Φωνές εκ των έσω για εκλογές στην Ουκρανία, τα σκάνδαλα ροκανίζουν τα ποσοστά του Ζελένσκι

Μια μέρα πριν ορκιστεί ο διάδοχός του στο κυβερνητικό σχήμα της Ουκρανίας, ο πρώην υπουργός Άμυνας και ιδιαίτερα δημοφιλής τους τελευταίους μήνες μεταξύ των Ουκρανών πολιτών, Μιχάιλο Φεντόροφ έριξε... τη βόμβα: υποστήριξε πως η χώρα του αντιμετωπίζει πρόβλημα διακυβέρνησης και κάλεσε να οδηγηθεί σε εκλογές, τονίζοντας χαρακτηριστικά πως οι δημοκρατικές διαδικασίες δεν μπορούν να είναι όμηροι της Ρωσίας.

«Πρέπει να βρούμε έναν νόμιμο, ασφαλή και ρεαλιστικό μηχανισμό που θα επιτρέψει στην Ουκρανία να επαναφέρει την πλήρη δημοκρατική της διαδικασία, ακόμη και υπό τις συνθήκες ενός μακροχρόνιου πολέμου», δήλωσε σε βιντεοσκοπημένο μήνυμα ο Φεντόροφ, ανάβοντας... επιπλέον φωτιές στα μπατζάκια του Ζελένσκι, ο οποίος τις τελευταίες ώρες βρίσκεται αντιμέτωπος με ένα νέο σκάνδαλο διαφθοράς.



Πέρα και πάνω, όμως, από αυτό, είναι το γεγονός πως ο 35χρονος Φεντόροφ είναι ο πρώτος άνθρωπος με δημόσιο λόγο στην Ουκρανία, που αμφισβητεί τον νυν πρόεδρο και έχει αρχίσει, ήδη, να προβάλλεται από πολλούς ως ένας εκ των βασικών αντιπάλων για τη διεκδίκηση του κορυφαίου αξιώματος, όταν γίνουν οι επόμενες εκλογές.

Η άνοδος του Φεντόροφ

Είναι χαρακτηριστικό πως η δημοτικότητα του, προσανατολισμένου στις μεταρρυθμίσεις και με κλίση στην τεχνολογική καινοτομία, Φεντόροφ, ενισχύθηκε μετά την αιφνιδιαστική απομάκρυνσή του από τον Ζελένσκι τον περασμένο μήνα, μόλις έξι μήνες μετά την ανάληψη του υπουργείου Άμυνας. Η απόφαση είχε προκαλέσει ένα σπάνιο για τις συνθήκες πολέμου κύμα διαδηλώσεων στους δρόμους.

Το ουκρανικό μέσο NV επικαλέστηκε δημοσκόπηση της SOCIS, σύμφωνα με την οποία ο Ζελένσκι συγκεντρώνει σήμερα περίπου 22%, ο πρώην αρχηγός των ουκρανικών ενόπλων δυνάμεων και νυν πρεσβευτής της Ουκρανίας στη Βρετανία, Βαλερί Ζαλούζνι 21% και ο Φεντόροφ 13%. Το πλέον ανησυχητικό στοιχείο για τον σημερινό πρόεδρο, όμως, βρίσκεται στον δεύτερο γύρο. Δημοσκοπήσεις έχουν δείξει ότι, εάν είτε ο Ζαλούζνι είτε ο Φεντόροφ περάσουν μαζί του σε επαναληπτική ψηφοφορία, θα μπορούσαν να τον κερδίσουν.

Στους πιθανούς ισχυρούς υποψηφίους για να στηθούν απέναντι στον Ζελένσκι και να τον αμφισβητήσουν, συγκαταλέγεται επίσης ο Κίριλο Μπουντάνοφ, πρώην επικεφαλής της στρατιωτικής υπηρεσίας πληροφοριών και νυν προσωπάρχης της ουκρανικής προεδρίας.

