Με email παίρνουν άδεια οι πλοίαρχοι από τους Χούθι για να περάσουν με ασφάλεια την Ερυθρά Θάλασσα

Έναν ιδιαίτερο μηχανισμό ελέγχου της εμπορικής ναυσιπλοΐας στην Ερυθρά Θάλασσα φέρεται να έχουν εγκαθιδρύσει οι Χούθι της Υεμένης, χρησιμοποιώντας μια διαδικασία που θυμίζει διοικητική υπηρεσία αδειοδότησης: Οι πλοίαρχοι αποστέλλουν email στους αντάρτες ζητώντας επιβεβαίωση ότι μπορούν να περάσουν με ασφάλεια από την περιοχή.

Σύμφωνα με στοιχεία που επεξεργάστηκε η Wall Street Journal, οι Χούθι έχουν καταφέρει να ασκούν ουσιαστικό έλεγχο σε σημαντικό μέρος της ναυσιπλοΐας στην Ερυθρά Θάλασσα, αξιοποιώντας ένα σύστημα αιτήσεων και απαντήσεων που λειτουργεί παράλληλα με τις απειλές και τους περιορισμούς που έχουν επιβάλει στις θαλάσσιες μεταφορές.

Η διαδικασία είναι απλή: Οι ναυτιλιακές εταιρείες ή οι πλοίαρχοι επικοινωνούν μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου με έναν οργανισμό που δημιούργησαν οι Χούθι και ζητούν διαβεβαιώσεις για την ασφαλή διέλευση των πλοίων τους.

Το κέντρο που δημιούργησαν οι αντάρτες για τις ναυτιλιακές εταιρείες

Στις αρχές του 2024, οι Χούθι ίδρυσαν έναν διοικητικό φορέα με την ονομασία «Κέντρο Συντονισμού Ανθρωπιστικών Επιχειρήσεων» (Humanitarian Operations Coordination Center, HOCC).

Ο οργανισμός αυτός αναλαμβάνει να διαχειρίζεται τις αιτήσεις των ναυτιλιακών εταιρειών και να κοινοποιεί τους περιορισμούς και τις κυρώσεις που επιβάλλουν οι αντάρτες στις θαλάσσιες μεταφορές.

Τυπικά, τα πλοία που δεν συνδέονται με τις Ηνωμένες Πολιτείες, το Ηνωμένο Βασίλειο ή το Ισραήλ μπορούν να διέρχονται από την περιοχή χωρίς να επικοινωνούν προηγουμένως με το HOCC.

Ωστόσο, όταν οι Χούθι ανακοίνωσαν τον Ιούλιο του 2026 ναυτικό αποκλεισμό της Σαουδικής Αραβίας, ορισμένες ναυτιλιακές εταιρείες άρχισαν να ζητούν διαβεβαιώσεις από τον συγκεκριμένο οργανισμό πριν επαναλάβουν τις διελεύσεις τους από την Ερυθρά Θάλασσα. Αυτό προκύπτει από μαρτυρίες ναυτικών, αναλύσεις ειδικών της ναυτιλίας και ηλεκτρονική αλληλογραφία που εξέτασε η Wall Street Journal.

«Δεν έχουμε καμία σχέση με το Ισραήλ, τις ΗΠΑ ή τη Βρετανία»

Ενδεικτικό της διαδικασίας είναι ένα αίτημα που εστάλη στους Χούθι στις 16 Αυγούστου και το οποίο δημοσιεύει, σε συντομευμένη μορφή, η WSJ.

Στο μήνυμα, ο πλοίαρχος δηλώνει ότι το πλοίο του δεν έχει καμία σύνδεση με το Ισραήλ, τις Ηνωμένες Πολιτείες ή το Ηνωμένο Βασίλειο και ζητά την έγκριση ασφαλούς διέλευσης.

«Αξιότιμοι κύριοι, είμαι ο πλοίαρχος του πλοίου. Δηλώνουμε επισήμως ότι το πλοίο δεν έχει καμία σύνδεση με το Ισραήλ, το Ηνωμένο Βασίλειο και τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής. Ο ιδιοκτήτης του πλοίου, η εταιρεία διαχείρισης και η διαχειρίστρια εταιρεία είναι κινεζικές επιχειρήσεις. Όλα τα μέλη του πληρώματος είναι Κινέζοι και δεν έχουν καμία σχέση με το Ισραήλ, το Ηνωμένο Βασίλειο ή τις ΗΠΑ.

Υποβάλλουμε αίτημα για ασφαλή διέλευση από τα Στενά Μπαμπ ελ Μαντέμπ. Κατανοούμε και θα συμμορφωθούμε με την "Απαγόρευση Θαλάσσιας Κυκλοφορίας από και προς τα λιμάνια της Σαουδικής Αραβίας", την οποία εξέδωσαν οι Ένοπλες Δυνάμεις της Υεμένης στις 20 Ιουλίου 2026. Το πλοίο θα τηρήσει τους Διεθνείς Κανονισμούς για την Αποφυγή Συγκρούσεων στη Θάλασσα (COLREGs) και θα πλεύσει με ασφάλεια στα συγκεκριμένα ύδατα. Παρακαλούμε να μας επιβεβαιώσετε ότι μπορούμε να διέλθουμε με ασφάλεια».

Η συγκεκριμένη διατύπωση δείχνει ότι οι πλοίαρχοι δεν περιορίζονται στην κοινοποίηση των στοιχείων του πλοίου τους, αλλά δεσμεύονται να συμμορφωθούν με τους περιορισμούς που έχουν επιβάλει οι Χούθι.

