Η Ευρώπη ψάχνει πρόσωπο κοινής αποδοχής που θα μιλήσει με τον Πούτιν: Τα πλεονεκτήματα του Στουμπ και ο «αγαπημένος» του Κρεμλίνου

Διπλωματικός πυρετός στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες για το ουκρανικό, καθώς οι ηγέτες φέρεται να αναζητούν το πρόσωπο κοινής αποδοχής που θα μπορούσε να αναλάβει την επικοινωνία με τον Βλαντίμιρ Πούτιν. Το Κρεμλίνο έχει ήδη εκφράσει τη δική του προτίμηση: τον πρώην καγκελάριο της Γερμανίας Γκέρχαρντ Σρέντερ, έναν από τους παλαιότερους πολιτικούς συμμάχους του Ρώσου προέδρου.

Η συζήτηση για τον «εκλεκτό» αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς ο Ντόναλντ Τραμπ έχει ανοίξει απευθείας κανάλι επικοινωνίας με τη Μόσχα, προκαλώντας ανησυχία στις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις ότι η Ουάσινγκτον και το Κρεμλίνο θα μπορούσαν να διαμορφώσουν τους όρους μιας ειρηνευτικής συμφωνίας, αφήνοντας στο περιθώριο τους Ευρωπαίους συμμάχους της Ουκρανίας.

Ο ειδικός απεσταλμένος του Αμερικανού προέδρου, Στιβ Γουίτκοφ, ταξίδεψε την Τετάρτη στη Ρωσία για συνομιλίες σχετικά με το ενδεχόμενο τριμερούς συνόδου κορυφής με τη συμμετοχή του Τραμπ, του Ουκρανού προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι και του Πούτιν, με στόχο την επίτευξη εκεχειρίας. Και η πρωτοβουλία αυτή εντείνει την πίεση προς τους Ευρωπαίους να δημιουργήσουν έναν δικό τους δίαυλο επικοινωνίας με τη ρωσική ηγεσία.

«Ο Πούτιν δεν υπολογίζει την Ευρωπαϊκή Ένωση»

«Ο πρόεδρος Πούτιν δεν αναγνωρίζει την Ευρωπαϊκή Ένωση ως αρχή», δήλωσε την Τρίτη ο πρόεδρος της Τσεχίας, Πετρ Πάβελ, σε συνέντευξή του στο Axel Springer Global Reporters' Network.

Ο Πάβελ υποστήριξε ότι οι Ευρωπαίοι ηγέτες πρέπει να επιλέξουν «ένα πρόσωπο ή μια ομάδα ανθρώπων που θα μιλούν εκ μέρους της Ευρώπης», ακόμη και αν δεν διαθέτουν επίσημη ιδιότητα εκπροσώπου της ΕΕ ή του ΝΑΤΟ.

Το ζητούμενο, σύμφωνα με τους διπλωμάτες, είναι να βρεθεί κάποιος με επαρκές πολιτικό κύρος ώστε να μπορεί να επηρεάσει τις διαπραγματεύσεις, χωρίς να υπονομεύσει την ευρωπαϊκή θέση ή τα συμφέροντα της Ουκρανίας.

«Όσο κι αν μας είναι δυσάρεστο, πιστεύω ότι θα ήταν καλό να υπάρχει κάποιου είδους δίαυλος επικοινωνίας με τον Πούτιν», δήλωσε στο Politico ο Ντέιβιντ Λίντινγκτον, πρώην υπουργός της βρετανικής κυβέρνησης και διακεκριμένος - σήμερα - ερευνητής στο Royal United Services Institute του Λονδίνου. Όπως εξήγησε, ένας τέτοιος δίαυλος μπορεί να μην αποφέρει άμεσα αποτελέσματα, αλλά θα μπορούσε να αποδειχθεί πολύτιμος εάν προκύψει πραγματική ευκαιρία για ουσιαστικές διαπραγματεύσεις.

