«Θα πεθάνουμε αυτό το φθινόπωρο»: Χωρίς τρόφιμα και νερό για μήνες το κατεχόμενο Όλεσκι έξω από τη Χερσώνα, με drones φτάνουν οι λίγες προμήθειες

Στα πρόθυρα ανθρωπιστικής κατάρρευσης βρίσκεται η ουκρανική πόλη Όλεσκι, περίπου εννέα χιλιόμετρα έξω από τη Χερσώνα, η οποία τελεί υπό ρωσική κατοχή σχεδόν από την αρχή της εισβολής, το 2022. Από την κατάληψή της και, ειδικά μετά την καταστροφή του υδροηλεκτρικού σταθμού Καχόβκα το 2023, η πόλη έχει μείνει χωρίς ηλεκτρικό ρεύμα, φυσικό αέριο και πόσιμο νερό. Σήμερα, σύμφωνα με όσα παρουσιάζουν οι Αρχές του Κιέβου, οι κάτοικοι λιμοκτονούν, ενώ ουκρανικές ομάδες πραγματοποιούν ρίψεις τροφίμων από αέρος μέσω drones στην αποκλεισμένη περιοχή.

«Ένα παντζάρι, πέντε πατάτες, ένα κρεμμύδι, ένα κολοκύθι, μία ντομάτα και λίγο κριθάρι. Ετοιμάζουμε το τελευταίο μας μπορς (η παραδοσιακή ουκρανική κόκκινη σούπα με παντζάρια και λαχανικά)», έγραψε κάτοικος του Όλεσκι προς την ουκρανική διοίκηση της πόλης, η οποία έχει μεταφερθεί σε άλλη περιοχή. «Τρώμε μία φορά την ημέρα», ανέφερε ένα άλλο μήνυμα. «Θα πεθάνουμε σίγουρα αυτό το φθινόπωρο. Εγώ ήδη πεθαίνω, αδυνατίζω κάθε μέρα».

Αυτές οι αναφορές απελπισίας αποτελούν μία από τις ελάχιστες πηγές πληροφόρησης για τις συνθήκες που επικρατούν στην πόλη, την οποία οι ρωσικές δυνάμεις κατέλαβαν στις αρχές της μεγάλης εισβολής στην Ουκρανία, τον Φεβρουάριο του 2022. Αργότερα μέσα στην ίδια χρονιά, η πόλη μετατράπηκε ουσιαστικά σε περιοχή της πρώτης γραμμής, όταν οι ουκρανικές δυνάμεις ανακατέλαβαν τη Χερσώνα, την περιφερειακή πρωτεύουσα, που βρίσκεται μερικά χιλιόμετρα μακριά, στην απέναντι όχθη του Δνείπερου.

Με τον πόλεμο να εισέρχεται στον πέμπτο χρόνο του, το Όλεσκι μετρά, σε μεγάλο ποσοστό, σορούς ερειπίων και περιβάλλεται από ναρκοπέδια, με τους λίγους κατοίκους να παραμένουν εγκλωβισμένοι σε μια εμπόλεμη ζώνη αποκομμένη από τον έξω κόσμο. «Ατελείωτα drones, φωτιές», έγραψε κάτοικος, περιγράφοντας την πόλη σαν «ταινία τρόμου».

Ουκρανοί αξιωματούχοι και εθελοντές δήλωσαν στο Radio Free Europe/Radio Liberty ότι οι κάτοικοι του Όλεσκι έχουν ουσιαστικά μετατραπεί σε ομήρους των ρωσικών στρατιωτικών στόχων στην περιοχή, λειτουργώντας ως ανθρώπινη ασπίδα για τις ρωσικές δυνάμεις που έχουν οχυρωθεί στη νότια Ουκρανία. Τουλάχιστον, όπως υποστηρίζουν, η Ρωσία εμφανίζεται αποφασισμένη να διατηρήσει τα εδάφη που ελέγχει στην περιοχή της Χερσώνας, μία από τις τέσσερις ουκρανικές περιφέρειες που ο Βλαντίμιρ Πούτιν ισχυρίστηκε αβάσιμα το 2022 ότι ανήκουν στη Ρωσία.

