Σεξ και κατασκοπεία: Ο διπλωμάτης που νόμιζε για 20 χρόνια ότι είχε σχέση με γυναίκα και άλλα διάσημα «honey traps» της ιστορίας

Μια σαγηνευτική γυναίκα πλησιάζει έναν ισχυρό άνδρα, τον αποπλανεί, κερδίζει την εμπιστοσύνη του και στη συνέχεια επιχειρεί να του αποσπάσει πολύτιμα μυστικά. Το σενάριο θυμίζει ταινία του Τζέιμς Μποντ, όμως αποτελεί μία από τις παλαιότερες και πιο διαδεδομένες πρακτικές των μυστικών υπηρεσιών σε ολόκληρο τον κόσμο.

Οι λεγόμενες «honey traps», δηλαδή οι «παγίδες του έρωτα», έχουν χρησιμοποιηθεί επί δεκαετίες για την απόκτηση κρατικών, στρατιωτικών και επιχειρηματικών μυστικών. Και όπως επισημαίνει το CNN, εξακολουθούν να αποτελούν εργαλείο κατασκοπείας, με ορισμένες υποθέσεις να έχουν καταστροφικές συνέπειες για τους ανθρώπους και τις εταιρείες που εμπλέκονται.

Η τελευταία υπόθεση που επαναφέρει αυτή την πρακτική στο προσκήνιο είναι το σκάνδαλο της Nvidia και του ιδρυτή της, Τζένσεν Χουάνγκ, ο οποίος παραιτήθηκε την Πέμπτη από τη θέση του διευθύνοντος συμβούλου του κολοσσού των μικροτσίπ, μετά τις αποκαλύψεις για την εξωσυζυγική σχέση του με την Άλις Χουάνγκ, μια γυναίκα για την οποία οι αμερικανικές αρχές διατυπώνουν υποψίες ότι μετέφερε πληροφορίες στην κινεζική κυβέρνηση.

Παραμένει άγνωστο εάν και πότε η Άλις Χουάνγκ στρατολογήθηκε από τις κινεζικές υπηρεσίες πληροφοριών, όπως και εάν απέσπασε πράγματι απόρρητες πληροφορίες. Το Πεκίνο απορρίπτει τις κατηγορίες περί κατασκοπείας, χαρακτηρίζοντάς τες «αβάσιμες εικασίες». Ωστόσο, η υπόθεση έχει προκαλέσει σοβαρά ερωτήματα για την ασφάλεια της αμερικανικής τεχνολογίας και τις σχέσεις ΗΠΑ και Κίνας, που ανταγωνίζονται για την παγκόσμια κυριαρχία στην τεχνητή νοημοσύνη.

«Η έλλειψη κρίσης από έναν διευθύνοντα σύμβουλο μιας από τις σημαντικότερες εταιρείες στον κόσμο, ο οποίος διατηρούσε σχέση με κάποια που φέρεται να είναι πράκτορας του Κομμουνιστικού Κόμματος, προκαλεί πραγματικά μεγάλη εντύπωση», εξηγεί στο CNN ο Άιζακ Στόουν Φις, ιδρυτής της εταιρείας επιχειρηματικών πληροφοριών Strategy Risks. «Ίσως να μην της αποκάλυψε ποτέ καμία σημαντική πληροφορία. Όμως η ίδια η ύπαρξη αυτής της σχέσης αποτελεί πρόβλημα», πρόσθεσε.

Πώς στήνονται οι «παγίδες του έρωτα»

Σύμφωνα με τον Τζον Σάιφερ, πρώην αξιωματικό της CIA που υπηρέτησε στην Ασία και την Ευρώπη, οι υπηρεσίες πληροφοριών αναζητούν συστηματικά ανθρώπους με πρόσβαση σε ευαίσθητα δεδομένα. Οι μέθοδοι προσέγγισης διαφέρουν, όμως ο στόχος είναι κοινός: να δημιουργηθεί μια σχέση εμπιστοσύνης που θα επιτρέψει την απόσπαση πληροφοριών.

Μία από τις συνηθέστερες πρακτικές είναι ο εκβιασμός. Ένας στόχος μπορεί να βρεθεί σε μια προσωπικά εκθέτουσα κατάσταση, για παράδειγμα έπειτα από επίσκεψη σε οίκο ανοχής ή σεξουαλική επαφή με εργαζόμενο στο σεξ, και στη συνέχεια να δεχθεί πιέσεις από τις μυστικές υπηρεσίες. «Μπορούν να του πουν: είτε σε συλλαμβάνουμε είτε μας βοηθάς», εξηγεί ο Πίτερ Μάτις, πρόεδρος του αμερικανικού ερευνητικού οργανισμού Jamestown Foundation.

Μια άλλη μέθοδος είναι η απευθείας προσέγγιση από εκπαιδευμένο πράκτορα, ο οποίος αναλαμβάνει να αποπλανήσει τον στόχο. Αν και αυτή είναι η πιο γνωστή εκδοχή από τον κινηματογράφο, στην πραγματικότητα θεωρείται λιγότερο συνηθισμένη.