Πόσο εφικτό είναι να γίνουν οι εκλογές εν μέσω πολέμου

Πόσο πιθανό και εφικτό είναι, όμως, να οδηγηθούν πράγματι οι Ουκρανοί στις κάλπες με ασφάλεια, την ώρα που οι βομβαρδισμοί από τις ρωσικές δυνάμεις μαίνονται καθημερινά, ακόμα και σε καθαρά πολιτικούς στόχους;

Η Ουκρανία πραγματοποίησε τις τελευταίες εκλογές της το 2019 και βρίσκεται υπό καθεστώς στρατιωτικού νόμου από τον Φεβρουάριο του 2022, όταν η Ρωσία ξεκίνησε την πλήρους κλίμακας εισβολή. Ο στρατιωτικός νόμος απαγορεύει τη διεξαγωγή εκλογών για λόγους ασφαλείας.

Την ίδια στιγμή, οι μάχες συνεχίζονται σε ένα μέτωπο μήκους άνω των 1.200 χιλιομέτρων στα ανατολικά, τα νότια και τα βόρεια της χώρας. Εκατοντάδες ρωσικά drones και πύραυλοι πλήττουν τακτικά ουκρανικές πόλεις ακόμη και μακριά από τις γραμμές του μετώπου, ενώ οι επιθέσεις στο ενεργειακό δίκτυο προκαλούν διακοπές ηλεκτροδότησης.

Οι δημοσκοπήσεις έχουν δείξει, επανειλημμένα, ότι η πλειονότητα των Ουκρανών αντιτίθεται στη διεξαγωγή εκλογών όσο διαρκεί ο πόλεμος.

Χρειάζονται τουλάχιστον έξι μήνες προετοιμασίας

Ο πολιτικός αναλυτής Βολοντίμιρ Φεσένκο θεωρεί, μιλώντας στο Reuters, ότι απαραίτητη προϋπόθεση ακόμη και για να αρχίσει η συζήτηση περί εκλογών είναι τουλάχιστον μια κατάπαυση του πυρός στον αέρα.

Ακόμη και τότε, όμως, το Κίεβο θα πρέπει ουσιαστικά να δημιουργήσει από την αρχή το νομοθετικό πλαίσιο για τη διεξαγωγή εκλογών υπό τις νέες συνθήκες. Θα χρειαστεί νέος νόμος που θα καθορίζει το χρονοδιάγραμμα, τους κανόνες και τις διαδικασίες, με τον Φεσένκο να εκτιμά ότι μόνο αυτή η προετοιμασία θα απαιτούσε περίπου έξι μήνες.

Παράλληλα, σύμφωνα με αναλυτές, οι ουκρανικές αρχές θα πρέπει να δημιουργήσουν δικλίδες ασφαλείας απέναντι σε πιθανές προσπάθειες παρέμβασης ή χειραγώγησης της διαδικασίας από τη Ρωσία.

Η Μόσχα υποστηρίζει ότι ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι δεν είναι πλέον νόμιμος πρόεδρος, επειδή η θητεία του έληξε τον Μάιο του 2024, και ισχυρίζεται ότι για τον λόγο αυτό δεν μπορεί να υπογράφει ειρηνευτικές συμφωνίες εκ μέρους της Ουκρανίας.

Κριτική για την απουσία εκλογών έχει ασκήσει και ο Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος σε συνέντευξή του στο Politico τον περασμένο Δεκέμβριο είχε δηλώσει ότι έχει έρθει η ώρα να στηθούν κάλπες.

Διασκορπισμένοι οι Ουκρανοί ψηφοφόροι

Ένα ιδιαίτερο πρακτικό πρόβλημα για τη διενέργεια εκλογών αφορά τα εκατομμύρια των Ουκρανών που έχουν εγκαταλείψει τα σπίτια τους λόγω του πολέμου.

