Πρόταση για την παροχή επιπλέον δανείων ύψους 45 δισεκατομμυρίων ευρώ στην Ουκρανία για το 2027, συνοδευόμενη από νομοθετικές τροποποιήσεις που αποσκοπούν στην αποδέσμευση δισεκατομμυρίων από τρίτες χώρες, ετοιμάζεται να καταθέσει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, σύμφωνα με προσχέδιο εγγράφου που περιήλθε στην κατοχή της εφημερίδας Kyiv Independent στις 17 Νοεμβρίου.
Η πρόταση, η οποία αναμένεται να παρουσιαστεί επισήμως τις επόμενες ώρες, έρχεται σε συνέχεια των αποκαλύψεων του Βολοντίμιρ Ζελένσκι τον περασμένο Οκτώβριο ότι η Ουκρανία θα αντιμετωπίσει χρηματοδοτικό κενό ύψους 70 δισεκατομμυρίων ευρώ μόνο για το 2027, καλώντας την ΕΕ να συνδράμει.
Η δομή του νέου δανείου
Σύμφωνα με το προσχέδιο, η Κομισιόν προτείνει τη δημιουργία δανείων ύψους 45 δισ. ευρώ «με εγγύηση τα δημοσιονομικά περιθώρια του προϋπολογισμού της ΕΕ», τα οποία θα τεθούν προς συζήτηση και έγκριση από τα κράτη-μέλη. Όπως και στο προηγούμενο εγκεκριμένο δάνειο των 90 δισ. ευρώ, η εκταμίευση του οποίου βρίσκεται σε εξέλιξη, «η Ουκρανία θα αποπληρώσει το ποσό μόνο όταν λάβει πολεμικές αποζημιώσεις από τη Ρωσία».
Η χρηματοδότηση κατανέμεται σε τρεις βασικούς πυλώνες:
Αμυντική βιομηχανία (25 δισ. ευρώ): Το μεγαλύτερο μερίδιο θα κατευθυνθεί στην ενίσχυση της αμυντικής ικανότητας της Ουκρανίας, έναντι υποβολής συγκεκριμένων καταλόγων αναγκών από το Κίεβο. Προτεραιότητα θα έχουν οι ευρωπαϊκές και ουκρανικές βιομηχανίες, διατηρώντας ωστόσο έναν ευέλικτο μηχανισμό εγκρίσεων για αγορές από τρίτες χώρες όταν κρίνεται απαραίτητο — έναν μηχανισμό που το Κίεβο έχει ήδη αξιοποιήσει για την προμήθεια οικονομικών εξαρτημάτων drones από την Κίνα και αμερικανικών πυραύλων αναχαίτισης Patriot PAC-3.
Μακροοικονομική Χρηματοδοτική Συνδρομή (10 δισ. ευρώ) και Διευκόλυνση για την Ουκρανία / Ukraine Facility (10 δισ. ευρώ): Τα εναπομείναντα 20 δισ. ευρώ θα μοιραστούν εξίσου σε αυτά τα δύο ταμεία, με την εκταμίευση να συνδέεται με την υλοποίηση μεταρρυθμίσεων που απαιτούν η ΕΕ και το ΔΝΤ.
Παρά το νέο πακέτο, ωστόσο, παραμένει ακάλυπτο ένα κενό ύψους 25 δισ. ευρώ από το αρχικά υπολογισθέν έλλειμμα του 2027.
Πώς επιχειρείται η κινητοποίηση τρίτων χωρών
Καθ' όλη τη διάρκεια του 2026, η Κομισιόν τόνιζε ότι το πακέτο των 90 δισ. ευρώ κάλυπτε μόλις τα δύο τρίτα των αναγκών της Ουκρανίας, καλώντας τους διεθνείς εταίρους να αναλάβουν δράση — χωρίς, ωστόσο, ουσιαστική ανταπόκριση.
Για να αποφευχθεί το ίδιο αδιέξοδο, η Επιτροπή προτείνει δύο νομοθετικές παρεμβάσεις:
Τροποποίηση της «Διευκόλυνσης για την Ουκρανία»: Θα επιτρέπεται σε «τρίτες χώρες υψηλής πιστοληπτικής ικανότητας» να παρέχουν αμετάκλητες και άνευ όρων χρηματοδοτικές εγγυήσεις στην ΕΕ. Η κίνηση αυτή εκτιμάται ότι μπορεί να ξεκλειδώσει επιπλέον 5 δισ. ευρώ, πέραν των 10 δισ. που προτείνει η ΕΕ. Οι χώρες αυτές θα συνεισφέρουν στην πληρωμή των τόκων με κόστος χαμηλότερο από ό,τι αν παρείχαν διμερή βοήθεια — ένα μοντέλο στο οποίο έχει ήδη συμμετάσχει η Νορβηγία.
Δάνεια «ERA δεύτερης γενιάς»: Προτείνεται νομοθετική ρύθμιση για τη στήριξη των μελών της G7 στη χορήγηση νέων δανείων, τα οποία θα αποπληρώνονται από μελλοντικές ροές έκτακτων εσόδων που προκύπτουν από τα δεσμευμένα ρωσικά κρατικά περιουσιακά στοιχεία, μόλις εξοφληθούν τα αρχικά δάνεια των 50 δισ. δολαρίων που συμφωνήθηκαν τον Οκτώβριο του 2024. Το ακριβές ύψος των κεφαλαίων που θα αντληθούν δεν προσδιορίζεται.
Παρότι το προσχέδιο κάνει λόγο για «μια καινοτόμο λύση που δεν αναμένεται να επιβαρύνει οικονομικά ούτε την Ουκρανία ούτε τα κράτη-μέλη», προβλέπει ότι η ΕΕ θα καλύψει το κόστος εξυπηρέτησης του νέου δανείου αξιοποιώντας τα περιθώρια του κοινοτικού προϋπολογισμού.