Η τριμερής της Σεντζέν και η Σύνοδος των Προθύμων στο Βερολίνο ανέδειξαν τις διαφορετικές προσεγγίσεις για τη νέα παγκόσμια τάξη – Η πίεση Τραμπ για ειρήνη, η διαφωνία για τη χρηματοδότηση του Κιέβου και το θολό τοπίο των εγγυήσεων ασφαλείας
Πλήρη ορατότητα στα δύο κυρίαρχα ιδεολογικά και γεωπολιτικά στρατόπεδα έδωσαν, για πρώτη φορά μεταπολεμικά, οι παράλληλες σύνοδοι που εξελίχθηκαν στην Σεντζέν και στο Βερολίνο αντίστοιχα τα τελευταία εικοσιτετράωρα, καθώς οι παγκόσμιες υπερδυνάμεις θέλησαν να τοποθετηθούν απέναντι στα ανοιχτά ζητήματα του 21ου αιώνα, αλλά και να προβάλουν δημόσια την ισχύ τους, σε μια κομβική χρονική συγκυρία για τους πολέμους στο Ιράν και ειδικά στην Ουκρανία.
Ο Σι στο κέντρο των πάντων
Με οικοδεσπότη τον Σι Τζιπίνγκ, η Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας φιλοξένησε τον Αμερικανό Πρόεδρο, Ντόναλντ Τραμπ και τον Ρώσο ομόλογό του, Βλαντιμίρ Πούτιν σε μια τριμερή Σύνοδο Κορυφής που ανακάλεσε στην παγκόσμια ιστορική μνήμη την Γιάλτα. Μόνο που από το 1945 μέχρι το 2026 πολλά έχουν μεσολαβήσει και σίγουρα τα σημάδια υποχώρησης της αμερικανικής ηγεμονίας, όπως αυτή είχε διαμορφωθεί στην μεταψυχροπολεμική εποχή. Υπό αυτό το πρίσμα, η τοποθέτηση του Σι Τζιπίνγκ στο κέντρο του τραπεζιού δεν ενείχε μόνο το στοιχείο της φιλοξενίας, αλλά και για πρώτη φορά μια συνυποδήλωση από πλευράς της Κίνας για τον καταλυτικό της ρόλο στη διαμόρφωση των γεωπολιτικών συσχετισμών τον 21ο αιώνα, διαδικασία που το Πεκίνο μέχρι πρότινος δρομολογούσε παρασκηνιακά και με όχημα την οικονομική της ισχύ.
Φωτογραφία από τους ηγέτες της Ρωσίας, της Κίνας και των ΗΠΑ
Το γεγονός ότι η Σεντζέν έγινε το επίκεντρο της εκπομπής της νέας στάσης του Πεκίνου, ενός περισσότερο εξωστρεφούς δόγματος ως προς την προβολή ισχύος της σε πλανητικό επίπεδο, συνιστά ήδη μια μετατόπιση, ακόμη και αν η Κίνα δεν φαίνεται να επιθυμεί την ανάλωση πολιτικών της κυρίως δυνάμεων σε στόχους που θα μπορούσαν να φρενάρουν την προσπάθειά της για τεχνολογική και οικονομική παντοκρατορία.
Την ίδια στιγμή, ο Αμερικανός Πρόεδρος, Ντόναλντ Τραμπ συμμετείχε στην τριμερή ανάμεσα σε δύο ηγέτες με δεδομένες τις αναθεωρητικές τους τάσεις, στοιχείο που δεν πέρασε απαρατήρητο από μέλη του αμερικανικού Κογκρέσου, ασχέτως αν ο Πρόεδρος των ΗΠΑ φαίνεται να αποζητά ένα consensus μεταξύ των τριών χωρών σε ζητήματα, όπως η πυρηνική απειλή, η τεχνητή νοημοσύνη, αλλά και ο πόλεμος στην Ουκρανία. Στο τέλος της Συνόδου, σε κανένα από τα επιμέρους ζητήματα δεν σημειώθηκε σημαντική πρόοδος, ενώ στο μέτωπο της Ουκρανίας οι απόψεις παραμένουν αντικρουόμενες με τη διοίκηση Τραμπ να εγκαλείται για φιλορωσική οπτική.
Την ίδια ώρα, όμως, ο αναθεωρητισμός των συνδαιτημόνων του Αμερικανού Προέδρου, όπως αυτός έχει εκφραστεί στην ιδέα του μετασχηματισμού της παγκόσμιας τάξης από τους Σι και Πούτιν, υπονομεύει ανοιχτά, κατά ορισμένους αναλυτές, τον ηγεμονικό ρόλο των ΗΠΑ ως μοναδικής υπερδύναμης μέχρι πρότινος, ιδίως όταν η Σύνοδος δεν παρήγαγε συγκεκριμένα αποτελέσματα απέναντι στα θέματα που έθεσε η αμερικανική πλευρά με νωπά τα αποτελέσματα των ενδιάμεσων εκλογών που σηματοδοτούν την έντονη κριτική απέναντι στην στρατηγική Τραμπ εντός και εκτός των τειχών.
