Ο αμφιλεγόμενος βαρόνος του πετρελαίου που επέλεξε ο Τραμπ για τη Βενεζουέλα: Ποιος είναι ο Αλεχάντρο Μπετανκούρ

Ο Ντόναλντ Τραμπ χαρακτήρισε τη συμφωνία για τον έλεγχο στρατηγικών πετρελαϊκών κοιτασμάτων της Βενεζουέλας ως «τη μεγαλύτερη στην ιστορία». Πίσω όμως από το φιλόδοξο σχέδιο για την αξιοποίηση των τεράστιων ενεργειακών αποθεμάτων της χώρας βρίσκεται ένα αμφιλεγόμενο, για πολλούς, πρόσωπο: ο Αλεχάντρο Μπετανκούρ Λόπες, ο Βενεζουελανός επιχειρηματίας που ανέλαβε να φέρει εις πέρας το σχέδιο παραγωγής και πώλησης πετρελαίου μέσω της εταιρείας North American Blue Energy Partners (Nabep).

Η εταιρεία, με έδρα στα Μπαρμπάντος, δεν ήταν ιδιαίτερα γνωστή εκτός Βενεζουέλας, όμως πλέον βρίσκεται στο επίκεντρο μιας συμφωνίας που αφορά 17 πετρελαϊκά πεδία με συνολικά αποθέματα περίπου 65 δισεκατομμυρίων βαρελιών αργού πετρελαίου.

Σύμφωνα με το BBC, ο άνθρωπος που βρίσκεται πίσω από αυτήν είναι ένας από τους πιο αμφιλεγόμενους επιχειρηματίες της Λατινικής Αμερικής. Ένας άνθρωπος που κατάφερε να δημιουργήσει μια αυτοκρατορία δισεκατομμυρίων, αλλά ταυτόχρονα βρέθηκε στο στόχαστρο ερευνών σε πολλές χώρες για πιθανές υποθέσεις διαφθοράς και ξεπλύματος χρήματος. Ο ίδιος έχει αρνηθεί επανειλημμένα οποιαδήποτε παράνομη δραστηριότητα και δεν έχει καταδικαστεί ποτέ για κάποιο αδίκημα.

Από τις διασυνδέσεις με την εποχή Τσάβες στους «bolichicos»

Ο Λεοπόλντο Αλεχάντρο Μπετανκούρ Λόπες γεννήθηκε στο Καράκας τον Φεβρουάριο του 1980. Με σπουδές στο Πανεπιστήμιο Suffolk της Βοστώνης, σήμερα η περιουσία του εκτιμάται περίπου στα 2,6 δισεκατομμύρια δολάρια.

Ο ίδιος αποδίδει την επιτυχία του στο «επιχειρηματικό πνεύμα» του. Ωστόσο, δημοσιογράφοι που παρακολουθούν επί χρόνια την πορεία του υποστηρίζουν ότι το ξεκίνημά του συνδέθηκε με τις γνωριμίες που απέκτησε στο ιδιωτικό σχολείο Instituto Cumbres του Καράκας. Εκεί φέρεται να γνώρισε τον Χαβιέρ Αλβαράδο Πάρντι, γιο στελέχους που αργότερα θα αναλάμβανε σημαντικές θέσεις στον ενεργειακό τομέα της Βενεζουέλας, μεταξύ άλλων στην κρατική πετρελαϊκή εταιρεία PDVSA.

Σύμφωνα με τον δημοσιογράφο Αλέκ Μπόιντ, που ερευνά την υπόθεση από το 2011, το 2009, όταν η Βενεζουέλα αντιμετώπιζε σοβαρή ενεργειακή κρίση, ο Αλβαράδο σύστησε τον Μπετανκούρ και τους συνεργάτες του στον πατέρα του, υποστηρίζοντας ότι μπορούσαν να λύσουν τα προβλήματα ηλεκτροδότησης, παρότι δεν είχαν εμπειρία στον κλάδο. Λίγο αργότερα η εταιρεία Derwick Associates, που είχε ιδρύσει ο Μπετανκούρ με έναν ξάδελφό του, εξασφάλισε 12 κρατικά συμβόλαια συνολικής αξίας περίπου 5 δισεκατομμυρίων δολαρίων χωρίς διαγωνισμό.

