Axios: Γιατί η συμφωνία ΗΠΑ - Ιράν για το τέλος του πολέμου προκαλεί «πονοκέφαλο» στον Νετανιάχου

Το βράδυ της Πέμπτης (11/06), ο Ντόναλντ Τραμπ επικοινώνησε τηλεφωνικά με τον Μπενιαμίν Νετανιάχου μεταφέροντάς του μια εξέλιξη που, σύμφωνα με το Axios, ο Ισραηλινός πρωθυπουργός δεν επιθυμούσε να ακούσει: οι Ηνωμένες Πολιτείες βρίσκονταν πολύ κοντά στην υπογραφή συμφωνίας με το Ιράν.

«Αυτή είναι η συμφωνία. Πρόκειται για μια πολύ καλή συμφωνία και έχει έρθει η στιγμή να τερματιστεί ο πόλεμος», φέρεται να είπε ο Τραμπ στον Νετανιάχου, σύμφωνα με ανώτερο Αμερικανό αξιωματούχο.

Η εξέλιξη αυτή φαίνεται να απέχει σημαντικά από τις προσδοκίες του Ισραηλινού πρωθυπουργού, ο οποίος από την αρχή πίστευε ότι η σύγκρουση θα μπορούσε να οδηγήσει ακόμη και σε αλλαγή καθεστώτος στην Τεχεράνη. Τέσσερις μήνες πριν από τις εκλογές στο Ισραήλ, πολιτικοί του αντίπαλοι τον κατηγορούν ότι αποδέχεται τις πρωτοβουλίες του Τραμπ και μετατρέπει το Ισραήλ σε «υποτελή σύμμαχο» των ΗΠΑ.

Κατά την τηλεφωνική τους συνομιλία, ο Νετανιάχου φέρεται να αναγνώρισε ότι δεν είχε τη δυνατότητα να αποτρέψει την υπογραφή της συμφωνίας. Όπως δήλωσε Αμερικανός αξιωματούχος στο Axios, «κατάλαβε πως η συμφωνία προχωρούσε και δεν μπορούσε να τη σταματήσει».

Παρότι αξιωματούχοι τόσο στην Ουάσινγκτον όσο και στην Τεχεράνη δηλώνουν ότι οι διαπραγματεύσεις βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο, επισημαίνουν ότι δεν έχουν ακόμη ολοκληρωθεί.

Οι σχεδιασμοί του Ισραήλ και η παρέμβαση Τραμπ

Σύμφωνα με το δημοσίευμα, καθώς η ένταση με το Ιράν αυξανόταν τις προηγούμενες ημέρες, ο Νετανιάχου εξέταζε το ενδεχόμενο εκτεταμένων επιθέσεων σε ενεργειακές και άλλες κρίσιμες υποδομές. Ωστόσο, ο Τραμπ φέρεται να απέτρεψε την υλοποίηση αυτών των σχεδίων την τελευταία στιγμή.

Έκτοτε, ο Ισραηλινός πρωθυπουργός εμφανίζεται να έχει περιορισμένο ρόλο στις εξελίξεις, αναζητώντας πληροφορίες από συμμάχους του στην Ουάσινγκτον σχετικά με την πορεία των διαπραγματεύσεων.

Η ανάρτηση του Τραμπ την Πέμπτη, με την οποία υποστήριξε ότι είχε επιτευχθεί συμφωνία, αιφνιδίασε το Ισραήλ. Όταν ακολούθησε το τηλεφώνημα περίπου μία ώρα αργότερα, ο Νετανιάχου δεν αντέδρασε έντονα ούτε εξέφρασε σοβαρές αντιρρήσεις, σύμφωνα με αμερικανικές πηγές.

Αντιθέτως, φέρεται να δήλωσε ότι εμπιστεύεται τον Τραμπ να διασφαλίσει πως η τελική συμφωνία θα λαμβάνει υπόψη τις κοινές ανησυχίες των δύο χωρών για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης.

