Εκτεθειμένοι 20 εκατ. χρήστες του Facebook στην Ιταλία: Αποκαλύφθηκε ότι η Μeta είχε πρόσβαση σε βίντεο και φωτογραφίες τους μέσω εφαρμογής

Πρόστιμο ύψους 805 εκατομμυρίων ευρώ επέβαλε η Ιταλία στη Meta, μητρική εταιρεία του Facebook, καθώς διαπιστώθηκε ότι η εφαρμογή της σε κινητά τηλέφωνα Android αποκτούσε πρόσβαση στις προσωπικές φωτογραφίες και τα βίντεο των χρηστών χωρίς να έχει εξασφαλίσει τη ρητή συγκατάθεσή τους και χωρίς να τους έχει ενημερώσει επαρκώς, αναφέρει το Reuters. 

Η απόφαση, που ανακοινώθηκε το Σάββατο (14 Νοεμβρίου) από την ιταλική Αρχή Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων, αφορά περίπου 20 εκατομμύρια χρήστες στην Ιταλία και μια λειτουργία του Facebook που είχε τεθεί σε εφαρμογή ήδη από το 2023. Οι ιταλικές αρχές έδωσαν στη Meta προθεσμία 60 ημερών για να αλλάξει τον τρόπο λειτουργίας της συγκεκριμένης δυνατότητας και να ζητά ξεχωριστή, σαφή άδεια από τους χρήστες.

Σύμφωνα με την ανακοίνωση της ιταλικής Αρχής, η παραβίαση αφορούσε όχι μόνο τις φωτογραφίες και τα βίντεο που ήταν αποθηκευμένα στα κινητά τηλέφωνα, αλλά και τα σχετικά μεταδεδομένα, δηλαδή πρόσθετες πληροφορίες που συνοδεύουν τα αρχεία. Η έρευνα αποκάλυψε ότι η εφαρμογή μπορούσε, εφόσον είχε λάβει πλήρη άδεια πρόσβασης, να διαβάζει ολόκληρο το φωτογραφικό αρχείο της συσκευής, χωρίς ο χρήστης να γνωρίζει με ακρίβεια ποια δεδομένα χρησιμοποιούνταν.

Πώς το Facebook αποκτούσε πρόσβαση στις φωτογραφίες των χρηστών

Στο επίκεντρο της έρευνας βρέθηκε η λειτουργία «Get suggestions from gallery when browsing Facebook», η οποία επιτρέπει στην εφαρμογή να προτείνει στους χρήστες φωτογραφίες και βίντεο από τη συλλογή του κινητού τους, ώστε να τα δημοσιεύσουν στο κοινωνικό δίκτυο.

Η συγκεκριμένη δυνατότητα είχε εισαχθεί το 2023 και λειτουργούσε ενώ οι χρήστες περιηγούνταν στο Facebook. Το πρόβλημα, σύμφωνα με τις ιταλικές αρχές, ήταν ότι η πρόσβαση στο προσωπικό φωτογραφικό αρχείο δεν προϋπέθετε ξεχωριστή και συγκεκριμένη συγκατάθεση για τη συγκεκριμένη λειτουργία.

Αντίθετα, η εφαρμογή ζητούσε μία γενική άδεια, η οποία κάλυπτε διαφορετικές λειτουργίες και χρήσεις των δεδομένων. Πριν από την παραχώρηση της άδειας εμφανιζόταν μια αόριστη ενημέρωση για την ενεργοποίηση πρόσθετων δυνατοτήτων, χωρίς να διευκρινίζεται ότι με αυτόν τον τρόπο επιτρεπόταν και η πρόσβαση στις προσωπικές φωτογραφίες για τη δημιουργία προτάσεων δημοσίευσης.

Επιπλέον, η λειτουργία ήταν ενεργοποιημένη από προεπιλογή. Όπως διαπίστωσε η ιταλική Αρχή Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων, μια τέτοια γενική άδεια μπορούσε να επιτρέπει στην εφαρμογή να διαβάζει ολόκληρη τη συλλογή φωτογραφιών της συσκευής, κατά κανόνα σε μόνιμη βάση, χωρίς να είναι δυνατόν να εξακριβωθεί ποια ακριβώς στοιχεία χρησιμοποιούνταν.

Η έρευνα που ξεκίνησε το 2025 και οι 20 εκατ. χρήστες

Η έρευνα ξεκίνησε τον Ιούλιο του 2025, έπειτα από καταγγελία του Κέντρου Προστασίας Καταναλωτών του Μπολτσάνο, και περιλάμβανε τεχνική ανάλυση της εφαρμογής από την αρμόδια ιταλική Αρχή.

Οι ελεγκτές κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η πρακτική της Meta παραβίαζε το άρθρο 122 του ιταλικού Κώδικα Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων, με το οποίο έχει ενσωματωθεί στην εθνική νομοθεσία η ευρωπαϊκή οδηγία ePrivacy.

Η συγκεκριμένη νομοθεσία αντιμετωπίζει το κινητό τηλέφωνο ως μέρος της ιδιωτικής σφαίρας του ατόμου και απαιτεί ελεύθερη και ενημερωμένη συγκατάθεση για την πρόσβαση στις πληροφορίες που είναι αποθηκευμένες σε αυτό.

Οι ιταλικές αρχές διευκρίνισαν ότι η υποχρέωση αυτή ισχύει ανεξάρτητα από το αν τα δεδομένα μεταφέρθηκαν σε άλλους διακομιστές ή αν αποδείχθηκε συγκεκριμένη βλάβη για τους χρήστες.