Οι Χούθι απαντούν συνήθως μέσα σε 24 ώρες

Σύμφωνα με μέλη πληρωμάτων και μηνύματα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου που εξέτασε η Wall Street Journal, όταν οι Χούθι επιλέγουν να απαντήσουν σε ένα αίτημα, συνήθως το κάνουν μέσα σε 24 ώρες.

Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα καταγράφηκε τον Σεπτέμβριο, όταν οι αντάρτες ενέκριναν τη διέλευση του κινεζικού πλοίου μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων Zhong Cheng Chang Ling.

Ο πλοίαρχος του πλοίου ανέφερε ότι η εταιρεία διαχείρισης του είχε ζητήσει να επικοινωνήσει με τους Χούθι για λόγους αυξημένης προληπτικής ασφάλειας.

Στην απάντησή του, το HOCC ανέφερε:

«Ελπίζουμε να είστε καλά. Χαιρόμαστε που έχετε κατανοήσει τα κριτήρια σχετικά με το ποιες κατηγορίες πλοίων εμπίπτουν στην απαγόρευση. Το πλοίο μπορεί να διέλθει με ασφάλεια από την Ερυθρά Θάλασσα, τα Στενά Μπαμπ ελ Μαντέμπ, τον Κόλπο του Άντεν και την Αραβική Θάλασσα».

Στη συνέχεια, το μήνυμα περιλάμβανε συγκεκριμένες οδηγίες προς το πλήρωμα:

- Το σύστημα αυτόματης αναγνώρισης πλοίων (AIS) και το κανάλι 16 του ασυρμάτου VHF πρέπει να παραμένουν συνεχώς σε λειτουργία κατά τη διέλευση.

- Το πλοίο πρέπει να ακολουθεί τη διεθνή θαλάσσια διαδρομή.

- Πρέπει να αποφεύγεται η διέλευση κοντά σε πλοία που έχουν απενεργοποιήσει τα συστήματα AIS, καθώς και κοντά σε στρατιωτικά πλοία.

- Οποιαδήποτε ύποπτη δραστηριότητα παρατηρηθεί στην περιοχή του πλοίου πρέπει να αναφέρεται.

Στο μήνυμα υπήρχε επίσης μια πρόσθετη επισήμανση: «Εάν υπάρξουν αλλαγές στο ταξίδι πλοίου που έχει λάβει άδεια διέλευσης, παρακαλούμε να μας ενημερώσετε».

Το HOCC παρείχε ακόμη τηλεφωνική γραμμή επικοινωνίας και καλούσε τους παραλήπτες να εγγραφούν σε υπηρεσία ειδοποιήσεων μέσω email, ώστε να λαμβάνουν ενημερώσεις για τις τελευταίες εξελίξεις.

Το κινεζικό πλοίο που ακολούθησε τις οδηγίες

Η περίπτωση του Zhong Cheng Chang Ling έδειξε πώς λειτουργεί πρακτικά το σύστημα.

Το βράδυ της 8ης Σεπτεμβρίου, μία ημέρα μετά την απάντηση των Χούθι, το κινεζικό πλοίο άλλαξε τον δηλωμένο προορισμό του στο σύστημα παρακολούθησης.

Αντί για το λιμάνι Πορτ Κλανγκ της Μαλαισίας, έναν από τους σημαντικότερους κόμβους μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων στα Στενά της Μαλάκας, εμφάνισε την ένδειξη «armed guard on board», δηλαδή «ένοπλος φρουρός επί του πλοίου».

Η συγκεκριμένη πρακτική χρησιμοποιείται συχνά από πλοία ως μέσο αποτροπής επιθέσεων των Χούθι, αλλά και προσπαθειών επιβίβασης πειρατών.

Το Zhong Cheng Chang Ling συνέχισε την πορεία του μέσω της Ερυθράς Θάλασσας και των Στενών Μπαμπ ελ Μαντέμπ.

Στις 11 Σεπτεμβρίου εισήλθε στον Ινδικό Ωκεανό και επανέφερε ως δηλωμένο προορισμό το Πορτ Κλανγκ, σύμφωνα με δεδομένα παρακολούθησης της κίνησης πλοίων. Σε όλη τη διάρκεια του ταξιδιού, το κινεζικό πλοίο διατήρησε ενεργό το σύστημα AIS, ακολουθώντας τη σχετική οδηγία των Χούθι.

Οι διεθνείς ναυτιλιακές αρχές προειδοποιούν να μην υπάρχει επικοινωνία

Παρά την ύπαρξη του συγκεκριμένου μηχανισμού, πολλά πλοία επιλέγουν να μη ζητούν έγκριση ή διαβεβαιώσεις από τους Χούθι.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν επιβάλει κυρώσεις στην οργάνωση, την οποία έχουν χαρακτηρίσει ξένη τρομοκρατική οργάνωση.

Παράλληλα, οι επίσημες οδηγίες των διεθνών ναυτιλιακών αρχών αναφέρουν ότι τα πλοία δεν πρέπει να επικοινωνούν με το HOCC ούτε να εγγράφονται στο σύστημά του.

Η διαδικασία που έχουν δημιουργήσει οι Χούθι δεν αποτελεί σύστημα αδειοδότησης της ναυσιπλοΐας που έχει λάβει διεθνή αναγνώριση, αλλά έναν μηχανισμό μέσω του οποίου οι αντάρτες επιχειρούν να εφαρμόσουν τους δικούς τους περιορισμούς στην κυκλοφορία των πλοίων.