Ο Αλεξάντερ Στουμπ στο προσκήνιο

Ένα από τα ονόματα που συζητούνται περισσότερο είναι εκείνο του Φινλανδού προέδρου Αλεξάντερ Στουμπ. Ο Στουμπ θεωρείται πιθανός υποψήφιος λόγω της στενής προσωπικής σχέσης που έχει αναπτύξει με τον Ντόναλντ Τραμπ, αλλά και της ιδιαίτερης εμπειρίας της Φινλανδίας στις σχέσεις με τη Ρωσία, με την οποία μοιράζεται σύνορα μήκους περίπου 1.300 χιλιομέτρων.

«Ο Στουμπ παρουσιάζει ενδιαφέρον λόγω της γνώσης που διαθέτει η Φινλανδία για τη Ρωσία και της παραδοσιακής επικοινωνίας των δύο χωρών», δήλωσε Ευρωπαίος διπλωμάτης στο Politico, επισημαίνοντας την εμπειρία του Ελσίνκι στην αντιμετώπιση των προκλήσεων ασφαλείας που συνδέονται με τη γειτονική της Μόσχα.

Άλλος διπλωμάτης υποστήριξε ότι ο Φινλανδός πρόεδρος είναι μέχρι στιγμής το μοναδικό πρόσωπο που έχει επιδείξει ηγετικό ρόλο υψηλού επιπέδου στο συγκεκριμένο ζήτημα, εκτιμώντας ότι θα μπορούσε να εκπροσωπήσει την Ευρώπη σε μια μελλοντική ειρηνευτική σύνοδο.

Ο Στουμπ συμμετείχε στις 20 Οκτωβρίου σε συνομιλίες στο Όσλο με τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι και τον Στιβ Γουίτκοφ, πριν από το ταξίδι του Αμερικανού απεσταλμένου στη Ρωσία. Στη συνάντηση συμμετείχε επίσης ο Μπιορν Ζάιμπερτ, στενός συνεργάτης της προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν.

Οι διαφωνίες για το ποιος πρέπει να εκπροσωπήσει την Ευρώπη και η άρνηση του Κόστα

Μέχρι στιγμής, πάντως, δεν υπάρχει συμφωνία μεταξύ των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων σχετικά με το ποιος πρέπει να αναλάβει τον ρόλο του διαπραγματευτή.

Ορισμένοι διπλωμάτες θεωρούν ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να εκπροσωπείται θεσμικά και όχι μέσω μιας μικρής ομάδας ισχυρών κρατών, όπως η Γερμανία, η Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο.

«Δεν μπορούμε να εμφανιστούμε με δύο ή τρία πρόσωπα που θα μιλούν όλα εκ μέρους της ΕΕ», ανέφερε Ευρωπαίος διπλωμάτης στο Politico, τονίζοντας ότι η επιλογή πρέπει να βασίζεται στην αποτελεσματικότητα και όχι στους ανταγωνισμούς μεταξύ των ευρωπαϊκών θεσμών.

Στο τραπέζι έχει τεθεί και το όνομα του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα.

Σύμφωνα με διπλωματική πηγή, κατά τη διάρκεια συνόδου κορυφής στις Βρυξέλλες την προηγούμενη εβδομάδα, ορισμένοι Ευρωπαίοι ηγέτες έθεσαν στον Κόστα το ερώτημα εάν θα έπρεπε να επικοινωνήσει απευθείας με τον Ρώσο πρόεδρο. Ο ίδιος φέρεται να απέρριψε, τουλάχιστον προς το παρόν, αυτή την προοπτική.

Η ίδια πηγή υποστήριξε ότι η άρνηση δημιουργίας απευθείας διαύλου επικοινωνίας με τη Μόσχα κινδυνεύει να αποδυναμώσει τη διαπραγματευτική θέση της Ευρώπης. Ο Κόστα έχει ήδη δημιουργήσει στο παρελθόν επαφή με το Κρεμλίνο μέσω του γραφείου του.

Ως πιθανοί εκπρόσωποι αναφέρονται επίσης η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας Κάγια Κάλας, αν και ορισμένοι διπλωμάτες εκφράζουν αμφιβολίες για το κατά πόσο θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ως διαμεσολαβητές, λόγω της σταθερής υποστήριξής τους προς την Ουκρανία και της σκληρής γλώσσας που έχουν χρησιμοποιήσει - ειδικά η δεύτερη - κατά της Μόσχας και του Βλαντίμιρ Πούτιν.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιμένει πάντως ότι η ΕΕ συμμετέχει ήδη στις προετοιμασίες για πιθανές ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις.

