Ο Ερντογάν «μπλόκαρε» μυστικό σχέδιο ΗΠΑ και Ισραήλ για ανατροπή του καθεστώτος στο Ιράν με Κούρδους μαχητές

Ένα φιλόδοξο, απόρρητο σχέδιο για την αποστολή χιλιάδων Κούρδων μαχητών στο Ιράν, με στόχο να πυροδοτήσουν εξέγερση που θα μπορούσε να οδηγήσει στην πτώση του καθεστώτος της Τεχεράνης, είχαν επεξεργαστεί Ισραήλ και Ηνωμένες Πολιτείες, σύμφωνα με δημοσίευμα της Telegraph.

Το σχέδιο, το οποίο φέρεται να είχε επεξεργαστεί η Μοσάντ και να είχε συζητηθεί με τη CIA, δεν υλοποιήθηκε τελικά έπειτα και από την παρέμβαση του Τούρκου προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, ο οποίος δεν ήταν διατεθειμένος να αποδεχθεί την ενίσχυση ένοπλων κουρδικών δυνάμεων στην ευρύτερη περιοχή.

Η επιχείρηση προέβλεπε ότι Κούρδοι μαχητές θα περνούσαν από το ιρακινό Κουρδιστάν στα δυτικά σύνορα του Ιράν υπό αμερικανική αεροπορική κάλυψη, επιχειρώντας να εκμεταλλευτούν την πίεση που δεχόταν η Τεχεράνη και να προκαλέσουν μία ευρύτερη εξέγερση κατά του καθεστώτος.

Η πρόταση του Νετανιάχου στον Τραμπ

Σύμφωνα με το δημοσίευμα, η ιδέα τέθηκε στο τραπέζι κατά τη συνάντηση του Μπενιαμίν Νετανιάχου με τον Ντόναλντ Τραμπ στις 11 Φεβρουαρίου, στην αίθουσα επιχειρήσεων του Λευκού Οίκου.

Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός επιχείρησε τότε να πείσει τον Αμερικανό πρόεδρο ότι υπήρχαν οι προϋποθέσεις για να ανατραπεί το ιρανικό καθεστώς. «Του είπε ότι εάν μπορέσουμε να κάνουμε ορισμένα πράγματα, έχουμε την ευκαιρία να δημιουργήσουμε τις συνθήκες ώστε ο ιρανικός λαός να πάρει τη μοίρα του στα χέρια του», δήλωσε στην Telegraph υψηλόβαθμος Ισραηλινός αξιωματούχος που, όπως αναφέρει η εφημερίδα, βρισκόταν στην αίθουσα.

Κρίσιμο μέρος του σχεδίου ήταν η χρησιμοποίηση χιλιάδων Κούρδων μαχητών, οι οποίοι θα περνούσαν τα σύνορα και θα επιχειρούσαν να δημιουργήσουν ένα νέο μέτωπο στο εσωτερικό του Ιράν.

Η παρέμβαση Ερντογάν

Το σχέδιο, ωστόσο, προσέκρουσε στην αντίδραση του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Σύμφωνα με ισραηλινές και αραβικές πηγές που επικαλείται η Telegraph, ο Τούρκος πρόεδρος φέρεται να κατέστησε σαφές στον Τραμπ ότι δεν θα ανεχόταν τη δημιουργία ανεξάρτητης κουρδικής οντότητας οπουδήποτε στην ευρύτερη περιοχή.

Η στάση του συνδέεται άμεσα με τη μακροχρόνια σύγκρουση της Τουρκίας με το Εργατικό Κόμμα του Κουρδιστάν (PKK) και τους διαχρονικούς φόβους της Άγκυρας για την ενίσχυση του κουρδικού αυτονομισμού. Για περισσότερες από τέσσερις δεκαετίες η Τουρκία βρίσκεται αντιμέτωπη με το PKK, σε μια σύγκρουση που έχει κοστίσει δεκάδες χιλιάδες ζωές.

Η προοπτική εξοπλισμού κουρδικών πολιτοφυλακών και δημιουργίας μιας ισχυρής ένοπλης δύναμης κοντά στα ανατολικά σύνορα της Τουρκίας θεωρήθηκε από τον Ερντογάν κίνδυνος που δεν μπορούσε να αποδεχθεί.

Γιατί το Ισραήλ πόνταρε στους Κούρδους

Το Ισραήλ έχει αναπτύξει εδώ και χρόνια σχέσεις με κουρδικές δυνάμεις, τις οποίες θεωρεί δυνητικό αντίβαρο απέναντι σε αντιπάλους του στην περιοχή.

Οι Κούρδοι αποτελούν τη μεγαλύτερη εθνότητα στον κόσμο χωρίς δικό της κράτος και οι πληθυσμοί τους είναι κυρίως κατανεμημένοι μεταξύ Τουρκίας, Ιράν, Ιράκ και Συρίας.

Στο Ιράν, οι κουρδικοί πληθυσμοί είχαν βρεθεί αντιμέτωποι με καταστολή τόσο επί Σάχη όσο και μετά την Ισλαμική Επανάσταση.

Το σχέδιο που εξεταζόταν, προέβλεπε, σύμφωνα με την Telegraph, τη συμμετοχή μαχητών και από τις έξι παρατάξεις των Ιρανών Κούρδων, οι οποίοι, αφού περνούσαν στο Ιράν, θα προμήθευαν με όπλα Κούρδους στο εσωτερικό της χώρας.

Οι Κούρδοι ήταν έτοιμοι για τις 18 Μαρτίου

Η κουρδική συμμαχία φέρεται να είχε προετοιμαστεί για να ξεκινήσει την επιχείρηση στις 18 Μαρτίου και περίμενε ουσιαστικά το «πράσινο φως» του Ντόναλντ Τραμπ.