Από εκείνη την περίοδο προέκυψε και το προσωνύμιο «bolichicos» - ένας συνδυασμός των λέξεων «Bolivariano», από την επανάσταση του Ούγκο Τσάβες, και «chicos», δηλαδή νεαροί. Ο όρος χρησιμοποιήθηκε για να περιγράψει μια νέα γενιά επιχειρηματιών που πλούτισαν μέσω σχέσεων με το κράτος.

Ο δικηγόρος του Μπετανκούρ απορρίπτει τον χαρακτηρισμό, υποστηρίζοντας ότι πρόκειται για έναν όρο που δημιούργησαν τα μέσα ενημέρωσης για να περιγράψουν επιτυχημένους νέους επιχειρηματίες.

Η επιχειρηματική αυτοκρατορία και οι κατηγορίες

Η Derwick Associates υποστηρίζει ότι ολοκλήρωσε όλα τα έργα ηλεκτροδότησης που ανέλαβε. Ωστόσο, οργανώσεις κατά της διαφθοράς, όπως η Transparency Venezuela και το Organized Crime and Corruption Reporting Project, έχουν καταγγείλει ότι ορισμένα έργα είτε δεν ολοκληρώθηκαν είτε παρουσιάστηκαν προβλήματα στην εκτέλεσή τους.

Έκθεση της Transparency Venezuela το 2018 ανέφερε ότι 11 από τα έργα της Derwick θα έπρεπε να είχαν κοστίσει περίπου 2,1 δισεκατομμύρια δολάρια. Αν οι εκτιμήσεις αυτές είναι σωστές, το κράτος θα είχε πληρώσει περίπου 138% περισσότερο από το πραγματικό κόστος.

Η νομική ομάδα του Μπετανκούρ έχει χαρακτηρίσει τις κατηγορίες πολιτικά υποκινούμενες επιθέσεις.

Παρά τις αντιδράσεις, η Derwick επεκτάθηκε αργότερα στον πετρελαϊκό τομέα, ενώ ο ίδιος ο Μπετανκούρ δημιούργησε διεθνές επιχειρηματικό δίκτυο. Στα μέσα της δεκαετίας του 2010 απέκτησε πλειοψηφικό πακέτο στην ισπανική εταιρεία γυαλιών Hawkers, ενώ επένδυσε επίσης σε τραπεζικούς οργανισμούς στην Ελβετία και την Αφρική. Σήμερα, σύμφωνα με έρευνες της Transparency Venezuela, το επιχειρηματικό του δίκτυο περιλαμβάνει περίπου 50 εταιρείες σε 16 χώρες.

Οι έρευνες σε ΗΠΑ, Ευρώπη και η επιστροφή στο προσκήνιο

Το 2013 ο πρώην πρέσβης των ΗΠΑ στη Βενεζουέλα Ότο Ράιχ κατέθεσε αγωγή σε αμερικανικό δικαστήριο κατά του Μπετανκούρ και δύο συνεργατών του, κατηγορώντας τους ότι πλήρωσαν μεγάλα ποσά σε κρατικούς αξιωματούχους για την εξασφάλιση συμβολαίων.

Η υπόθεση απορρίφθηκε πέντε χρόνια αργότερα, όμως τα νομικά προβλήματα του επιχειρηματία συνεχίστηκαν. Τα τελευταία χρόνια δικαστικές αρχές σε Ισπανία, Ελβετία, Ανδόρα και ΗΠΑ εξέτασαν υποθέσεις που αφορούσαν πιθανή εμπλοκή του σε δίκτυα διαφθοράς γύρω από την PDVSA. Ο ίδιος δεν έχει κατηγορηθεί επισήμως και αρνείται κάθε παρανομία.