Πιο συχνά, σύμφωνα με τον Σάιφερ, μια ερωτική σχέση αναπτύσσεται φυσιολογικά και οι μυστικές υπηρεσίες παρεμβαίνουν αργότερα, στρατολογώντας έναν από τους δύο συντρόφους με οικονομικά ανταλλάγματα, απειλές ή άλλες πιέσεις. Όπως επισημαίνει ο ειδικός, αυταρχικά καθεστώτα μπορούν να ασκήσουν ιδιαίτερα σκληρή πίεση στους ανθρώπους που επιδιώκουν να στρατολογήσουν, ακόμη και απειλώντας ότι δεν θα τους επιτρέψουν να επιστρέψουν στην πατρίδα τους ή να ξαναδούν την οικογένειά τους.

Οι «κατάσκοποι Ρωμαίοι» της Ανατολικής Γερμανίας

Η χρήση ερωτικών σχέσεων για κατασκοπεία γνώρισε ιδιαίτερη «ακμή» κατά τον Ψυχρό Πόλεμο. Η Ανατολική Γερμανία εκπαίδευε εμφανίσιμους και γοητευτικούς άνδρες, γνωστούς ως «Romeo spies», δηλαδή «κατασκόπους Ρωμαίους», με αποστολή να προσεγγίζουν γυναίκες που εργάζονταν σε ευαίσθητες θέσεις στη Δυτική Γερμανία και να αποκτούν πρόσβαση σε απόρρητες πληροφορίες.

Αντίστοιχες πρακτικές χρησιμοποιούσαν και οι σοβιετικές μυστικές υπηρεσίες. Ο Τζον Σάιφερ αναφέρει ότι κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου άνδρες και γυναίκες πράκτορες εμφανίζονταν συχνά στις πόρτες δωματίων ξενοδοχείων όπου διέμεναν δυτικοί διπλωμάτες και δημοσιογράφοι, επιχειρώντας να τους προσεγγίσουν ερωτικά. Μία από τις χαρακτηριστικότερες υποθέσεις αυτής της περιόδου ήταν εκείνη του πρώην τεχνικού πυρηνικών εγκαταστάσεων του Ισραήλ, Μορντεχάι Βανούνου, ο οποίος είχε αποκαλύψει στον βρετανικό Τύπο μυστικά για το ισραηλινό πυρηνικό πρόγραμμα.

Μια πράκτορας της Μοσάντ, που παρουσιαζόταν ως Αμερικανίδα τουρίστρια με το όνομα «Σίντι», τον προσέγγισε ερωτικά και τον παρέσυρε στην Ιταλία, όπου απήχθη και μεταφέρθηκε στο Ισραήλ.

Ο Γάλλος διπλωμάτης που πίστευε επί 20 χρόνια ότι είχε σχέση με γυναίκα

Ακόμη πιο ασυνήθιστη είναι η ιστορία του Γάλλου διπλωμάτη Μπερνάρ Μπουρσικό, ο οποίος υπηρετούσε στο Πεκίνο και διατηρούσε επί σχεδόν δύο δεκαετίες κρυφή ερωτική σχέση με τον Κινέζο τραγουδιστή της Όπερας του Πεκίνου Σι Πέι Που. Ο τραγουδιστής είχε πείσει τον Μπουρσικό ότι ήταν γυναίκα, διατηρώντας αυτή την εξαπάτηση για χρόνια. Μάλιστα, ισχυρίστηκε ότι είχε αποκτήσει μαζί του ένα παιδί, παρουσιάζοντάς του ένα αγόρι από τη μειονότητα των Ουιγούρων, το οποίο, σύμφωνα με παλαιότερα δημοσιεύματα των New York Times, είχε πουλήσει η φτωχή μητέρα του.

Κάποια στιγμή οι κινεζικές μυστικές υπηρεσίες προσέγγισαν τον Γάλλο διπλωμάτη και του διαμήνυσαν ότι θα μπορούσε να συνεχίσει να βλέπει τον σύντροφό του μόνο εφόσον τους παρέδιδε πληροφορίες από τη γαλλική πρεσβεία. Φοβούμενος για την ασφάλεια του προσώπου που αγαπούσε, ο Μπουρσικό συμφώνησε και παρέδιδε επί χρόνια διπλωματικά έγγραφα.

Αργότερα κατάφερε να μεταφέρει τον Σι και το παιδί στη Γαλλία, όπου όμως συνελήφθησαν και οι δύο. Καταδικάστηκαν σε φυλάκιση και τελικά τους απονεμήθηκε χάρη.

Η αποκάλυψη ότι ο άνθρωπος με τον οποίο διατηρούσε σχέση ήταν άνδρας προκάλεσε τεράστιο προσωπικό πλήγμα στον Μπουρσικό. Η ιστορία του μεταφέρθηκε και στον κινηματογράφο με την ταινία M. Butterfly (1993), σε σκηνοθεσία Ντέιβιντ Κρόνενμπεργκ, με πρωταγωνιστές τον Τζέρεμι Άιρονς και τον Τζον Λόουν. Η ταινία, βασισμένη στο ομώνυμο θεατρικό έργο του Ντέιβιντ Χένρι Χουάνγκ, είναι εμπνευσμένη από το πραγματικό honey trap που κατέληξε σε ένα από τα πιο παράξενα σκάνδαλα κατασκοπείας του Ψυχρού Πολέμου.

