Πληθαίνουν οι φωνές των σκληροπυρηνικών στο Ιράν μετά τον θάνατο Χαμενεΐ: «Πρέπει να αποκτήσουμε πυρηνικό όπλο»

Μια συζήτηση που μέχρι πριν λίγο καιρό θεωρούνταν σχεδόν απαγορευμένη, φαίνεται πως έχει πλέον ανοίξει δημόσια στο Ιράν και κερδίζει δυναμική, καθώς ολοένα περισσότερα στελέχη του σκληροπυρηνικού στρατοπέδου υποστηρίζουν ότι η χώρα πρέπει να προχωρήσει στην κατασκευή πυρηνικών όπλων και να αποχωρήσει από τη διεθνή Συνθήκη Μη Διάδοσής τους (NPT).

Σύμφωνα με τους Financial Times, η συζήτηση έχει ενταθεί μετά τον θάνατο του ανώτατου ηγέτη Αλί Χαμενεΐ, ο οποίος σκοτώθηκε στις 28 Φεβρουαρίου στην Τεχεράνη, κατά την έναρξη των αμερικανοϊσραηλινών βομβαρδισμών εναντίον της Ισλαμικής Δημοκρατίας.

Σκληροπυρηνικοί βουλευτές, πολιτικοί ακτιβιστές και αναλυτές υποστηρίζουν πλέον ανοιχτά ότι η απόκτηση πυρηνικού οπλοστασίου αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση για την επιβίωση της χώρας και την αποτροπή νέων στρατιωτικών επιθέσεων σε βάρος της.

Η μετατόπιση αυτή σηματοδοτεί μια σημαντική αλλαγή στο εσωτερικό του ιρανικού καθεστώτος, καθώς επί δεκαετίες η επίσημη θέση της Τεχεράνης ήταν ότι το πυρηνικό της πρόγραμμα εξυπηρετεί αποκλειστικά ειρηνικούς σκοπούς.

Παρά τις αυξανόμενες πιέσεις, η επίσημη πολιτική του Ιράν δεν έχει αλλάξει, ενώ κυβερνητικοί αξιωματούχοι υποστηρίζουν ότι η αποχώρηση από τη Συνθήκη Μη Διάδοσης δεν αποτελεί άμεση προτεραιότητα.

Η θρησκευτική απαγόρευση του Αλί Χαμενεΐ και η σιωπή του διαδόχου του

Για περισσότερα από 20 χρόνια, ένα από τα βασικά επιχειρήματα της ιρανικής ηγεσίας απέναντι στις δυτικές κατηγορίες περί επιδίωξης πυρηνικών όπλων ήταν η θρησκευτική απαγόρευση που είχε εκδώσει ο Αλί Χαμενεΐ.

Ο πρώην ανώτατος ηγέτης είχε εκδώσει μια φετφά, δηλαδή θρησκευτική γνωμοδότηση, με την οποία απαγόρευε την ανάπτυξη πυρηνικών όπλων. Η συγκεκριμένη απαγόρευση αποτελούσε θεμέλιο της επίσημης ιρανικής επιχειρηματολογίας ότι το πυρηνικό πρόγραμμα της χώρας είχε αποκλειστικά πολιτικό και ενεργειακό χαρακτήρα.

Παράλληλα, η ανοιχτή υποστήριξη της κατασκευής πυρηνικής βόμβας μπορούσε να θεωρηθεί αμφισβήτηση του ίδιου του ανώτατου ηγέτη, ο οποίος κατέχει την τελική εξουσία στη λήψη των σημαντικότερων αποφάσεων του ιρανικού συστήματος. Ο θάνατός του, ωστόσο, έχει δημιουργήσει νέα δεδομένα.

Ο γιος και διάδοχός του, Μοτζταμπά Χαμενεΐ, ο οποίος ανέλαβε την ηγεσία μετά τον θάνατο του πατέρα του, παραμένει μακριά από τη δημόσια θέα από την έναρξη του πολέμου και μέχρι στιγμής δεν έχει διευκρινίσει δημόσια εάν σκοπεύει να διατηρήσει σε ισχύ τη θρησκευτική απαγόρευση για την απόκτηση πυρηνικών όπλων.

Σύμφωνα με τους Financial Times, αυτή ακριβώς η σιωπή έχει δημιουργήσει χώρο για να εκφράζονται πλέον ανοιχτά οι πιο επιθετικές απόψεις στο εσωτερικό της ιρανικής ηγεσίας.

«Τα πυρηνικά όπλα είναι πλέον πιο σημαντικά και από το ψωμί»

Η αλλαγή του κλίματος αποτυπώνεται χαρακτηριστικά στις δημόσιες παρεμβάσεις σκληροπυρηνικών πολιτικών και ακτιβιστών.

Ο πολιτικός ακτιβιστής Νταβούντ Μονταρεσιάν υποστήριξε ότι το σιιτικό Ισλάμ διαθέτει την ευελιξία να προσαρμόζει τις θρησκευτικές του αποφάσεις ανάλογα με τις συνθήκες.