«Εάν δεν βρεθούμε σε αυτό το πεδίο μάχης, το τέλος του καθεστώτος είτε δεν θα έρθει είτε θα καθυστερήσει πολύ», είχε δηλώσει στην Telegraph τις πρώτες ημέρες του πολέμου ο Μπαμπασέιχ Χοσεϊνί, γενικός γραμματέας της κουρδικής οργάνωσης Khabat. «Εάν οι δυνάμεις μας βρίσκονταν στο έδαφος και καλούσαμε τον λαό του Ροζελάτ να εξεγερθεί, η πτώση του καθεστώτος θα ήταν πολύ πιο κοντά», είχε προσθέσει.

Ωστόσο, καθώς πλησίαζε η ώρα για την επιχείρηση, οι ίδιες οι κουρδικές δυνάμεις άρχισαν να εμφανίζονται επιφυλακτικές και να ζητούν «πολιτικές εγγυήσεις», πέρα από τη στρατιωτική υποστήριξη.

Τα ισραηλινά πλήγματα στη δυτική πλευρά του Ιράν

Την ίδια περίοδο, το Ισραήλ βομβάρδισε θέσεις στη δυτική πλευρά του Ιράν, πλήττοντας αξιωματούχους του καθεστώτος, στρατιωτικές βάσεις, πυραυλικά συστήματα, αστυνομικά τμήματα και εγκαταστάσεις της πολιτοφυλακής Μπασίτζ.

Οι επιθέσεις είχαν προκαλέσει τότε εικασίες ότι το Ισραήλ επιχειρούσε να «καθαρίσει» έναν διάδρομο για την προέλαση των Κούρδων από το βόρειο Ιράκ προς το Ιράν.

Αμερικανοί αξιωματούχοι, πάντως, φέρεται να αντιμετώπισαν με μεγάλο σκεπτικισμό το σχέδιο του Νετανιάχου. Σύμφωνα με τους New York Times, μετά τη συνάντηση της 11ης Φεβρουαρίου αξιωματούχοι των ΗΠΑ αξιολόγησαν ορισμένα από τα σενάρια, μεταξύ των οποίων και την πιθανότητα χερσαίας κουρδικής εισβολής, ως αποκομμένα από την πραγματικότητα.

Όταν ο διευθυντής της CIA Τζον Ράτκλιφ ενημέρωσε τον Τραμπ, ο Αμερικανός πρόεδρος φέρεται να χρησιμοποίησε μία λέξη για να περιγράψει τα σενάρια αλλαγής καθεστώτος του Νετανιάχου: «Φαιδρά».

Παρά τον σκεπτικισμό του, όμως, ο Τραμπ δεν εγκατέλειψε αμέσως την ιδέα. Την 1η Μαρτίου συνομίλησε με Κούρδους ηγέτες, ενώ συνεχίστηκαν οι επαφές με τοπικούς παράγοντες που θα μπορούσαν να εκμεταλλευτούν την αποδυνάμωση της Τεχεράνης.

Οι διαρροές και το τέλος της επιχείρησης

Το σχέδιο άρχισε σταδιακά να καταρρέει και πληροφορίες για την προετοιμαζόμενη κουρδική επιχείρηση έφτασαν στα αμερικανικά μέσα ενημέρωσης.

Το Fox News μετέδωσε τον Μάρτιο ότι είχε ξεκινήσει επίθεση, με αποτέλεσμα η τότε εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου Κάρολαϊν Λέβιτ να διευκρινίσει ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν εξόπλιζαν τους Κούρδους για μια τέτοια επιχείρηση.

Παράλληλα, ο Ερντογάν φέρεται να ενέτεινε τις πιέσεις του προς την Ουάσινγκτον για την εγκατάλειψη του σχεδίου. Χώρες του Κόλπου προειδοποιούσαν επίσης ότι μια πιθανή εθνοτική διάσπαση του Ιράν θα μπορούσε να προκαλέσει ευρύτερη αποσταθεροποίηση στη Μέση Ανατολή.

Η αποτυχία της επιχείρησης προκάλεσε, σύμφωνα με την Telegraph, έντονη δυσαρέσκεια στο Τελ Αβίβ. Ο Ρόμαν Γκόφμαν, διευθυντής της Μοσάντ, φέρεται στη συνέχεια να απομάκρυνε δύο από τα πλέον υψηλόβαθμα στελέχη της υπηρεσίας που είχαν συμβάλει στην κατάρτιση του σχεδίου αλλαγής καθεστώτος.

Ο Νετανιάχου επανέφερε το σχέδιο τον Ιούλιο

Το ζήτημα της ανατροπής του ιρανικού καθεστώτος δεν έκλεισε οριστικά. Κατά την τελευταία συνάντηση Τραμπ - Νετανιάχου στο Οβάλ Γραφείο, στις 28 Ιουλίου, το θέμα επανήλθε στη συζήτηση, σύμφωνα με πηγές της Telegraph.

Ο Νετανιάχου φέρεται να επέμεινε ότι η αλλαγή καθεστώτος εξακολουθούσε να είναι εφικτή υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.

Δεν κατάφερε, ωστόσο, να πείσει τον Τραμπ, ο οποίος επέλεξε τελικά να κινηθεί προς την κατεύθυνση μιας παρατεταμένης εκστρατείας οικονομικής πίεσης αντί για νέα στρατιωτικά πλήγματα με στόχο την ανατροπή της ηγεσίας της Τεχεράνης.