Η διπλή πράκτορας που είχε σχέσεις με δύο στελέχη του FBI

Μια άλλη ιδιαίτερα γνωστή υπόθεση αφορά την Κατρίνα Λέουνγκ, Κινεζοαμερικανίδα πληροφοριοδότρια την οποία το FBI πλήρωνε επί χρόνια για να συγκεντρώνει πληροφορίες σχετικά με την Κίνα. Στην πραγματικότητα, σύμφωνα με τις αμερικανικές αρχές, η Λέουνγκ λειτουργούσε ως διπλή πράκτορας και μετέφερε απόρρητες πληροφορίες στο Πεκίνο.

Παράλληλα, διατηρούσε ερωτικές σχέσεις με δύο πράκτορες του FBI, μεταξύ των οποίων και ο επί χρόνια υπεύθυνος για τον χειρισμό της. H ίδια και ο συγκεκριμένος πράκτορας συνελήφθησαν το 2003. Τελικά, ύστερα από συμφωνία με τις αμερικανικές δικαστικές αρχές, η Λέουνγκ παρέμεινε στη φυλακή για λιγότερο από τρεις μήνες.

Σύμφωνα με τον Σάιφερ, οι κινεζικές υπηρεσίες πληροφοριών δεν περιορίζονται σε αμερικανικούς στόχους, αλλά επιδιώκουν να διεισδύσουν σε κυβερνήσεις και επιχειρήσεις πολλών χωρών, από την Αυστραλία και τη Σιγκαπούρη έως την Ιαπωνία και την Ευρώπη. Οι ίδιες πρακτικές μπορεί να χρησιμοποιούνται ακόμη και στον επιχειρηματικό ανταγωνισμό μεταξύ κινεζικών εταιρειών.

Παρά τις κατηγορίες που δέχεται από τη Δύση, η ίδια η Κίνα έχει προειδοποιήσει τους πολίτες της για τον κίνδυνο να πέσουν θύματα αντίστοιχων επιχειρήσεων. Το 2024, το κινεζικό υπουργείο Κρατικής Ασφάλειας ανακοίνωσε ότι είχε εντοπίσει περιπτώσεις ξένων υπηρεσιών πληροφοριών που χρησιμοποιούσαν διαδικτυακές γνωριμίες και ερωτικές σχέσεις ως μέσο στρατολόγησης. Σύμφωνα με την προειδοποίησή του, ξένοι πράκτορες αποκρύπτουν την πραγματική ταυτότητά τους, οργανώνουν φαινομενικά τυχαίες συναντήσεις και δημιουργούν ερωτικές σχέσεις με σκοπό την απόσπαση κρατικών μυστικών.

Γιατί η τεχνητή νοημοσύνη έχει γίνει ο νέος μεγάλος στόχος

Ο Τζον Σάιφερ εκτιμά ότι οι «παγίδες του έρωτα» έχουν σχετικά χαμηλό ποσοστό επιτυχίας, περίπου 10%. Ωστόσο, μια πετυχημένη επιχείρηση μπορεί να αποδειχθεί εξαιρετικά επικερδής, εάν ο στόχος διαθέτει πρόσβαση σε κρίσιμες πληροφορίες.

Στη σημερινή εποχή, η τεχνητή νοημοσύνη αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους τομείς ενδιαφέροντος των υπηρεσιών κατασκοπείας.«Η τεχνητή νοημοσύνη έχει αναγνωριστεί ως μία από τις βασικές τεχνολογίες που είναι κρίσιμες για οτιδήποτε άλλο. Επιτρέπει την παραγωγή, την επιστημονική ανακάλυψη, τον κοινωνικό έλεγχο και τη στρατιωτική στόχευση», εξηγεί ο Πίτερ Μάτις.

Αυτό σημαίνει, σύμφωνα με τον ίδιο, ότι σχεδόν κάθε υψηλόβαθμο στέλεχος μεγάλης εταιρείας τεχνητής νοημοσύνης μπορεί να αποτελέσει στόχο ξένων μυστικών υπηρεσιών.

Η υπόθεση της Nvidia αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα εξαιτίας του ανταγωνισμού ΗΠΑ και Κίνας για την ανάπτυξη προηγμένων μικροτσίπ και συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης. Ο Άιζακ Στόουν Φις εκτιμά ότι οι υποψίες για την Άλις Χουάνγκ ενδέχεται να ενισχύσουν την αμοιβαία δυσπιστία Ουάσιγκτον και Πεκίνου. Από την αμερικανική πλευρά, η υπόθεση αντιμετωπίζεται ως πιθανό παράδειγμα στοχευμένης κατασκοπείας, ενώ η Κίνα ενδέχεται να ανησυχεί για τον ρόλο που μπορεί να διαδραματίσει η Nvidia στον τεχνολογικό ανταγωνισμό των δύο χωρών.