Στο Βερολίνο η Δύση
Σε μια παράλληλη τροχιά, οι Ευρωπαίοι ηγέτες ως “Συμμαχία των Προθύμων” παρακολουθούσαν σε πραγματικό χρόνο τα όσα λάμβαναν χώρα με αφορμή την τριμερή Σύνοδο Κορυφής και παρόντος του Ουκρανού Προέδρου, Βολοντιμίρ Ζελένσκι στο Βερολίνο, παραμένοντας αμετακίνητοι στο μοντέλο της φιλελεύθερης διεθνούς μεταπολεμικής τάξης. Αν και το ενδεχόμενο επιρροής της ατζέντας Τραμπ από τις αναθεωρητικές τάσεις Πούτιν – Σι είχε καταλάβει ως κυρίαρχος φόβος τις ευρωπαϊκές ηγεσίες υπό το πρίσμα της διευκόλυνσης του επεκτατισμού της Ρωσίας, εντούτοις οι πάγοι μερικώς έσπασαν, όταν ο Αμερικανός Πρόεδρος κάλεσε τους Ευρωπαίους ηγέτες κατά το ταξίδι της επιστροφής του, μέσα από το Air Force One.
Κιρ Στάρμερ, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, Φρίντριχ Μερτς και Εμανουέλ Μακρόν
Σύμφωνα με το Politico, στο τηλεφώνημά του ο Πρόεδρος Τραμπ “χαρακτήρισε ως σπατάλη δισεκατομμυρίων για την παροχή όπλων και χρημάτων στην Ουκρανία για μια σύγκρουση που σκοτώνει τόσους πολλούς ανθρώπους, σύμφωνα με τρεις από τους Ευρωπαίους αξιωματούχους”, όταν οι Ευρωπαίοι ηγέτες συζητούν την παροχή νέου πακέτου βοήθειας ύψους 45 δισεκατομμυρίων ευρώ, αλλά και αξιώνουν την παρουσία τους σε μια τετραμερή συνάντηση για την εξεύρεση ειρηνευτικής λύσης, προτείνοντας ως σημείο συνάντησης το Αμπου Ντάμπι.
Βαβέλ για το Άρθρο 5
Στην πραγματικότητα, οι Ευρωπαίοι ηγέτες έχουν κατανοήσει σε βάθος την κλιμακούμενη πίεση από πλευράς Τραμπ για την επίτευξη ειρήνης στην Ουκρανία, με τις εγγυήσεις ασφαλείας να αποτελούν το βασικό αγκάθι για οποιαδήποτε εκκίνηση της διαπραγματευτικής διαδικασίας. Παρότι το τελευταίο διάστημα σχηματοποιείται μιας μορφής υποστήριξη στο μοντέλο του Άρθρου 5 της ιδρυτικής συνθήκης του ΝΑΤΟ για την συλλογική άμυνα, εντούτοις το πεδίο εφαρμογής, αλλά και ο βαθμός εμπλοκής των ΗΠΑ, παραμένουν ακόμη ως άγνωστοι στην εξίσωση.
Από πλευράς του, πάντως, μιλώντας σε δημοσιογράφους, ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι δήλωσε ότι «δεν ήταν σίγουρος» ότι όλες οι πλευρές είχαν την ίδια κατανόηση του Άρθρου 5 με αυτόν. «Επειδή, τι σημαίνει το Άρθρο 5; Ότι υπάρχουν ορισμένες δυνάμεις εταίρων στη γη σας. Επομένως, η ερώτησή μου είναι: Τι γίνεται με τους Αμερικανούς στρατιώτες;» διερωτήθηκε ο Πρόεδρος Ζελένσκι, την ώρα που ο Γερμανός Καγκελάριος, Φρίντριχ Μερτς ξεκαθάρισε πως «δεν παρέχουμε αυτή την ισχυρή υποστήριξη για να παρατείνουμε τον πόλεμο. Θέλουμε να τερματίσουμε αυτόν τον πόλεμο». Εξάλλου, ο Πρωθυπουργός της Πολωνίας Ντόναλντ Τουσκ δήλωσε ότι η πίστη του Τραμπ στην καλή θέληση του Πούτιν είναι «ακλόνητη», με την ελπίδα η αισιοδοξία Τραμπ για τερματισμό του πολέμου αυτή τη φορά να αποδειχθεί βάσιμη.