Η επικαιροποίηση του κρατικού εκλογικού καταλόγου, ώστε να καταγραφεί ποιος έχει δικαίωμα ψήφου και - κυρίως - πού μπορεί να ψηφίσει, αποτελεί από μόνη της μια σύνθετη διαδικασία με τεράστιο όγκο δουλειάς.

Στα τέλη Ιουνίου, περισσότεροι από 4,4 εκατομμύρια Ουκρανοί βρίσκονταν υπό καθεστώς προσωρινής προστασίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Αυτό σημαίνει ότι το Κίεβο θα έπρεπε να οργανώσει εκατοντάδες εκλογικά τμήματα σε ολόκληρη την Ευρώπη, προκειμένου να μπορέσουν να ασκήσουν το εκλογικό τους δικαίωμα.

Παράλληλα, σχεδόν 4 εκατομμύρια άνθρωποι παραμένουν εσωτερικά εκτοπισμένοι στην Ουκρανία, σύμφωνα με στοιχεία της υπηρεσίας μετανάστευσης του ΟΗΕ.

Η καταγραφή όλων αυτών των πολιτών δεν θα ήταν απλή διαδικασία και, σύμφωνα με αναλυτές, θα απαιτούσε σημαντικούς πόρους και προσωπικό σε μια περίοδο κατά την οποία η χώρα εξακολουθεί να δίνει προτεραιότητα στην άμυνά της.

Πώς θα ψηφίσουν ένα εκατομμύριο στρατιωτικοί

Ακόμη μεγαλύτερο είναι το ζήτημα με τις ουκρανικές ένοπλες δυνάμεις. Περίπου ένα εκατομμύριο άνθρωποι υπηρετούν στις δυνάμεις άμυνας της χώρας και η διοργάνωση μιας ελεύθερης και μυστικής ψηφοφορίας για στρατιώτες που βρίσκονται σε μέτωπα όπου οι επιθέσεις με drones αποτελούν καθημερινότητα θα ήταν εξαιρετικά επικίνδυνη και - πιθανότατα - θα απαιτούσε ειδικές νομοθετικές ρυθμίσεις.

Άλλο ένα κρίσιμο ζήτημα αφορά στους Ουκρανούς που παραμένουν στις κατεχόμενες περιοχές. Σύμφωνα με εκτιμήσεις Ουκρανών αξιωματούχων για το 2024, περίπου 4,5 εκατομμύρια ενήλικοι Ουκρανοί βρίσκονταν στα εδάφη αυτά, σε Χερσώνα, Ντονέτσκ, Λουχάνσκ και Ζαπορίζια.

Η Ρωσία ελέγχει περίπου το 19% της ουκρανικής επικράτειας και σχεδιάζει να πραγματοποιήσει δικές της εκλογές στις περιοχές αυτές τον επόμενο μήνα, διαδικασία την οποία το Κίεβο χαρακτηρίζει παράνομη.

Ποιες είναι οι πιθανότητες επανεκλογής του Ζελένσκι

Παρά τη φθορά που έχει υποστεί έπειτα από χρόνια πολέμου και τα διάφορα σκάνδαλα που έχουν «σκάσει» κατά καιρούς, ο Ζελένσκι εξακολουθεί να συγκεντρώνει ισχυρές πιθανότητες επανεκλογής, σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις.

Η δημοτικότητά του είχε φτάσει περίπου στο 90% κατά τους πρώτους μήνες μετά τη ρωσική εισβολή, αλλά έκτοτε έχει υποχωρήσει κοντά στο 60%, ανάλογα με τη δημοσκόπηση.

Πολιτικοί αναλυτές και δημοσκόποι εκτιμούν ότι τα ποσοστά αποδοχής του επλήγησαν από το μεγάλο σκάνδαλο διαφθοράς στον ενεργειακό τομέα το 2025. Στη συνέχεια, ωστόσο, ανέκαμψαν και ο Ζελένσκι εξακολουθεί να προηγείται των περισσότερων παραδοσιακών πολιτικών αντιπάλων του.