Χωρίς τρόφιμα, πόσιμο νερό, φάρμακα και ηλεκτρικό ρεύμα, υπό έναν «πλήρη αποκλεισμό» και εκτεθειμένοι στα ρωσικά drones, οι συνθήκες στο Όλεσκι δεν είναι πλέον απλώς «κρίσιμες», δήλωσε η Ουκρανή εθελόντρια Ιρίνα-Έστερ Βρατάρεβα στο RFE/RL. «Είναι κόλαση», είπε χαρακτηριστικά.

Οι ατελείωτοι «εφιάλτες» της Ολέσκι

Το Όλεσκι είχε κάποτε περίπου 24.000 κατοίκους. Ο πληθυσμός της έχει πλέον μειωθεί δραματικά εξαιτίας τόσο της φυγής όσο και των θανάτων που προκάλεσε ο πόλεμος, αλλά και μιας από τις πιο καταστροφικές συνέπειές του: τις εκτεταμένες πλημμύρες που ακολούθησαν την καταστροφή του τεράστιου φράγματος της Καχόβκα στον Δνείπερο το 2023. Η Ουκρανία κατηγόρησε τη Ρωσία για την (όπως αποδείχτηκε) ανθρωπιστική καταστροφή, ενώ εκείνη την περίοδο οι ρωσικές δυνάμεις είχαν τον έλεγχο του φράγματος.

Η καταστροφή προκάλεσε ένα τεράστιο κύμα πλημμυρικών υδάτων σε ολόκληρη τη Χερσώνα, βυθίζοντας σχεδόν ολοκληρωτικά το Όλεσκι . Σύμφωνα με ουκρανικές εκτιμήσεις, τουλάχιστον 500 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους και χιλιάδες ακόμη θεωρήθηκαν αγνοούμενοι.

Η Βρατάρεβα, εκπρόσωπος της ουκρανικής οργάνωσης Humanity, η οποία υποστηρίζει ότι έχει απομακρύνει περισσότερους από 7.000 ανθρώπους από περιοχές υπό ρωσική κατοχή, δήλωσε ότι έως τα τέλη Σεπτεμβρίου είχαν απομείνει στο Όλεσκι λιγότεροι από 2.000 άνθρωποι, μεταξύ των οποίων περίπου 50 παιδιά.

Τώρα, με τα «σπίτια τους κατεστραμμένα, τις περιουσίες τους χαμένες», τα προσωπικά τους έγγραφα να έχουν καταστραφεί, ελάχιστες πιθανότητες διαφυγής και ακόμη μικρότερες πιθανότητες να αποκτήσουν νόμιμο καθεστώς στη Ρωσία, πολλοί κάτοικοι αντιμετωπίζουν έναν ακόμη «εφιάλτη»: λιμοκτονούν. «Η πείνα έχει φτάσει σε τέτοιο σημείο ώστε, στην καλύτερη περίπτωση, ένας άνθρωπος μπορεί να φάει μέσα σε μία ημέρα μια αραιή σούπα και μερικές κουταλιές κάποιου είδους χυλού», δήλωσε η Βρατάρεβα, προσθέτοντας με έμφαση: «Αν, βέβαια, έχουν ακόμη κάτι να φάνε», καθώς, όπως επισημαίνουν οι εναπομείναντες κάτοικοι, τα αποθέματα τροφίμων αναμένεται να εξαντληθούν μέσα στον Οκτώβριο. «Έχουν μείνει εντελώς χωρίς τρόφιμα, χωρίς φάρμακα, χωρίς πρόσβαση σε ιατρική περίθαλψη, χωρίς πυροσβεστικά οχήματα και, φυσικά, χωρίς χρήματα».

Οι τελευταίες προμήθειες έφτασαν πριν τέσσερις μήνες

Σύμφωνα με τις ουκρανικές αρχές, η τελευταία φορά που έφτασαν προμήθειες στην πόλη από τη ρωσική πλευρά ήταν περίπου τέσσερις μήνες πριν.

Η επικεφαλής της στρατιωτικής διοίκησης του Όλεσκι , Τετιάνα Χασανένκο, δήλωσε ότι έχουν καταγραφεί ακόμη και «περιπτώσεις ανθρώπων που έτρωγαν σκύλους». Σε ξεχωριστή συνέντευξή της τον Απρίλιο είχε περιγράψει και την αντίστροφη εικόνα: «Έχω φωτογραφία που δείχνει σκύλους να τρώνε το σώμα ενός νεκρού ανθρώπου».

