μισή μονάδα το επιτόκιο σε υφιστάμενο δάνειό του, ύψους 100 εκατ., θεωρώντας ότι εφόσον τα επιτόκια πέφτουν δικαιούται αναπροσαρμογή του επιτοκίου του και ο ίδιος. Η τράπεζα αρνήθηκε να μειώσει το επιτόκιο και την ίδια ημέρα ο εφοπλιστής τής έστειλε 100 εκατ. και έκλεισε το δάνειο. Η τράπεζα έχασε. Αυτά τα παραδείγματα δείχνουν πόσο μεγάλη ρευστότητα υπάρχει παγκοσμίως και πόσο εύκολο είναι οι μεγάλες επιχειρήσεις να βρουν πολύ φθηνά δάνεια - είτε από τις τράπεζες είτε από τις κεφαλαιαγορές. Και εξηγούν και γιατί οι τράπεζες χάνουν μερίδιο από τις χρηματοδοτήσεις και αν δεν ασχοληθούν με αυτές τις μικρότερες επιχειρήσεις που χρειάζονται δάνεια και δεν τις δανείσουν στηριζόμενες στις προοπτικές του επιχειρηματικού τους σχεδίου, σύντομα θα βρεθούν χωρίς αντικείμενο.

Τα αρνητικά επιτόκια αλλάζουν τα πάντα και δεν υπάρχει θεωρητική απάντηση για το πώς πρέπει να αντιμετωπίσουμε την κατάσταση για να εξομαλύνουμε τη λειτουργία της οικονομίας.

Η απάντηση, όπως διαφαίνεται από τους θεωρητικούς οικονομολόγους αλλά και από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, είναι μία: ταχεία επιστροφή στον Κέινς. Δηλαδή στις δημόσιες επενδύσεις. Εργα υποδομής σε κατασκευές, ενέργεια, τεχνολογία, υποδομές κάθε είδους. Τα κράτη θα πρέπει να χρηματοδοτήσουν την ανάπτυξη των οικονομιών αυξάνοντας τις δημόσιες επενδύσεις και δίνοντας χρήμα στις επιχειρήσεις για να τις υλοποιήσουν. Το χρήμα αυτό θα φέρει οικονομική ανάπτυξη, αύξηση της απασχόλησης και λίγο πληθωρισμό και θα επαναφέρει τη λειτουργία της οικονομίας σε οικείο περιβάλλον.

Ολα αυτά όμως προς το παρόν κολλάνε στην επικρατούσα λογική Μέρκελ και Σόιμπλε, οι οποίοι, προσκολλημένοι σε πολιτικές λιτότητας, αρνούνται να απελευθερώσουν τις υπόλοιπες, πιο δεκτικές σε δημόσιες επενδύσεις, ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, ώστε να υλοποιήσουν τις απαιτούμενες επενδύσεις σε υποδομές. Μέχρι λοιπόν να δούμε μια αλλαγή στην ευρωπαϊκή πολιτική και μια γενικευμένη χαλάρωση της δημοσιονομικής πολιτικής, οι οικονομίες θα βρίσκονται σε κατάσταση δυσλειτουργίας. Και για να εκνευρίσω τους προσωπικούς φίλους μου και τους φίλους της στήλης, που ούτε θέλουν να ακούνε το όνομά του, τη λύση την είχε δώσει ο Ανδρέας Παπανδρέου με το περίφημο «Φυγή προς τα εμπρός»... με ό,τι κι αν σημαίνει αυτό.

ΣΧΟΛΙΑ (2)