Το 2025 βρέθηκε ξανά στα πρωτοσέλιδα, όταν συνελήφθη δύο φορές από τη βρετανική αστυνομία στο Λονδίνο, όπου είχε εγκατασταθεί. Λίγες ημέρες αργότερα οι ισπανικές αρχές πραγματοποίησαν έρευνα στο πολυτελές κάστρο Αλαμίν, ιδιοκτησίας του στην επαρχία του Τολέδο. Οι επιχειρήσεις αυτές φέρεται να συνδέονταν με έρευνα της ελβετικής εισαγγελίας για πιθανό ξέπλυμα χρήματος.

Γιατί τον επέλεξε ο Τραμπ

Το ερώτημα που πλέον απασχολεί πολλούς είναι γιατί η Ουάσινγκτον επέλεξε έναν τόσο αμφιλεγόμενο επιχειρηματία για το μεγάλο σχέδιο επιστροφής της Βενεζουέλας στην παγκόσμια αγορά πετρελαίου.

Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο έδωσε τρεις λόγους. Πρώτον, υποστήριξε ότι ο Μπετανκούρ έχει αποδεδειγμένη ικανότητα παραγωγής πετρελαίου. Ορισμένοι αναλυτές εκτιμούν ότι η Nabep παράγει περίπου 180.000 βαρέλια την ημέρα, κοντά στην παραγωγή της Chevron στη χώρα, αν και άλλοι αμφισβητούν τα συγκεκριμένα στοιχεία.

Δεύτερον, ανέφερε ότι ο επιχειρηματίας δεν βρίσκεται σήμερα υπό έρευνα στις ΗΠΑ. Τρίτον, υποστήριξε ότι ο Μπετανκούρ είχε στηρίξει την αντιπολίτευση της Βενεζουέλας.

Παρότι είχε ωφεληθεί οικονομικά επί εποχής Τσάβες, ο ίδιος και οι συνεργάτες του δεν θεωρούνταν ιδεολογικοί υποστηρικτές του καθεστώτος. Όταν άλλαξαν οι πολιτικές ισορροπίες, ο Μπετανκούρ ανέπτυξε σχέσεις με τον ηγέτη της αντιπολίτευσης Χουάν Γκουαϊδό, γεγονός που του άνοιξε διαύλους με πρόσωπα κοντά στον Ντόναλντ Τραμπ.

Ο άνθρωπος που «βρίσκεται πάντα στη σωστή πλευρά της ιστορίας»

Σύμφωνα με δημοσιεύματα, ο Μπετανκούρ έπαιξε ρόλο μεσολαβητή μετά την αμερικανική στρατιωτική επιχείρηση της 3ης Ιανουαρίου που οδήγησε στη σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο και της συζύγου του, Σίλια Φλόρες.

Ο ίδιος φέρεται να επικοινώνησε με τη μεταβατική πρόεδρο της Βενεζουέλας Ντέλσι Ροντρίγκες και να τη βοήθησε να έρθει σε επαφή με τον Μάρκο Ρούμπιο. Ο δικηγόρος του υποστηρίζει ότι ο πελάτης του λειτούργησε απλώς ως «ενδιάμεσος», επειδή είχε την εμπιστοσύνη διαφορετικών πλευρών. Η ίδια η Ροντρίγκες υπερασπίστηκε τον Μπετανκούρ, λέγοντας ότι δεν έχει εκκρεμείς υποθέσεις ούτε στη Βενεζουέλα ούτε στις ΗΠΑ.

Για όσους παρακολουθούν την πορεία του εδώ και χρόνια, ένα στοιχείο θεωρείται δεδομένο: η ικανότητά του να προσαρμόζεται. «Είναι εξαιρετικά ικανός. Πάντα καταφέρνει να βρίσκεται εκεί που πρέπει, να αποφεύγει τα προβλήματα και να κερδίζει χρήματα», λέει χαρακτηριστικά ο δημοσιογράφος Αλέκ Μπόιντ.