Τα εγκλήματα του Άσαντ που έφεραν τη θανατική ποινή: Πάνω από 202.000 νεκροί άμαχοι, επιθέσεις με χημικά

Δικαστήριο της Δαμασκού καταδίκασε την Τρίτη σε θάνατο τον πρώην πρόεδρο της Συρίας, Μπασάρ αλ Άσαντ, έπειτα από δίκη που διεξήχθη ερήμην του, κρίνοντάς τον ένοχο για εγκλήματα που περιλαμβάνουν δολοφονίες, βασανιστήρια και αυθαίρετες συλλήψεις κατά τη διάρκεια του, σχεδόν, 14ετούς εμφυλίου πολέμου που συντάραξε τη χώρα.

Πρόκειται για την πρώτη καταδίκη σε βάρος του Άσαντ, ο οποίος ανατράπηκε από την εξουσία μετά την επίθεση των ανταρτών τον Δεκέμβριο του 2024, η οποία έβαλε τέλος σε δεκαετίες αυταρχικής διακυβέρνησης της οικογένειάς του στη Συρία, καθώς και στον αιματηρό πόλεμο που κόστισε τη ζωή σε εκατοντάδες χιλιάδες Σύρους.



Ο Άσαντ φυγαδεύτηκε από τη Δαμασκό, καθώς οι δυνάμεις των ανταρτών πλησίαζαν, πριν από σχεδόν δύο χρόνια, και σήμερα βρίσκεται στη Μόσχα.

Κατά τη διάρκεια δίκης πρώην κυβερνητικών αξιωματούχων την Τρίτη, δικαστής επέβαλε στον Άσαντ τη θανατική ποινή για τα εγκλήματα της «εκ προμελέτης και εκ προθέσεως δολοφονίας περισσότερων του ενός ανθρώπων και παιδιών, βασανιστηρίων, αυθαίρετων συλλήψεων και εγκλημάτων κατά της ανθρωπότητας».

Σε θάνατο καταδικάστηκαν, επίσης, ο αδερφός του Μπαχέρ και ο Ατέφ Νατζίμπ, αξιωματούχος των υπηρεσιών ασφαλείας επί καθεστώτος Άσαντ.



Ο Μπασάρ αλ Άσαντ, ο οποίος γεννήθηκε το 1965, ανέλαβε την προεδρία της Συρίας το 2000, μετά τον θάνατο του πατέρα του, Χαφέζ αλ Άσαντ. Διατήρησε την κυριαρχία της οικογένειάς του και την ισχυρή θέση της αλαουιτικής κοινότητας στην - κατά πλειονότητα - σουνιτική μουσουλμανική χώρα, καθώς και τη θέση της Συρίας ως συμμάχου του Ιράν και αντιπάλου του Ισραήλ και των Ηνωμένων Πολιτειών.

Τα πρώτα χρόνια της διακυβέρνησής του σημαδεύτηκαν από τον πόλεμο στο Ιράκ και την κρίση στον Λίβανο. Ωστόσο, η προεδρία του καθορίστηκε κυρίως από τον εμφύλιο πόλεμο, ο οποίος ξέσπασε μέσα από τις εξεγέρσεις της Αραβικής Άνοιξης το 2011. Τότε, Σύροι πολίτες που ζητούσαν δημοκρατικές μεταρρυθμίσεις, τον άκουσαν να μιλάει για «συνωμοσία με την οποία είναι αντιμέτωπη η Συρία» και καθοδηγείται από ξένες δυνάμεις, απειλώντας όσους είχαν διαφορετική άποψη: «Η εξάλειψη της στάσης είναι εθνικό, ηθικό και θρησκευτικό καθήκον, και όλοι όσοι μπορούν να συμβάλουν στην εξάλειψή της και δεν το κάνουν, αποτελούν μέρος της», έλεγε τον Μάρτιο του 2011 από τη ροτόντα του κοινοβουλίου, ανοίγοντας, ουσιαστικά, τον ασκό του Αιόλου: οι διαδηλώσεις εντάθηκαν, οι δυνάμεις του καθεστώτος απάντησαν με φονική βία, με την καταστολή των κινητοποιήσεων να εξελίσσεται σε έναν πολυετή πόλεμο που προκάλεσε τεράστιες ανθρώπινες απώλειες και καταστροφές στη χώρα.

Τουλάχιστον 202.000 νεκροί άμαχοι και επτά εκατομμύρια πρόσφυγες στο εξωτερικό

Λίγο μετά την πτώση του, το Δεκέμβριο του 2024, το Συριακό Δίκτυο για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα (SNHR) έδωσε στη δημοσιότητα, συνοπτικά, τις τεράστιες ανθρώπινες και υλικές απώλειες που, προκάλεσε το καθεστώς του Μπασάρ Άσαντ στη συριακή κοινωνία και το συριακό κράτος κατά τα τελευταία 14 χρόνια και είχαν ως συνέπεια να κατηγορηθεί για εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας.

