Βενεζουέλα: Ο χρηματοδότης του Βανς και η σκιώδης συμφωνία εκατοντάδων εκατομμυρίων για το πετρέλαιο

Ένας trader βενζίνης με προσωπικούς και πολιτικούς δεσμούς με τον αντιπρόεδρο των ΗΠΑ, Τζέι Ντι Βανς, βρέθηκε στο επίκεντρο της συμφωνίας που εξασφάλισε στη Vitol , μίας από τις μεγαλύτερες εταιρείες ενέργειας στον πλανήτη, πρόσβαση στις πωλήσεις πετρελαίου της Βενεζουέλας μετά την αμερικανική στρατιωτική επέμβαση και τη σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο, σύμφωνα με στοιχεία που φέρνει στο φως το Reuters.

Η διαδρομή από τη χρηματοδότηση της πολιτικής ανέλιξης του Βανς μέχρι την ανάθεση της επικερδούς δραστηριότητας, χωρίς ανταγωνιστικό διαγωνισμό, προκαλεί νέα ερωτήματα για τον ρόλο των προσωπικών σχέσεων στις αποφάσεις της κυβέρνησης Τραμπ.

Στο κέντρο της υπόθεσης βρίσκεται ο Τζον Άντισον, επί χρόνια στέλεχος της Vitol και πρώιμος χρηματοδότης του Βανς. Σύμφωνα με έρευνα του Reuters, ο αντιπρόεδρος είχε χαρακτηρίσει τον Άντισον αξιόπιστο άνθρωπο της ενεργειακής αγοράς σε συνομιλία του με τον υπουργό Ενέργειας, Κρις Ράιτ. Ο ίδιος ο Άντισον υποστήριξε ότι αυτή η σύσταση άνοιξε τον δρόμο για το τηλεφώνημα που δέχθηκε στις 5 Ιανουαρίου, δύο ημέρες μετά την επιχείρηση ανατροπής του Μαδούρο.

O Ράιτ τον κάλεσε στο γραφείο του στο Χιούστον για να ρωτήσει εάν η Vitol ενδιαφερόταν να αναλάβει την πώληση βενεζουελανικού αργού. Η Ουάσιγκτον σχεδίαζε να χρησιμοποιήσει τα έσοδα για τη χρηματοδότηση της πολιτικής μετάβασης στη χώρα.

«Νόμιζα ότι θα τηλεφωνούσε απλώς για να ενημερωθεί για την αγορά. Η συζήτηση πήρε άλλη τροπή», ανέφερε ο Άντισον. Η επιλογή του ως πρώτου συνομιλητή είχε ιδιαίτερη σημασία. Δεν ήταν ο περιφερειακός διευθύνων σύμβουλος της Vitol και η ειδικότητά του ήταν η εμπορία βενζίνης στις ΗΠΑ, όχι το αργό πετρέλαιο της Λατινικής Αμερικής. Το υπουργείο Ενέργειας επιβεβαίωσε το τηλεφώνημα της 5ης Ιανουαρίου, αλλά δήλωσε ότι ο Βανς και ο Ράιτ ουδέποτε συζήτησαν τις πωλήσεις βενεζουελανικού πετρελαίου. Υποστήριξε ότι η Vitol επιλέχθηκε επειδή είναι η μεγαλύτερη εταιρεία εμπορίας ενέργειας και εμπορευμάτων στον κόσμο. Αμερικανός αξιωματούχος επιβεβαίωσε, υπό τον όρο της ανωνυμίας, τη θετική αναφορά του Βανς στον Άντισον, διευκρινίζοντας όμως ότι είχε γίνει τουλάχιστον έναν χρόνο πριν από το επίμαχο τηλεφώνημα.

Η συνάντηση που διαψεύδεται

Το πιο ευαίσθητο σκέλος της έρευνας αφορά μια φερόμενη συνάντηση στο Yellowstone Club, το υπερπολυτελές ιδιωτικό θέρετρο της Μοντάνα, μία εβδομάδα πριν από την αμερικανική επέμβαση.

Στοιχεία πτήσεων που εξέτασε το πρακτορείο τοποθετούν το ιδιωτικό αεροσκάφος του Άντισον και το αεροσκάφος του αντιπροέδρου στο αεροδρόμιο Μπόουζμαν Γέλοουστοουν στις 27 Δεκεμβρίου. Η ταυτόχρονη παρουσία των δύο αεροσκαφών δεν αποδεικνύει, από μόνη της, συνάντηση των επιβατών τους.

Πηγή που υποστήριξε ότι ενημερώθηκε από τον Άντισον ανέφερε πως οι δύο άνδρες συζήτησαν για τη Βενεζουέλα. Κατά την ίδια αφήγηση, ο Βανς ήθελε να γνωρίζει πόσο γρήγορα θα μπορούσε να διατεθεί το πετρέλαιο της χώρας εάν οι ΗΠΑ αποκτούσαν τον έλεγχό του. Ο Άντισον φέρεται να απάντησε ότι η Vitol βρισκόταν σε ιδιαίτερα πλεονεκτική θέση για να αναλάβει αυτή τη δουλειά.

