Tupac: Η δολοφονία που έγινε αμερικανικός μύθος - Γιατί χρειάστηκαν 30 χρόνια για να βρεθεί ο ένοχος

Σχεδόν τριάντα χρόνια χρειάστηκαν για να καθίσει κάποιος στο εδώλιο για τη δολοφονία του Tupac Shakur. Οι δώδεκα ένορκοι στο Λας Βέγκας χρειάστηκαν λιγότερες από τρεις ώρες για να αποφασίσουν ότι ο Duane «Keffe D» Davis ήταν ένοχος για φόνο πρώτου βαθμού. Αν υπάρχει μία εικόνα που συμπυκνώνει ολόκληρη αυτή την ιστορία, είναι ίσως ακριβώς αυτή η χρονική αντίθεση: τρεις δεκαετίες σιωπής, αποτυχημένων ερευνών, νεκρών μαρτύρων, δημόσιων εξομολογήσεων και θεωριών συνωμοσίας, απέναντι σε μερικές ώρες μέσα σε μια αίθουσα δικαστηρίου.

Για πρώτη φορά από το βράδυ της 7ης Σεπτεμβρίου 1996, όταν μια λευκή Cadillac πλησίασε τη BMW του Tupac σε μια διασταύρωση του Λας Βέγκας και ένας άνδρας άνοιξε πυρ, υπάρχει πλέον κάποιος που η αμερικανική Δικαιοσύνη θεωρεί υπεύθυνο για τη δολοφονία. Όχι επειδή αποδείχθηκε ότι εκείνος τράβηξε τη σκανδάλη, αλλά επειδή οι ένορκοι πείστηκαν ότι ήταν ο άνθρωπος που έδωσε το πράσινο φως και οργάνωσε την δολοφονία.

Τριάντα χρόνια μετά, ο πρώτος ένοχος

Ο Davis είναι σήμερα 63 ετών. Στη δεκαετία του ’90 ήταν μία από τις σημαντικές φιγούρες των South Side Compton Crips, σε μια περίοδο κατά την οποία τα σύνορα ανάμεσα στη μουσική βιομηχανία του Λος Άντζελες και στον κόσμο των συμμοριών ήταν συχνά πολύ πιο θολά απ’ όσο θα ήθελαν αργότερα πολλοί να θυμούνται. Η υπόθεση που έφτασε τελικά στο δικαστήριο δεν βασίστηκε σε κάποιο όπλο που βρέθηκε ύστερα από τριάντα χρόνια, ούτε σε νέο γενετικό υλικό ή σε ένα ξεχασμένο αποτύπωμα. Το όπλο της δολοφονίας δεν βρέθηκε ποτέ. DNA και αποτυπώματα που να συνδέουν άμεσα τον Davis με τη σκηνή δεν υπήρχαν.

Αυτό που υπήρχε ήταν κυρίως ο ίδιος ο Davis και η παράξενη ανάγκη του να επιστρέφει ξανά και ξανά στην ίδια ιστορία. Για χρόνια μιλούσε δημόσια για τη δολοφονία, τοποθετούσε τον εαυτό του μέσα στην Cadillac από την οποία έπεσαν οι πυροβολισμοί και τελικά κατέγραψε τη δική του εκδοχή και σε βιβλίο. Η υπεράσπισή του βρέθηκε έτσι να επιχειρεί κάτι σχεδόν παράδοξο: να πείσει τους ενόρκους ότι ο άνθρωπος που είχαν μπροστά τους ήταν ένας αναξιόπιστος αφηγητής, ο οποίος είχε φουσκώσει ή ακόμη και επινοήσει τη συμμετοχή του σε έναν από τους διασημότερους φόνους της σύγχρονης αμερικανικής ιστορίας για χρήματα, δημοσιότητα και προσωπικό μύθο.

Η νύχτα που ξεκίνησαν όλα

Η αφετηρία όσων συνέβησαν εκείνο το βράδυ βρίσκεται λίγες ώρες πριν από τους πυροβολισμούς, μέσα στο MGM Grand. Ο Tupac είχε παρακολουθήσει μαζί με τη συνοδεία του τον αγώνα του Mike Tyson με τον Bruce Seldon. Στο λόμπι του ξενοδοχείου συνάντησε τον Orlando «Baby Lane» Anderson, μέλος των Crips και ανιψιό του Davis. Ακολούθησε ένας άγριος ξυλοδαρμός, καταγεγραμμένος από τις κάμερες ασφαλείας. Δεν επρόκειτο απλώς για έναν ακόμη καβγά γύρω από έναν σταρ της μουσικής. Πίσω από τη σκηνή υπήρχε ήδη μια βαθιά σύγκρουση ανάμεσα στους Crips και στους Mob Piru, ομάδα των Bloods με δεσμούς με ανθρώπους της Death Row Records.