Σύμφωνα με αυτή την προσέγγιση, μια θρησκευτική απαγόρευση που θεωρούνταν κατάλληλη πριν από δύο δεκαετίες θα μπορούσε πλέον να επανεξεταστεί, δεδομένων των στρατιωτικών απειλών που αντιμετωπίζει η χώρα.

Ο Μονταρεσιάν έγραψε μάλιστα μέσα στον Οκτώβριο ότι η απόκτηση πυρηνικών όπλων έχει καταστεί αναγκαιότητα μεγαλύτερη ακόμη και από την εξασφάλιση τροφής.

Ανάλογη θέση εξέφρασε ο Χασάν Γκασγκαβί, μέλος της Επιτροπής Εθνικής Ασφάλειας του ιρανικού κοινοβουλίου. Όπως υποστήριξε, ο νέος ανώτατος ηγέτης έχει τη δυνατότητα να εκδώσει διαφορετική θρησκευτική γνωμοδότηση σχετικά με τα πυρηνικά όπλα και κανείς δεν θα μπορούσε να τον εμποδίσει.

Η συζήτηση δεν περιορίζεται πλέον σε μεμονωμένες δημόσιες παρεμβάσεις.

Πρόσωπο με γνώση των εσωτερικών διεργασιών του καθεστώτος δήλωσε στους Financial Times ότι, μετά τον θάνατο του Αλί Χαμενεΐ, η υποστήριξη για την απόκτηση πυρηνικών όπλων στο εσωτερικό του ιρανικού συστήματος έχει αυξηθεί από σχεδόν μηδενικά επίπεδα σε ποσοστό άνω του 50%.

Σε αυτό το πλαίσιο, οι υποστηρικτές της ανάπτυξης πυρηνικού όπλου επικαλούνται συχνά το παράδειγμα της Βόρειας Κορέας, θεωρώντας ότι η κατοχή του λειτουργεί ως αποτελεσματικός αποτρεπτικός παράγοντας απέναντι σε ξένες στρατιωτικές επεμβάσεις.

Τα 440 κιλά εμπλουτισμένου ουρανίου που ανησυχούν τη Δύση

Στο επίκεντρο της διεθνούς ανησυχίας βρίσκεται το απόθεμα περίπου 440 κιλών ουρανίου, εμπλουτισμένου σε ποσοστό 60%, που φέρεται να διαθέτει το Ιράν.

Το συγκεκριμένο επίπεδο εμπλουτισμού βρίσκεται κάτω από το επίπεδο που απαιτείται για την κατασκευή πυρηνικών όπλων, θεωρείται ωστόσο εξαιρετικά υψηλό για ένα πρόγραμμα που προορίζεται αποκλειστικά για ειρηνική χρήση.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, η ποσότητα αυτή θα μπορούσε θεωρητικά να επαρκεί για περίπου 10 πυρηνικά όπλα, εφόσον υποβαλλόταν σε περαιτέρω εμπλουτισμό. Παράλληλα, οι δυτικές δυνάμεις εκτιμούν ότι μεγάλο μέρος του αποθέματος βρίσκεται θαμμένο κάτω από τα ερείπια εγκαταστάσεων που βομβαρδίστηκαν πέρσι το καλοκαίρι.

Η αβεβαιότητα εντείνεται από το γεγονός ότι το Ιράν έχει αποκλείσει την πρόσβαση επιθεωρητών του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας (IAEA) μετά τον πόλεμο του Ιουνίου 2025.

Νατάνζ, Φορντό και Ισφαχάν – Οι αμερικανικοί βομβαρδισμοί και το όρος «Pickaxe»

Το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα έχει υποστεί σοβαρά πλήγματα από τις αμερικανικές και ισραηλινές στρατιωτικές επιχειρήσεις.

Κατά τη διάρκεια του 12ήμερου πολέμου μεταξύ Ισραήλ και Ιράν, τον Ιούνιο του 2025, αμερικανικά πλήγματα στόχευσαν τρεις βασικές πυρηνικές εγκαταστάσεις:

- Το Νατάνζ, όπου βρίσκονται σημαντικές εγκαταστάσεις εμπλουτισμού ουρανίου.
- Το Φορντό, γνωστό για τις υπόγειες πυρηνικές εγκαταστάσεις του.
- Το Ισφαχάν, ένα από τα σημαντικότερα κέντρα του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος.

Η κυβέρνηση Τραμπ επιμένει ότι το Ιράν πρέπει να προχωρήσει στην πλήρη αποξήλωση του πυρηνικού του προγράμματος και να μεταφέρει στο εξωτερικό τα αποθέματα εμπλουτισμένου ουρανίου.

Παράλληλα, ο Αμερικανός πρόεδρος έχει απειλήσει με πλήγματα εναντίον της βαθιά υπόγειας εγκατάστασης Κολάνγκ Γκαζλά, στο κεντρικό Ιράν, η οποία είναι γνωστή και ως όρος Pickaxe, δηλαδή «Βουνό της Αξίνας».

Σε πρόσφατες δηλώσεις του, ο Τραμπ άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο νέας αμερικανικής επίθεσης εναντίον της συγκεκριμένης εγκατάστασης, υποστηρίζοντας ότι οι ΗΠΑ πρέπει να εμποδίσουν το Ιράν να αποκτήσει πυρηνικά όπλα.