Η Ουκρανή δημοσιογράφος Μαρία Σεμεντσένκο, η οποία μεγάλωσε στο Όλεσκι , δήλωσε ότι συγγενείς της που παραμένουν εκεί τής έχουν περιγράψει πως συλλέγουν βρόχινο νερό και λιώνουν χιόνι για τις ανάγκες του νοικοκυριού. «Γνωρίζω επιβεβαιωμένες περιπτώσεις ανθρώπων που κυνηγούν φασιανούς ή ακόμη και πιάνουν περιστέρια», είπε στο RFE/RL.



Με τον πέμπτο χειμώνα του πολέμου να πλησιάζει, Ουκρανοί αξιωματούχοι προειδοποιούν ότι ο χρόνος τελειώνει για όσους παραμένουν στο Όλεσκι . Όπως είπε η Χασανένκο, «οι άνθρωποι μετρούν τις ώρες και τις ημέρες, ελπίζοντας ότι αυτή η κατάσταση θα λυθεί με κάποιον τρόπο».

Τον περασμένο χειμώνα, ηλικιωμένοι άνθρωποι «πάγωσαν» μέσα στα διαμερίσματα και τα σπίτια τους, όπου η θερμοκρασία έπεφτε ακόμη και στους 3 βαθμούς Κελσίου, δήλωσε τον Απρίλιο η εθελόντρια και κάτοικος του Όλεσκι , Ξένια Αρχίποβα. Αν και δεν υπάρχουν επίσημα στοιχεία για τους θανάτους εκείνης της περιόδου, η Αρχίποβα είπε ότι «όταν είχαν ακόμη τη δύναμη να περπατήσουν, έφταναν στο νοσοκομείο εντελώς εξαντλημένοι: δεν είχαν τίποτα να φάνε».

Το τοπικό νοσοκομείο εξακολουθεί να λειτουργεί, αν και, σύμφωνα με τη Χασανένκο, έχει μείνει χωρίς ηλεκτρικό ρεύμα και καύσιμα για τη γεννήτριά του. Το υπόγειό του χρησιμοποιείται πλέον για την αποθήκευση των σορών των νεκρών.

Ανθρώπινη ασπίδα σε απάνθρωπες συνθήκες

Σύμφωνα με τον Ουκρανό Συνήγορο του Πολίτη, Ντμίτρο Λιούμπινετς, το Κίεβο προσπαθεί από την άνοιξη να δημιουργήσει ανθρωπιστικό διάδρομο που θα συνδέει το Όλεσκι με περιοχές που ελέγχονται από την ουκρανική κυβέρνηση, όμως η Μόσχα δεν έχει συμφωνήσει.

Στα μέσα Σεπτεμβρίου, ο Λιούμπινετς δήλωσε ότι τουλάχιστον 358 άνθρωποι στο  Όλεσκι χρειάζονται άμεση απομάκρυνση.

«Αν θυμάστε μόνο ένα πράγμα από αυτή τη συνάντηση, θυμηθείτε το Όλεσκι . Ακούστε την κραυγή τους για βοήθεια», είπε ο Ουκρανός υπουργός Εξωτερικών Αντρίι Σιμπίχα σε ομιλία του στις 23 Σεπτεμβρίου στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη. «Απαιτήστε από τη Ρωσία να ανοίξει ανθρωπιστικούς διαδρόμους».



Το Κρεμλίνο έχει αναγνωρίσει ότι υπάρχουν «προβλήματα» στην παράδοση τροφίμων και φαρμάκων στο Όλεσκι , αποδίδοντας ωστόσο την «κρίσιμη» κατάσταση στην Ουκρανία και υποστηρίζοντας ότι οι ουκρανικές δυνάμεις απειλούν τις οδούς ανεφοδιασμού. «Ο στρατός μας συνεχίζει να εργάζεται για την επίλυση αυτής της κατάστασης», δήλωσε στις 21 Σεπτεμβρίου ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ.

Ουκρανοί αξιωματούχοι και εθελοντές, ωστόσο, υποστηρίζουν ότι οι ρωσικές δυνάμεις παρεμποδίζουν τις ανθρωπιστικές προσπάθειες, σε ορισμένες περιπτώσεις με τη χρήση βίας, ενώ έχουν επιβάλει σκληρό καθεστώς στο Όλεσκι .