Ο Tupac είχε βρεθεί στο κέντρο ενός κόσμου όπου η καλλιτεχνική περσόνα, η προσωπική αντιπαλότητα, οι δισκογραφικές εταιρείες και οι πραγματικές συμμορίες είχαν αρχίσει να μπλέκονται επικίνδυνα μεταξύ τους. Οι δικηγόροι κατηγορίας υποστήριξαν ότι ο ξυλοδαρμός του Anderson ήταν η σπίθα. Η απάντηση ήρθε λίγες ώρες αργότερα, όταν η BMW στην οποία επέβαιναν ο Tupac και ο Suge Knight σταμάτησε σε κόκκινο φανάρι στη συμβολή των Flamingo Road και Koval Lane. Μια Cadillac πλησίασε από τη δεξιά πλευρά, το παράθυρο κατέβηκε και ακολούθησε καταιγισμός πυρών. Ο Tupac χτυπήθηκε τέσσερις φορές. Μία από τις σφαίρες προκάλεσε καταστροφικό τραυματισμό στον έναν του πνεύμονα. Έμεινε για ημέρες στο νοσοκομείο με μηχανική υποστήριξη και πέθανε στις 13 Σεπτεμβρίου. Ήταν μόλις 25 ετών και ήδη ένας από τους μεγαλύτερους καλλιτέχνες της γενιάς του.

Ο άνθρωπος που μιλούσε περισσότερο απ’ όσο έπρεπε

Ο Anderson θεωρήθηκε από πολύ νωρίς ύποπτος για τους πυροβολισμούς, αλλά δεν κατηγορήθηκε ποτέ και αρνήθηκε οποιαδήποτε συμμετοχή. Δύο χρόνια αργότερα σκοτώθηκε σε διαφορετική ένοπλη σύγκρουση. Με το πέρασμα των χρόνων σκοτώθηκαν πολλοί ακόμη που φέρονταν να βρίσκονταν στην Cadillac. Ο Davis ήταν ουσιαστικά ο τελευταίος ζωντανός από εκείνο το αυτοκίνητο - και ταυτόχρονα εκείνος που μιλούσε περισσότερο από όλους. Δεν βρέθηκε ξαφνικά αντιμέτωπος με κάποιο νέο στοιχείο που τον πρόδωσε. Για μεγάλο διάστημα είχε καταφέρει να μετατρέψει τη γνώση του για τον φόνο σε δημόσια ταυτότητα. Έδινε συνεντεύξεις, αφηγούνταν λεπτομέρειες και παρουσίαζε τον εαυτό του σχεδόν ως τον τελευταίο άνθρωπο που μπορούσε να εξηγήσει τι ακριβώς συνέβη εκείνη τη νύχτα. Σε προηγούμενες επαφές με τις αρχές είχε παραδεχθεί ότι βρισκόταν στο όχημα μαζί με τους ανθρώπους που καταδίωξαν τον Tupac.

Αργότερα έγραψε για όλα αυτά, μετατρέποντας μια δολοφονία στην οποία δήλωνε παρών σε μέρος της προσωπικής του μυθολογίας. Για την κατηγορούσα αρχή, οι διαφορετικές εκδοχές που είχε δώσει κατά καιρούς δεν άλλαζαν την ουσία: κάθε φορά επέστρεφε στο ίδιο βασικό γεγονός, ότι βρισκόταν μέσα στην Cadillac και γνώριζε πώς οργανώθηκε η επίθεση. Για την υπεράσπιση, ακριβώς αυτές οι αντιφάσεις αποδείκνυαν ότι ο Davis μπορούσε να πει οτιδήποτε αρκεί να υπήρχε απέναντί του ένα μικρόφωνο, ένας εκδότης ή μια ευκαιρία να κερδίσει χρήματα.