Το Syrian Network for Human Rights (SNHR) καταγράφει σε καθημερινή βάση από το 2011 τις παραβιάσεις που αποδίδει στο καθεστώς που ανατράπηκε, καθώς και σε άλλες πλευρές της σύγκρουσης, στο πλαίσιο της αποστολής του για την προώθηση της δικαιοσύνης και της λογοδοσίας.

Η διαδικασία αυτή επέτρεψε στο SNHR να δημιουργήσει μια βάση δεδομένων που περιλαμβάνει εκατομμύρια περιστατικά, αναφορές και υποθέσεις. Από την έναρξη της καταγραφής μέχρι σήμερα, η οργάνωση έχει δημοσιεύσει περισσότερες από 1.800 εκθέσεις και ανακοινώσεις για τις πολυάριθμες μορφές παραβιάσεων που υπέστη ο συριακός λαός. Συνολικά, το Παρατηρητήριο κάνει λόγο για περίπου 202.000 νεκρούς αμάχους, ενώ άλλες εκτιμήσεις τονίζουν πως, συνολικά, οι νεκροί από τον εμφύλιο της Συρίας ξεπέρασαν το μισό εκατομμύριο.

Οι σημαντικότερες παραβιάσεις

Εξωδικαστικές εκτελέσεις

Το SNHR έχει καταγράψει τον θάνατο τουλάχιστον 202.000 αμάχων από τις δυνάμεις του καθεστώτος Μπασάρ Άσαντ. Μεταξύ των θυμάτων βρίσκονται 23.058 παιδιά και 12.010 γυναίκες.

Εξαναγκαστικές εξαφανίσεις

Στη βάση δεδομένων του SNHR έχουν καταγραφεί τουλάχιστον 96.321 περιπτώσεις εξαναγκαστικών εξαφανίσεων που αποδίδονται στις δυνάμεις του καθεστώτος Άσαντ. Ανάμεσα στους εξαφανισμένους βρίσκονται 2.329 παιδιά και 5.742 γυναίκες.

Θάνατοι από βασανιστήρια

Τουλάχιστον 15.102 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους έπειτα από βασανιστήρια από τις δυνάμεις του καθεστώτος Άσαντ, σύμφωνα με το SNHR. Μεταξύ των θυμάτων ήταν 190 παιδιά και 95 γυναίκες.

Η χρήση τεσσάρων τύπων καταστροφικών όπλων

Βόμβες-βαρέλια

Από τον Ιούλιο του 2012, η πολεμική αεροπορία του καθεστώτος Άσαντ έριξε τουλάχιστον 81.916 βόμβες-βαρέλια. Από τις επιθέσεις αυτές σκοτώθηκαν 11.087 άμαχοι, μεταξύ των οποίων 1.821 παιδιά και 1.780 γυναίκες.

Χημικά όπλα

Το SNHR έχει καταγράψει 217 επιθέσεις με χημικά όπλα από το καθεστώς Μπασάρ Άσαντ. Η πρώτη, σύμφωνα με την οργάνωση, πραγματοποιήθηκε στη συνοικία Αλ Μπαγιάντα της Χομς στις 23 Δεκεμβρίου 2012. Συνολικά, από τις επιθέσεις με χημικά όπλα έχασαν τη ζωή τους 1.514 άνθρωποι. Από αυτούς, οι 1.413 ήταν άμαχοι, μεταξύ των οποίων 214 παιδιά και 262 γυναίκες. Άλλοι 11.080 άνθρωποι τραυματίστηκαν.

Πυρομαχικά διασποράς

Το SNHR έχει καταγράψει 252 επιθέσεις με πυρομαχικά διασποράς από τις δυνάμεις του καθεστώτος Μπασάρ Άσαντ, από την πρώτη χρήση των συγκεκριμένων όπλων τον Ιούλιο του 2012. Οι επιθέσεις αυτές είχαν ως αποτέλεσμα να σκοτωθούν 835 άνθρωποι, μεταξύ των οποίων 337 παιδιά και 191 γυναίκες.

Εμπρηστικά όπλα

Το SNHR κατέγραψε τουλάχιστον 51 επιθέσεις με εμπρηστικά όπλα εναντίον κατοικημένων περιοχών από τον Μάρτιο του 2011.

Εκατομμύρια Σύροι εκτοπίστηκαν

Από το 2011 έως το 2024, οι εκτεταμένες παραβιάσεις που αποδίδονται στο πρώην καθεστώς του Μπασάρ Άσαντ και στους συμμάχους του οδήγησαν στον εσωτερικό εκτοπισμό περίπου 6,8 εκατομμυρίων Σύρων.

Παράλληλα, ακόμη επτά εκατομμύρια Σύροι πρόσφυγες αναζήτησαν καταφύγιο στο εξωτερικό, σύμφωνα με την Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες (UNHCR).

Σύμφωνα με το SNHR, το καθεστώς που ανατράπηκε και οι σύμμαχοί του δεν προκάλεσαν μόνο ανυπολόγιστης έκτασης καταστροφές και εκτοπισμούς, αλλά θέσπισαν επίσης νόμους που παραβίαζαν θεμελιώδη ανθρώπινα δικαιώματα, με ειδικό στόχο την κατάσχεση περιουσιών εκτοπισμένων και προσφύγων.