Τόσο ο Άντισον όσο και το γραφείο του Βανς διέψευσαν ότι πραγματοποιήθηκε η συγκεκριμένη συνάντηση. Ο Άντισον αρνήθηκε επίσης ότι είχε περιγράψει κάτι τέτοιο σε οποιονδήποτε. Οι διαψεύσεις δεν εξαλείφουν τα ερωτήματα που θέτουν οι Δημοκρατικοί για τις συνθήκες ανάθεσης. Ο Ρόμπερτ Γκαρσία, επικεφαλής των Δημοκρατικών στην Επιτροπή Εποπτείας της Βουλής και προσεχής πρόεδρός της, έχει ζητήσει από τη Vitol και την Trafigura στοιχεία για το πώς απέκτησαν τις ειδικές άδειες πώλησης. Στο επίκεντρο των ερωτημάτων του βρίσκονται οι πολιτικές δωρεές του Άντισον και το ενδεχόμενο οι εταιρείες να είχαν προηγούμενη ενημέρωση για τη στρατιωτική επιχείρηση. Και οι δύο εταιρείες αρνούνται ότι γνώριζαν εκ των προτέρων τα αμερικανικά στρατιωτικά σχέδια.

Τα κέρδη και η απουσία διαγωνισμού

Μέσα σε λίγες ημέρες από την ανατροπή του Μαδούρο, η Vitol και η Trafigura εξασφάλισαν ειδικές άδειες για την εμπορία του πετρελαίου της χώρας. Η κυβέρνηση υπερασπίζεται την παράκαμψη του ανταγωνιστικού διαγωνισμού επικαλούμενη την ανάγκη άμεσης χρηματοδότησης της οικονομίας, των βασικών υπηρεσιών και της αναδιάρθρωσης του χρέους της Βενεζουέλας. Το οικονομικό διακύβευμα είναι μεγάλο.

Ο Τομ Σενγκ, καθηγητής στο Texas Christian University και ειδικός στη χρηματοοικονομική της ενέργειας, εκτίμησε ότι οι εταιρείες αποκομίζουν κέρδος από 3 έως 3,50 δολάρια ανά βαρέλι, με περιθώριο περίπου 3,5%-4%. Με τις εξαγωγές της Βενεζουέλας να έχουν ξεπεράσει τα 200 εκατομμύρια βαρέλια μέσα στο έτος, σύμφωνα με αμερικανικά κυβερνητικά στοιχεία, η εμπορία αυτών των ποσοτήτων δημιουργεί δυνατότητα κερδών εκατοντάδων εκατομμυρίων δολαρίων.

Ωστόσο, δεν έχει επαληθευθεί ανεξάρτητα ούτε το περιθώριο κέρδους ούτε ο ακριβής όγκος που διαχειρίστηκε καθεμία από τις δύο εταιρείες. Vitol και Trafigura επικαλέστηκαν την εμπιστευτικότητα των συμφωνιών τους με την κρατική πετρελαϊκή εταιρεία PDVSA και δεν γνωστοποίησαν τους εμπορικούς όρους.

Η Βενεζουέλα διαθέτει τα μεγαλύτερα αποθέματα αργού παγκοσμίως, αλλά η παραγωγή της είχε υποχωρήσει κάτω από το ένα τρίτο των ιστορικών υψηλών της, έπειτα από χρόνια ανεπαρκών επενδύσεων, κακοδιαχείρισης και κυρώσεων. Ο νυν Πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, έχει δηλώσει ότι σκοπεύει να διατηρήσει επ’ αόριστον τον αμερικανικό έλεγχο στο πετρέλαιο και στα έσοδά του, επιδιώκοντας παράλληλα επενδύσεις 100 δισ. δολαρίων από αμερικανικές πετρελαϊκές εταιρείες.

Από τις δωρεές στον Λευκό Οίκο

Στις 9 Ιανουαρίου, ο Άντισον βρισκόταν ήδη στον Λευκό Οίκο, σε τηλεοπτικά μεταδιδόμενη συνάντηση με τον Τραμπ και στελέχη ενεργειακών ομίλων, μεταξύ αυτών της ExxonMobil και της Chevron. Η Vitol διευκρίνισε ότι ο Άντισον δεν διέθετε την τεχνική εξειδίκευση για να διαπραγματευθεί διεθνή σύμβαση αργού. Μετά το τηλεφώνημα του Ράιτ, ενέπλεξε τον περιφερειακό διευθύνοντα σύμβουλο, Μπεν Μάρσαλ, και την αρμόδια ομάδα της εταιρείας. Οι δεσμοί του με τον Βανς είχαν προηγηθεί κατά χρόνια.

Το 2022 προσέφερε 300.000 δολάρια στην επιτροπή πολιτικής δράσης Protect Ohio Values, στηρίζοντας την επιτυχημένη εκστρατεία του για τη Γερουσία. Το 2024, ο ίδιος και η σύζυγός του, Σάνον, διέθεσαν συνολικά 7 εκατ. δολάρια σε επιτροπές πολιτικής δράσης, συμπεριλαμβανομένων 5 εκατ. δολαρίων στη Make America Great Again.

Την ίδια χρονιά, η Vitol και η SK Energy κατέληξαν σε συμβιβασμό 50 εκατ. δολαρίων με την Καλιφόρνια για υπόθεση φερόμενης χειραγώγησης των τιμών της βενζίνης. Ο Άντισον είχε κατονομαστεί ως το υψηλότερα ιστάμενο στέλεχος της Vitol στο φερόμενο σχήμα. Ούτε ο ίδιος ούτε η Vitol παραδέχθηκαν παρανομία. Η συμφωνία της Βενεζουέλας αποτέλεσε μία από τις τελευταίες μεγάλες υποθέσεις της 17ετούς σταδιοδρομίας του στην εταιρεία. Στα τέλη Μαρτίου ανακοίνωσε την αποχώρησή του για να επικεντρωθεί στην πολιτική και την ενέργεια. Στη συνέχεια ορίστηκε πρόεδρος του συμβουλευτικού οργάνου ενεργειακής πολιτικής του Ράιτ, το οποίο συνεδρίασε για πρώτη φορά τον Ιούλιο.