«Σύμφωνα με τις πληροφορίες μας, αρκετοί άνθρωποι που παρέλαβαν τρόφιμα συνελήφθησαν, ξυλοκοπήθηκαν και πετάχτηκαν σε υπόγειο από τις ρωσικές δυνάμεις», δήλωσε ο Ολεξάντρ Προκούντιν, επικεφαλής της στρατιωτικής διοίκησης της περιοχής της Χερσώνας, προσθέτοντας ότι έχουν καταγραφεί επίσης περιστατικά σεξουαλικής βίας σε βάρος ανθρώπων που έλαβαν βοήθεια.

Δεν ήταν σαφές αν αναφερόταν σε συγκεκριμένη αποστολή ανθρωπιστικής βοήθειας. Σε πρόσφατη επιχείρηση, η Ουκρανία χρησιμοποίησε αρκετά βαριά drones για να ρίξει τρόφιμα και άλλες προμήθειες, οι οποίες, σύμφωνα με τον στρατό, έφτασαν σε περίπου 100 νοικοκυριά στην Ολέσκι.

Ο Γιούρι Μποϊέτσκο, διευθύνων σύμβουλος της αμερικανικής ανθρωπιστικής οργάνωσης Hope for Ukraine, δήλωσε ότι οι ρωσικές δυνάμεις «καταρρίπτουν σκόπιμα» τα drones που χρησιμοποιεί η Ουκρανία για να ρίχνει προμήθειες στην περιοχή.

Βομβαρδισμοί σε σημεία παραλαβής προμηθειών

Όταν η ανθρωπιστική βοήθεια εξακολουθούσε να φτάνει στο Όλεσκι πέρυσι, τουλάχιστον πέντε άνθρωποι σκοτώθηκαν από βομβαρδισμό ενώ περίμεναν στην ουρά για να την παραλάβουν, σύμφωνα με την Αρχίποβα, η οποία επικαλέστηκε μαρτυρίες κατοίκων. «Οι άνθρωποι στέκονταν στην ουρά από τις δύο ή τρεις τα ξημερώματα... Και τότε άρχισε ο βομβαρδισμός», είπε.

Χωρίς να δώσει περισσότερες λεπτομέρειες, η Βρατάρεβα δήλωσε επίσης ότι διαθέτει «στοιχεία» για περιστατικά κατά τα οποία οι ρωσικές δυνάμεις έβαλαν σκόπιμα στο στόχαστρο κατοίκους του Όλεσκι με drones. Το RFE/RL δεν ήταν σε θέση να επαληθεύσει ανεξάρτητα τις καταγγελίες.



Η Βρατάρεβα υποστήριξε ότι, καθώς υπάρχουν περιπτώσεις κατοίκων που διακινδύνευσαν τη ζωή τους περνώντας μέσα από ναρκοπέδια για να διαφύγουν, η προσπάθεια της Ουκρανίας να στείλει τρόφιμα στο Όλεσκι , αλλά και οποιαδήποτε ενδεχόμενη διεθνής ανθρωπιστική βοήθεια, θα ισοδυναμούσε πλέον «απλώς με παράταση της αγωνίας».

Στρατιωτικοί αναλυτές, από την πλευρά τους, θεωρούν ότι το  Όλεσκι αποτελεί σημαντικό σημείο συγκέντρωσης και προετοιμασίας των ρωσικών δυνάμεων για επιθέσεις στο τμήμα της περιοχής της Χερσώνας που ελέγχεται από την Ουκρανία, συμπεριλαμβανομένης της ίδιας της Χερσώνας, αλλά και σε άλλες περιοχές της νότιας Ουκρανίας.

Οι κάτοικοι του Όλεσκι , μεταξύ των οποίων ηλικιωμένοι, ασθενείς και άνθρωποι με περιορισμένη κινητικότητα, έχουν «μετατραπεί σε ανθρώπινη ασπίδα», δήλωσε η Βρατάρεβα. «Το σωστό και το μόνο πράγμα που μπορεί πραγματικά να γίνει είναι ανθρωπιστική βοήθεια που θα επιτρέψει την εκκένωσή τους. Μόνο η εκκένωση» είπε και πρόσθεσε πως «δεν έχω δει ποτέ ξανά μια τόσο ολοκληρωτική παγίδα. Παντού αλλού υπήρχαν τουλάχιστον κάποιες μικρές πιθανότητες διαφυγής. Το Όλεσκι δεν προσφέρει καμία τέτοια δυνατότητα».