Η Meta αμφισβήτησε επίσης την αρμοδιότητα της ιταλικής Αρχής να εξετάσει την υπόθεση, υποστηρίζοντας ότι αρμόδια θα έπρεπε να είναι η αντίστοιχη Αρχή της Ιρλανδίας, όπου βρίσκεται η ευρωπαϊκή έδρα της εταιρείας. Το επιχείρημα απορρίφθηκε, καθώς οι σχετικές διατάξεις της οδηγίας ePrivacy δεν υπόκεινται στον μηχανισμό της ενιαίας εποπτικής αρχής που ισχύει για άλλες διαδικασίες προστασίας δεδομένων στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Προθεσμία 60 ημερών για αλλαγές στο Facebook

Πέρα από το πρόστιμο, οι ιταλικές αρχές επέβαλαν στη Meta συγκεκριμένες υποχρεώσεις για τη λειτουργία της εφαρμογής.

Η εταιρεία πρέπει μέσα σε 60 ημέρες να διασφαλίσει ότι η λειτουργία προτάσεων φωτογραφιών από τη συλλογή του κινητού θα παραμένει απενεργοποιημένη από προεπιλογή, ακόμη και για τους χρήστες που έχουν ήδη παραχωρήσει γενική άδεια πρόσβασης στα αρχεία τους.

Για να ενεργοποιηθεί, θα απαιτείται ξεχωριστή συγκατάθεση, με σαφή ενημέρωση για τον σκοπό της λειτουργίας, την πρόσβαση στις φωτογραφίες και τον τρόπο με τον οποίο ο χρήστης μπορεί να την απενεργοποιήσει.

Αν παρέλθει η προθεσμία χωρίς τις απαιτούμενες αλλαγές, η λειτουργία δεν θα μπορεί να ενεργοποιείται για χρήστες που δεν έχουν δώσει έγκυρη συγκατάθεση.

Παράλληλα, η Meta υποχρεούται να ενημερώσει την ιταλική Αρχή εντός 30 ημερών για τις πρωτοβουλίες που έχει αναλάβει και εντός 90 ημερών για τα μέτρα που θα έχει εφαρμόσει.

Τι εξετάζεται για την τεχνητή νοημοσύνη

Η ιταλική Αρχή διευκρίνισε ότι η συγκεκριμένη έρευνα δεν εξέτασε εάν οι φωτογραφίες και τα βίντεο των χρηστών αξιοποιήθηκαν για την εκπαίδευση μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης.

Η Meta αρνείται ότι χρησιμοποιούσε το περιεχόμενο αυτό για τον συγκεκριμένο σκοπό.

Ωστόσο, οι ρυθμιστικές αρχές διατηρούν το δικαίωμα να εξετάσουν ξεχωριστά μια νέα λειτουργία που παρουσιάστηκε το 2026 και επιτρέπει την επεξεργασία περιεχομένου από τις συλλογές φωτογραφιών των χρηστών στο cloud.

Η διάκριση αυτή είναι σημαντική, καθώς το πρόστιμο των 805 εκατ. ευρώ αφορά την πρόσβαση στα αποθηκευμένα αρχεία χωρίς την απαιτούμενη συγκατάθεση και όχι διαπιστωμένη χρήση προσωπικών φωτογραφιών για την εκπαίδευση συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης.

Γιατί το πρόστιμο έφτασε τα 805 εκατ. ευρώ

Για τον καθορισμό του ύψους της χρηματικής κύρωσης, η ιταλική Αρχή έλαβε υπόψη τον μεγάλο αριθμό των χρηστών που επηρεάστηκαν, ο οποίος εκτιμάται σε περίπου 20 εκατομμύρια, καθώς και τη διάρκεια της παραβίασης.

Σύμφωνα με την απόφαση, η προβληματική πρακτική εξακολουθούσε να υφίσταται για όσους δεν είχαν ενημερώσει την εφαρμογή και για χρήστες που είχαν ήδη παραχωρήσει την άδεια πρόσβασης στο λειτουργικό σύστημα.

Συνεκτιμήθηκαν επίσης προηγούμενη απόφαση του 2019 κατά της εταιρείας και η περιορισμένη συνεργασία της Meta κατά τη διάρκεια της έρευνας.

Ως ελαφρυντικό αναγνωρίστηκε ότι η εταιρεία είχε προχωρήσει σε ορισμένες τροποποιήσεις μετά την καταγγελία, οι οποίες, ωστόσο, κρίθηκαν καθυστερημένες και ανεπαρκείς, καθώς αφορούσαν μόνο χρήστες που ενημέρωναν την εφαρμογή τους.

Το πρόστιμο των 805 εκατ. ευρώ αντιστοιχεί περίπου στο 0,47% του παγκόσμιου κύκλου εργασιών του ομίλου Meta, σύμφωνα με την ιταλική Αρχή.

Η εταιρεία δεν είχε ανταποκριθεί άμεσα σε αίτημα του Reuters για σχολιασμό της απόφασης.

Η υπόθεση αναδεικνύει το ζήτημα των ευρέων αδειών πρόσβασης που ζητούν οι εφαρμογές κινητών τηλεφώνων και των ορίων που θέτει η ευρωπαϊκή νομοθεσία στη χρήση προσωπικών αρχείων, ακόμη και όταν αυτά δεν δημοσιεύονται από τους ίδιους τους χρήστες.