«Η γεωγραφία δεν αλλάζει»: Η Ελλάδα έθεσε για πρώτη φορά το τουρκολιβυκό μνημόνιο στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ

Στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ έφερε η Ελλάδα την απόφαση του κοινοβουλίου της Ανατολικής Λιβύης να επικυρώσει το παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019, προειδοποιώντας για τις συνέπειες που μπορεί να έχει η εξέλιξη αυτή στην ασφάλεια και τη σταθερότητα της Ανατολικής Μεσογείου. Πρόκειται για την πρώτη φορά που το συγκεκριμένο ζήτημα τίθεται προς συζήτηση στο Συμβούλιο Ασφαλείας, καθώς μέχρι σήμερα η σχετική διπλωματική αντιπαράθεση είχε περιοριστεί κυρίως στην ανταλλαγή επιστολών και χαρτών μεταξύ των εμπλεκόμενων κρατών.

Η παρέμβαση έγινε την Τετάρτη (21/10), κατά τη διάρκεια κεκλεισμένων των θυρών διαβουλεύσεων, από τη Μόνιμη Αντιπρόσωπο της Ελλάδας στα Ηνωμένα Έθνη, πρέσβυ Αγλαΐα Μπαλτά, έπειτα από οδηγίες του υπουργού Εξωτερικών, Γιώργου Γεραπετρίτη. Το θέμα τέθηκε στο πλαίσιο της ενότητας «Λοιπά Θέματα» της ημερήσιας διάταξης.

Το μήνυμα της Αθήνας: «Η γεωγραφία δεν αλλάζει»

Σύμφωνα με διπλωματικές πληροφορίες, η Ελληνίδα πρέσβυ υπογράμμισε ότι η γεωγραφία δεν μπορεί να μεταβληθεί μέσω πολιτικών αποφάσεων, ούτε το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας να επαναπροσδιοριστεί με μονομερείς ενέργειες.

Η τοποθέτηση αυτή συνδέεται με την πάγια ελληνική θέση ότι το μνημόνιο που υπέγραψαν η Άγκυρα και η κυβέρνηση της Τρίπολης το 2019 παραβιάζει το Διεθνές Δίκαιο, καθώς αγνοεί την επήρεια ελληνικών νησιών στην οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών.

Η κ. Μπαλτά παρενέβη με την εθνική της ιδιότητα, καθώς η Ελλάδα ασκεί την προεδρία του Συμβουλίου Ασφαλείας για τον Οκτώβριο, στο πλαίσιο της διετούς θητείας της ως μη μόνιμο μέλος.

Παράλληλα, επισήμανε ότι η Αθήνα έχει προσεγγίσει τις λιβυκές αρχές με καλή πίστη, επιδιώκοντας τον διάλογο και συμμετέχοντας σε συνομιλίες για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών.

Από τη διπλωματική αλληλογραφία στην πρώτη συζήτηση στο Συμβούλιο Ασφαλείας

Η ελληνική πρωτοβουλία αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς μέχρι πρότινος οι διαφωνίες για το τουρκολιβυκό μνημόνιο αποτυπώνονταν κυρίως σε επίσημα έγγραφα που είχαν κατατεθεί στα Ηνωμένα Έθνη.

Επιστολές, χάρτες και νομικές τοποθετήσεις είχαν αποσταλεί από τις εμπλεκόμενες πλευρές, ενώ αντιδράσεις είχαν διατυπωθεί και από άλλες χώρες της περιοχής, μεταξύ των οποίων η Κύπρος, η Αίγυπτος και η Ιταλία.

Σημειώνεται ότι η Γαλλία, η οποία διαθέτει μόνιμη έδρα στο Συμβούλιο Ασφαλείας, είχε χαρακτηρίσει ήδη από το 2020 άκυρο το συγκεκριμένο μνημόνιο.

Η πρόσφατη απόφαση της Βουλής των Αντιπροσώπων της Ανατολικής Λιβύης επαναφέρει την υπόθεση στο προσκήνιο, καθώς η έγκριση της συμφωνίας από την πλευρά της Βεγγάζης σηματοδοτεί αλλαγή στάσης έναντι της Τουρκίας.

Η Αθήνα απορρίπτει τη νομιμότητα της συμφωνίας, υποστηρίζοντας ότι η επικύρωσή της δεν μπορεί να δημιουργήσει νόμιμα δικαιώματα εις βάρος τρίτων κρατών.

«Η Λιβύη δεν πρέπει να αποτελεί πεδίο γεωπολιτικών ανταγωνισμών»

Κατά την τοποθέτησή της, η Αγλαΐα Μπαλτά επανέλαβε επίσης τη σταθερή υποστήριξη της Ελλάδας στον τερματισμό των ξένων παρεμβάσεων στη Λιβύη.

Όπως επισήμανε, η χώρα δεν πρέπει να μετατρέπεται σε πεδίο αντιπαράθεσης μεταξύ διαφορετικών γεωπολιτικών συμφερόντων, θέση την οποία η Αθήνα έχει υποστηρίξει τόσο διαχρονικά όσο και κατά τη συμμετοχή της στο Συμβούλιο Ασφαλείας.

Η ελληνική διπλωματία επαναβεβαίωσε τη στήριξή της στις προσπάθειες για ενοποίηση των λιβυκών θεσμών και προώθηση της πολιτικής διαδικασίας, με στόχο τη σταθεροποίηση της χώρας.

Ξεκαθάρισε, ωστόσο, ότι οι προσπάθειες αυτές δεν μπορούν να πραγματοποιούνται σε βάρος της κυριαρχίας και των κυριαρχικών δικαιωμάτων άλλων κρατών.

Στο πλαίσιο αυτό, η Ελληνίδα πρέσβυ τόνισε ότι η επιδίωξη σταθερότητας στο εσωτερικό της Λιβύης δεν μπορεί να οδηγεί σε αποσταθεροποίηση της ευρύτερης περιοχής, υπογραμμίζοντας την ανάγκη σεβασμού του Διεθνούς Δικαίου και των δικαιωμάτων των γειτονικών χωρών.