Η εκπρόσωπος της Κομισιόν, Πάουλα Πίνιο, δήλωσε ότι στις συζητήσεις του Όσλο εξετάστηκε το ενδεχόμενο να βρεθούν η Ουκρανία και η Ρωσία στο ίδιο τραπέζι, με βασικά ζητήματα το εδαφικό, τις εγγυήσεις ασφαλείας και τη μεταπολεμική οικονομική ευημερία της Ουκρανίας.

Ο Πούτιν προτείνει τον Σρέντερ ως διαμεσολαβητή

Την ώρα που οι Ευρωπαίοι αναζητούν τον κατάλληλο συνομιλητή του Κρεμλίνου, ο ίδιος ο Βλαντίμιρ Πούτιν έχει ήδη προτείνει ένα συγκεκριμένο πρόσωπο: τον πρώην καγκελάριο της Γερμανίας Γκέρχαρντ Σρέντερ.

Τον περασμένο Μάιο, ο Ρώσος πρόεδρος δήλωσε ότι θα προτιμούσε «προσωπικά» τον Σρέντερ για την αποκατάσταση του διαλόγου μεταξύ Ρωσίας και Ευρώπης.

Η πρόταση αντιμετωπίστηκε με μεγάλη επιφυλακτικότητα στο Βερολίνο. Γερμανικές κυβερνητικές πηγές δήλωσαν στο AFP ότι είχαν λάβει γνώση των δηλώσεων Πούτιν, αλλά τις ενέτασσαν σε μια σειρά προσχηματικών προτάσεων της Μόσχας.

Ο Σρέντερ, ο οποίος διετέλεσε καγκελάριος από το 1998 έως το 2005, διατηρεί στενές προσωπικές σχέσεις με τον Πούτιν ακόμη και μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.

Μετά την αποχώρησή του από την καγκελαρία, ανέλαβε υψηλόβαθμες θέσεις σε εταιρείες που συνδέονται με τα ρωσικά ενεργειακά συμφέροντα, μεταξύ άλλων σε δραστηριότητες σχετικές με τους αγωγούς Nord Stream και στη ρωσική πετρελαϊκή εταιρεία Rosneft.

Το 2022 αποχώρησε από το διοικητικό συμβούλιο της Rosneft, χωρίς ωστόσο να καταδικάσει δημόσια τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.

Κάλας: «Δεν θα αφήσουμε τη Ρωσία να επιλέξει τον διαπραγματευτή μας»

Κατηγορηματική απέναντι στην πρόταση Πούτιν εμφανίστηκε, σχεδόν από την αρχή, η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας, Κάγια Κάλας.

Στις 11 Μαΐου είχε ξεκαθαρίσει ότι η Ρωσία δεν μπορεί να έχει λόγο στην επιλογή του προσώπου που θα εκπροσωπήσει την Ευρωπαϊκή Ένωση σε πιθανές διαπραγματεύσεις. «Αν δώσουμε στη Ρωσία το δικαίωμα να ορίζει τον διαπραγματευτή εκ μέρους μας, αυτό δεν θα ήταν και πολύ σοφό», δήλωσε τότε.

Η Κάλας χαρακτήρισε τον Σρέντερ «υψηλόβαθμο λομπίστα ρωσικών κρατικών εταιρειών», υποστηρίζοντας ότι ο Πούτιν επιθυμεί την παρουσία ενός προσώπου που ουσιαστικά θα βρίσκεται «και στις δύο πλευρές του τραπεζιού».

Η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας προειδοποίησε, επίσης, για τις ευρύτερες προσπάθειες της Ρωσίας να αυξήσει την επιρροή της στην Ευρώπη, αναφερόμενη, μεταξύ άλλων, στη ρωσική παρουσία σε διεθνείς αθλητικούς οργανισμούς και στην Μπιενάλε της Βενετίας. «Οι αντίπαλοί μας δεν κοιμούνται», σημείωσε.