Ποιοι κερδίζουν από την κρίση στο Ορμούζ: Πώς κινούνται οι Έλληνες εφοπλιστές στο πιο επικίνδυνο θαλάσσιο πέρασμα του κόσμου

Η νέα στρατιωτική κλιμάκωση μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν επαναφέρει στο επίκεντρο της διεθνούς ναυτιλίας το Στενό του Ορμούζ, τη σημαντικότερη ενεργειακή πύλη του πλανήτη, από όπου διέρχεται περίπου το 20% του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου πετρελαίου και μεγάλο μέρος των εξαγωγών υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG).

Για την ελληνόκτητη ναυτιλία, η οποία ελέγχει τον μεγαλύτερο στόλο δεξαμενόπλοιων διεθνώς, η περιοχή εξακολουθεί να αποτελεί βασικό πεδίο δραστηριότητας.

Ωστόσο, η διέλευση από τον Περσικό Κόλπο δεν αντιμετωπίζεται πλέον ως μια συνηθισμένη εμπορική διαδρομή, αλλά ως μια επιχείρηση υψηλού κινδύνου, όπου κάθε απόφαση λαμβάνεται με βάση τις τελευταίες στρατιωτικές και επιχειρησιακές εξελίξεις.

Παρά τη συνεχιζόμενη ένταση, ελληνόκτητα δεξαμενόπλοια εξακολουθούν να μεταφέρουν φορτία από τον Περσικό Κόλπο, καθώς η περιοχή παραμένει αναντικατάστατη για την παγκόσμια αγορά ενέργειας.

Τι έχει αλλάξει

Η διαφορά σε σχέση με το παρελθόν είναι ότι πριν από την αποδοχή κάθε ναύλωσης εξετάζονται πλέον σειρά κρίσιμων παραμέτρων: το επίπεδο της στρατιωτικής απειλής, οι διαθέσιμες ασφαλιστικές καλύψεις, το λιμάνι φόρτωσης και εκφόρτωσης, οι οδηγίες των αρχών και των συμβούλων ασφαλείας, οι απαιτήσεις των ναυλωτών και των χρηματοδοτών.

Οι ναυτιλιακές εταιρείες βρίσκονται σε συνεχή επικοινωνία με ασφαλιστές, P&I Clubs, εξειδικευμένες εταιρείες διαχείρισης κινδύνου και στρατιωτικές αρχές, ενώ οι πλοίαρχοι λαμβάνουν διαρκώς επικαιροποιημένες οδηγίες για τις ασφαλέστερες διαδρομές και τον χρόνο διέλευσης.

Σε αρκετές περιπτώσεις προσαρμόζονται οι πορείες ή καθυστερεί η είσοδος των πλοίων στην περιοχή, προκειμένου να περιοριστεί όσο είναι δυνατόν η έκθεσή τους σε πιθανά περιστατικά.

Η γεωπολιτική αβεβαιότητα δεν δημιουργεί μόνο κινδύνους. Αναδιαμορφώνει και τις οικονομικές ισορροπίες, ευνοώντας συγκεκριμένους κλάδους, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι οι επιχειρήσεις αυτές επιδιώκουν ή προκαλούν τη συνέχιση των συγκρούσεων. Οι πρώτοι που επηρεάζονται είναι οι πλοιοκτήτες δεξαμενόπλοιων.

Όταν αυξάνεται ο κίνδυνος στο Ορμούζ, περιορίζεται η διαθέσιμη χωρητικότητα, αυξάνονται οι καθυστερήσεις και οι ναυλωτές είναι διατεθειμένοι να πληρώσουν σημαντικά υψηλότερους ναύλους για να εξασφαλίσουν πλοίο.

Σε περιόδους έντονης κρίσης, οι ημερήσιες αποδόσεις VLCC και Suezmax μπορούν να εκτιναχθούν μέσα σε λίγες ημέρες. Ωστόσο, η εικόνα δεν είναι ίδια για όλους. Οι εταιρείες που έχουν ήδη δεσμεύσει τον στόλο τους με μακροχρόνια ναυλοσύμφωνα δεν επωφελούνται στον ίδιο βαθμό με όσες διαθέτουν πλοία στην αγορά spot.

Η άνοδος της έντασης αυξάνει σημαντικά τα ασφάλιστρα πολεμικού κινδύνου. Για κάθε διέλευση από περιοχές υψηλού κινδύνου απαιτούνται πρόσθετες ασφαλιστικές καλύψεις, γεγονός που αυξάνει τα έσοδα των ασφαλιστικών οργανισμών. Παράλληλα όμως αυξάνεται και η πιθανότητα αποζημιώσεων, γεγονός που σημαίνει ότι η μεγαλύτερη παραγωγή ασφαλίστρων συνοδεύεται από σημαντικά υψηλότερο επιχειρηματικό ρίσκο.