Αλέξανδρος

Σε μια περίοδο όπου το διεθνές χρέος έχει φτάσει πολύ ψηλά, είναι αναμενόμενο να έχουμε αρνητικά επιτόκια. Γιατί είναι απόλυτα λογική κίνηση από αυτόν που έχει δανειστεί πολλά, να μην δανείζεται άλλο. Και η "λύση" που δίνετε είναι ένα τεράστιο ... μπούμερανγκ. Διότι τα κράτη δεν έχουν χρήμα που να τους περισσεύει, οπότε θα πρέπει να δανειστούν (όπως λέτε αντίθετα με την πολιτική Μέρκελ - Σόιμπλε). Οπότε με το που θα ζητήσουν να δανειστούν, θα ισορροπήσει η προσφορά με την ζήτηση χρήματος και θα ανέβουν τα επιτόκια σε θετικό πρόσημο, έτσι ώστε να μπορούν να λειτουργούν οι τράπεζες. Και τότε είναι που θα γίνει το κραχ. Διότι τα κράτη θα έχουν ακόμα μεγαλύτερα δάνεια από τα σημερινά, και με τα μεγαλύτερα επιτόκια θα αυξηθεί πολύ το ποσοστό του ΑΕΠ που θα πρέπει να διατίθεται για την πληρωμή των τόκων. Για να το αντιμετωπίσουν θα πρέπει να αυξήσουν τους φόρους, ή / και να μειώσουν τις κοινωνικές δαπάνες. Ότι από τα δύο και να γίνει (ή και τα δύο με κάποιο επιμερισμό), θα δημιουργήσουν τεράστιες αντιδράσεις. Τα μηδενικά επιτόκια είναι ο μόνος τρόπος για να "κινηθεί" το χρήμα σε περίπτωση όπου δεν υπάρχει ζήτηση δανεισμού. Πολύ καλά κάνει η Μέρκελ και ο Σόιμπλε που δεν θέλουν αύξηση του κρατικού δανεισμού (και κακώς το λέτε λιτότητα, το να μην αυξάνεις πολύ τα δανεικά σου λέγεται σωφροσύνη), γιατί έτσι οι κάτοχοι του χρήματος θα αναγκαστούν να τα ξοδέψουν / επενδύσουν. Και μην ανησυχείτε για τις τράπεζες. Ο ρόλος τους αλλάζει σιγά - σιγά, γίνονται διαχειριστές διακίνησης χρηματικών συναλλαγών. Το να δανείζονται επιχειρήσεις με έκδοση ομολόγων είναι πολύ κοινή πρακτική στις ΗΠΑ, η πλειοψηφία των δανείων επιχειρήσεων είναι από αυτά, τα τραπεζικά δάνεια είναι μειοψηφία. Για να επανέλθουμε στην "κανονικότητα" (των θετικών επιτοκίων) θα πρέπει πρώτα τα κράτη να μειώσουν το ύψος των δανεικών τους. Έτσι ώστε να μπορούν να ανταπεξέρχονται στους τόκους. Και αυτό δεν είναι εφικτό για το εγγύς μέλλον. Άρα αντί να δανειστούν τα κράτη και να επενδύσουν, θα έπρεπε με διάφορους νόμους να προσελκύσουν τις ιδιωτικές επενδύσεις. Από αυτό το χρήμα που όπως λέτε "κάθεται" και οι ιδιοκτήτες του δεν έχουν τι να το κάνουν.

SPARTA.

Κύριε Νικολόπουλε οι τράπεζες δεν έχουν επαρκή κεφάλαια.Αυτά που έχουν δεν καλύπτουν τις ανάγκες που υπάρχουν στην αγορά.Οι λιγοστές καταθέσεις γίνονται καινούργια αυτοκίνητα και πανάκριβα ρολόγια από τους καλαμοκαβαλημένους Ελληναράδες. Με τέτοιου είδους κατανάλωση η αγορά δεν μπορεί να κινηθεί.Καινούργιες οικοδομές ελάχιστες, κάποιες ανακαινήσεις και επισκευές οικιών, και ότι πουλιέται είναι παλαιά ακίνητα σε υψηλές τιμές.Οι καταθέσεις των τραπεζών χρόνια τώρα τροφοδοτούσαν την Ελληνική οικονομία.Αρνητικά επιτόκια υπάρχουν μόνο στις Μουσουλμανικές χώρες όπως στην Σαουδική Αραβία. Πολύ θετικά επιτόκια υπάρχουν ακόμα στο Ισραήλ που έχει και το δικό του Εθνικό νόμισμα το Σέκελ.Μιά τέτοια παρόμοια Μουσουλμανική χώρα με αρνητικά επιτόκια γίνεται πιά και η Ελλάδα ειδικά τώρα με τόσες χιλιάδες ακοπμα και εκατομμύριο Ισλαμιστές λαθρομετανάστες που έχει στην επικράτεια της.