Ένας φόνος χωρίς όπλο, DNA και αποτυπώματα

Αυτό ακριβώς έκανε τη δίκη τόσο ασυνήθιστη. Δεν υπήρχε το κλασικό αποδεικτικό υλικό μιας υπόθεσης ανθρωποκτονίας. Δεν υπήρχε το όπλο, δεν υπήρχε DNA, δεν υπήρχαν αποτυπώματα που να οδηγούν ευθέως στον Davis. Ο Suge Knight, που καθόταν δίπλα στον Tupac τη στιγμή των πυροβολισμών, δεν κατέθεσε. Ούτε ο Sean «Diddy» Combs, το όνομα του οποίου είχε εμφανιστεί στη λίστα πιθανών μαρτύρων, βρέθηκε τελικά στο βήμα. Η κατηγορούσα αρχή έπρεπε να χτίσει την υπόθεσή σχεδόν εξ ολοκλήρου πάνω σε ένα πλέγμα έμμεσων στοιχείων, παλαιών καταθέσεων και κυρίως στις ίδιες τις επανειλημμένες αφηγήσεις του Davis. Αυτό ήταν και το πιο δύσκολο σημείο για την υπεράσπιση: να αποδομήσει έναν κατηγορούμενο που επί χρόνια είχε σχεδόν αυτοτοποθετηθεί μέσα στην ιστορία. Στο τέλος οι ένορκοι δεν χρειάστηκαν πολύ χρόνο. Αποδέχθηκαν ότι ο Davis δεν χρειαζόταν να έχει πυροβολήσει ο ίδιος για να θεωρηθεί υπεύθυνος. Αρκούσε να πειστούν ότι ήταν ο άνθρωπος που πήρε την απόφαση.

Η υπόθεση που έγινε μύθος του hip hop

Η δολοφονία του Tupac, βέβαια, είχε πάψει εδώ και πολύ καιρό να είναι απλώς ένας αστυνομικός φάκελος. Μέσα σε λίγους μήνες ακολούθησε η δολοφονία του Notorious B.I.G. στο Λος Άντζελες. Η δημόσια αντιπαράθεση ανάμεσα στην Ανατολική και τη Δυτική Ακτή, ο πραγματικός πόλεμος ανάμεσα σε συμμορίες, τα τεράστια οικονομικά συμφέροντα της ανερχόμενης τότε αυτοκρατορίας του hip hop και δύο νεκροί σταρ χωρίς καταδικασμένους δράστες δημιούργησαν το τέλειο έδαφος για κάθε πιθανή θεωρία. Ότι ο Tupac είχε σκηνοθετήσει τον θάνατό του. Ότι η δολοφονία του ήταν υπόθεση της μουσικής βιομηχανίας. Ότι πίσω από αυτήν βρίσκονταν άνθρωποι του αντίπαλου στρατοπέδου. Ότι όσα είχαν συμβεί σε εκείνο το φανάρι ήταν το τελευταίο επεισόδιο μιας πολύ μεγαλύτερης ιστορίας. Για σχεδόν τρεις δεκαετίες κάθε κενό στην επίσημη έρευνα γέμιζε με μια νέα εκδοχή. Και όσο οι αρχές δεν έδιναν απαντήσεις, ο μύθος γινόταν ισχυρότερος από την ίδια την υπόθεση.

Μία καταδίκη που δεν κλείνει όλες τις πληγές

Ακόμη και τώρα, η ετυμηγορία δεν απαντά σε όλα. Δεν αποδεικνύει ποιος ακριβώς τράβηξε τη σκανδάλη. Το όπλο εξακολουθεί να λείπει. Ο Davis έχει ήδη δείξει ότι θα αμφισβητήσει την απόφαση και η νομική διαδρομή δεν έχει τελειώσει. Η ποινή του πρόκειται να ανακοινωθεί στις 13 Οκτωβρίου και μπορεί να είναι ισόβια χωρίς δυνατότητα αποφυλάκισης. Εκείνο όμως που άλλαξε είναι κάτι περισσότερο συμβολικό: για πρώτη φορά από το 1996 η υπόθεση του Tupac δεν έχει μόνο θύμα. Έχει και έναν άνθρωπο που ένα δικαστήριο χαρακτήρισε ένοχο.

Στη διασταύρωση όπου έπεσαν οι πυροβολισμοί εξακολουθούν να εμφανίζονται λουλούδια, ζωγραφιές και χειρόγραφα μηνύματα. Σχεδόν τριάντα χρόνια μετά τον θάνατό του, άνθρωποι που τότε δεν είχαν ακόμη γεννηθεί γνωρίζουν τους στίχους του και συζητούν ακόμη για το ποιος τον σκότωσε. Ένας από τους ενόρκους της δίκης ήταν μόλις 21 ετών - γεννήθηκε περίπου μία δεκαετία μετά τη δολοφονία που κλήθηκε να κρίνει.

Αυτή ίσως είναι και η πραγματική εξήγηση γιατί η υπόθεση δεν έσβησε ποτέ. Η Δικαιοσύνη χρειάστηκε σχεδόν τρεις δεκαετίες για να φτάσει σε μια απάντηση. Ο Tupac χρειάστηκε μόλις 25 χρόνια ζωής για να εξασφαλίσει ότι η ερώτηση δεν θα ξεχαστεί.