Η μεγάλη μεταβλητότητα στις διεθνείς τιμές του αργού δημιουργεί ευκαιρίες για εμπορικές συναλλαγές και arbitrage. Οι μεγάλοι διεθνείς οίκοι εμπορίας πετρελαίου αξιοποιούν τις διαφοροποιήσεις τιμών μεταξύ περιοχών, τις αλλαγές στις εμπορικές ροές και τις διακυμάνσεις των συμβολαίων, επιδιώκοντας υψηλότερα περιθώρια κέρδους. Η δυνατότητα αυτή εξαρτάται από τις συνθήκες της αγοράς και δεν σημαίνει ότι όλοι οι traders ωφελούνται στον ίδιο βαθμό.

Κάθε ένταση στο Ορμούζ ενσωματώνει συνήθως ένα επιπλέον γεωπολιτικό ασφάλιστρο στις διεθνείς τιμές του πετρελαίου. Όταν οι τιμές κινούνται ανοδικά, οι εταιρείες που δραστηριοποιούνται κυρίως στην παραγωγή πετρελαίου τείνουν να εμφανίζουν υψηλότερα έσοδα. Αντίθετα, για τους ολοκληρωμένους ενεργειακούς ομίλους που διαθέτουν και διυλιστήρια ή εμπορικές δραστηριότητες, η τελική επίδραση εξαρτάται από το επιχειρηματικό τους μοντέλο και τη σύνθεση των δραστηριοτήτων τους.

Η αυξημένη ένταση συνοδεύεται σχεδόν πάντα από μεγαλύτερες στρατιωτικές δαπάνες. Χώρες του Κόλπου αλλά και δυτικές κυβερνήσεις επιταχύνουν προμήθειες πυραυλικών συστημάτων, drones, αντιαεροπορικών μέσων, συστημάτων επιτήρησης και ηλεκτρονικού πολέμου. Αυτό οδηγεί σε σημαντική αύξηση του ανεκτέλεστου έργου για τις μεγάλες αμυντικές βιομηχανίες.

Σημαντικά ενισχυμένη εμφανίζεται και η αγορά των υπηρεσιών ασφαλείας.Οι ναυτιλιακές εταιρείες βασίζονται πλέον περισσότερο από ποτέ σε εξειδικευμένες εταιρείες πληροφοριών και risk management, οι οποίες αξιολογούν καθημερινά τις απειλές και εκδίδουν επιχειρησιακές οδηγίες για κάθε διέλευση. Η ανάγκη για πληροφόρηση σε πραγματικό χρόνο έχει μετατρέψει αυτές τις υπηρεσίες σε βασικό εργαλείο λήψης αποφάσεων.

Η κρίση αυξάνει και τη στρατηγική σημασία ενεργειακών υποδομών που μπορούν να μειώσουν την εξάρτηση από το Ορμούζ. Ο αγωγός East-West της Σαουδικής Αραβίας και ο πετρελαϊκός τερματικός σταθμός της Φουτζάιρα στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα αποκτούν μεγαλύτερη γεωοικονομική αξία, καθώς προσφέρουν εναλλακτικές διαδρομές για μέρος των εξαγωγών πετρελαίου, αν και δεν μπορούν να αντικαταστήσουν πλήρως τη χωρητικότητα του Στενού.

Παρά τα αυξημένα έσοδα που δημιουργούνται σε ορισμένους κλάδους, η συνολική επίδραση στην παγκόσμια οικονομία παραμένει αρνητική.

Τα υψηλότερα ναύλα, τα ακριβότερα ασφάλιστρα και η αύξηση των τιμών της ενέργειας επιβαρύνουν τις εφοδιαστικές αλυσίδες, αυξάνουν το κόστος παραγωγής και μεταφέρονται σταδιακά στις τιμές προϊόντων και υπηρεσιών.

Για τους Έλληνες εφοπλιστές, το ζητούμενο δεν είναι πλέον μόνο η αξιοποίηση των υψηλών ναύλων. Είναι κυρίως η ασφαλής διαχείριση ενός στόλου που δραστηριοποιείται στην πιο ευαίσθητη ενεργειακή περιοχή του κόσμου. Η ισορροπία ανάμεσα στην εμπορική ευκαιρία και την προστασία των πληρωμάτων αποτελεί σήμερα το βασικό κριτήριο κάθε επιχειρηματικής απόφασης, καθώς μια νέα στρατιωτική εξέλιξη μπορεί να αλλάξει τα δεδομένα μέσα σε λίγες ώρες.