AΛΗΘΕΙΕΣ

ΑΡΘΡΟ ΣΕ ΓΕΝΙΚΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΠΟΛΥ ΣΩΣΤΟ,ΤΟΝ ΑΝΔΡΕΑ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΤΟΥ ΠΡΟΣΑΠΤΟΥΝ ΟΤΙ ΑΥΞΗΣΕ ΤΟ ΕΛΛΕΙΜΜΑ ΚΑΙ ΤΟ ΧΡΕΟΣ,ΑΛΛΑ Η ΑΛΗΘΕΙΑ ΕΙΝΑΙ ΟΤΙ ΤΟΤΕ ΜΕ ΟΛΑ ΤΑ ΣΤΡΑΒΑ ΚΑΙ ΑΝΑΠΟΔΑ ΤΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΤΟΥ,Η ΧΩΡΑ ΚΡΑΤΙΟΤΑΝ ΣΤΑ ΠΟΔΙΑ ΤΗΣ,ΚΑΙ ΓΙΑΝΑΜΑΣΤΕ ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΟΙ ΟΥΤΕ ΟΔΗΓΗΘΗΚΕ ,ΚΑΙ ΟΥΤΕ ΘΑ ΟΔΗΓΕΙΤΟ ΠΟΤΕ,ΣΕ ΑΥΤΗ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ,ΚΑΙ ΣΤΟΥΣ ΜΕΓΑΛΟΥΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΥΣ ΤΟΥ ΔΝΤ,ΑΝ ΗΤΑΝ Ο ΑΝΔΡΕΑΣ,ΣΤΟ ΤΙΜΟΝΙ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ,ΜΕ ΟΛΑ ΤΑ ΣΤΡΑΒΑ ΚΑΙ ΑΝΑΠΟΔΑ ΤΑ ΟΠΟΙΑ,ΤΟΝΙΖΩ ΤΟΝ ΣΥΝΟΔΕΥΑΝ.ΑΚΟΜΑ ΚΑΙ ΣΤΟ ΕΥΡΩ ΑΝ ΘΑ ΗΜΑΣΤΑΝ ΣΗΚΩΝΕΙ ΣΥΖΗΤΗΣΗ,ΓΙΑΤΙ Ο ΑΝΔΡΕΑΣ ΔΕΝ ΗΤΑΝ ΨΕΥΤΟΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ ΤΗΣ..ΘΕΩΡΙΑΣ,ΚΑΙ ΤΗΣ ΣΥΜΦΟΡΑΣ ΟΠΩΣ ΔΕΚΑΔΕΣ ΤΩΝ ΤΗΛΕΟΠΤΙΚΩΝ ΠΑΡΑΘΥΡΩΝ,ΑΛΛΑ ΓΝΩΡΙΖΕ ΚΑΛΑ ΤΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΤΟΥ ,ΚΑΙ ΟΠΩΣΔΗΠΟΤΕ ΘΑ ΓΝΩΡΙΖΕ ΠΟΛΥ ΚΑΛΥΤΕΡΑ,ΑΠΟ ΠΟΛΛΟΥΣ ΑΛΛΟΥΣ ΔΗΘΕΝ ΜΕΝΤΟΡΕΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ,ΤΙ ΣΗΜΑΙΝΕΙ ΓΙΑ ΜΙΑ ΧΩΡΑ ,Η ΑΠΩΛΕΙΑ ΤΗΣ ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΗΣ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΡΧΙΑΣ,ΚΑΙ ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΤΙ ΣΗΜΑΙΝΕΙ ΝΑ ΕΧΕΙΣ ΔΗΜΟΣΙΟ ΧΡΕΟΣ ΣΕ ΣΥΝΑΛΛΑΓΜΑ,ΝΟΜΙΣΜΑ ΣΕ ΣΥΝΑΛΛΑΓΜΑ,ΠΡΑΓΜΑ ΤΟ ΟΠΟΙΟ ΣΗΜΑΙΝΕΙ..ΕΙΣΑΙ ΣΕ ΕΝΑ ΧΡΥΣΟ ΚΛΟΥΒΙ ΚΛΕΙΔΩΜΕΝΟ ΕΡΜΗΤΙΚΑ,Η ΔΡΟΜΟΣ ΧΩΡΙΣ ΓΥΡΙΣΜΟ.

ΠΡΟΣΘΗΚΗ ΣΧΟΛΙΟΥ
Απομένουν χαρακτήρες
* Υποχρεωτικά πεδία