Επιφυλάξεις στο Ισραήλ

Παρά το γεγονός ότι η ισραηλινή κυβέρνηση αποφεύγει να ασκήσει δημόσια κριτική στον Αμερικανό πρόεδρο, στο παρασκήνιο εκφράζονται έντονες επιφυλάξεις για τη συμφωνία.

Βασική ανησυχία αποτελεί το ενδεχόμενο το Ιράν να αξιοποιήσει τη λήξη των συγκρούσεων για να κερδίσει χρόνο, χωρίς να προχωρήσει σε ουσιαστικές παραχωρήσεις όσον αφορά το πυρηνικό του πρόγραμμα. Παράλληλα, εκτιμάται ότι η άρση των πιέσεων θα μπορούσε να ενισχύσει οικονομικά την ιρανική κυβέρνηση μέσω των εξαγωγών πετρελαίου.

Ο υπουργός Άμυνας του Ισραήλ, Ίσραελ Κατζ, δήλωσε ότι ο Τραμπ ενεργεί με βάση τα αμερικανικά συμφέροντα, υπογραμμίζοντας ωστόσο πως το Ισραήλ αναμένει να διατηρηθούν οι κοινές «κόκκινες γραμμές» σχετικά με το πυρηνικό πρόγραμμα, τους βαλλιστικούς πυραύλους και τις φιλοϊρανικές οργανώσεις στην περιοχή.

Σημεία τριβής και ο ρόλος του Λιβάνου

Ο Κατζ επανέλαβε επίσης ότι το Ισραήλ διατηρεί το δικαίωμα να ενεργήσει αυτόνομα εάν θεωρήσει ότι απειλείται από το ενδεχόμενο το Ιράν να αποκτήσει πυρηνικά όπλα.

Παράλληλα, Ισραηλινοί αξιωματούχοι ανησυχούν ότι η προβλεπόμενη εκεχειρία στον Λίβανο ενδέχεται να περιορίσει την επιχειρησιακή ελευθερία τους απέναντι στη Χεζμπολάχ, καθώς η Ουάσινγκτον θα μπορούσε να ζητά προηγούμενη συνεννόηση για μελλοντικές στρατιωτικές ενέργειες.

Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε ότι οι ΗΠΑ αναγνωρίζουν τις ανησυχίες του Ισραήλ, τονίζοντας πως καμία χώρα δεν καλείται να απεμπολήσει το δικαίωμα της αυτοάμυνας. Παράλληλα, εξέφρασε την πεποίθηση ότι όλες οι πλευρές θα συμμετάσχουν τελικά στην ειρηνευτική διαδικασία.

Διαβεβαιώσεις από τον Λευκό Οίκο

Νέες ανησυχίες προκλήθηκαν την Παρασκευή, όταν ιρανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης υποστήριξαν ότι η συμφωνία θα εξασφάλιζε άμεσα δισεκατομμύρια δολάρια για την Τεχεράνη.

Σύμφωνα με αμερικανικές πηγές, το Ισραήλ ζήτησε διευκρινίσεις από τον Λευκό Οίκο, ο οποίος απάντησε ότι οι σχετικές αναφορές παρερμηνεύουν τους όρους της συμφωνίας. Οι ΗΠΑ διαβεβαίωσαν ότι οποιαδήποτε οφέλη προς το Ιράν θα εξαρτηθούν από την προηγούμενη εκπλήρωση συγκεκριμένων δεσμεύσεων από την ιρανική πλευρά.

Την ίδια στιγμή, η κατάσταση στον Λίβανο παραμένει ένας παράγοντας που θα μπορούσε να επηρεάσει την εφαρμογή της συμφωνίας. Οι ισραηλινές δυνάμεις εξακολουθούν να βρίσκονται σε περιοχές του νότιου Λιβάνου, ενώ οι εντάσεις με τη Χεζμπολάχ συνεχίζονται.

Αμερικανοί αξιωματούχοι ξεκαθαρίζουν ότι ενδεχόμενες επιθέσεις της Χεζμπολάχ κατά του Ισραήλ ή συνέχιση της στρατιωτικής υποστήριξης της οργάνωσης από το Ιράν θα συνιστούσαν παραβίαση των προβλεπόμενων όρων.

Για τον Νετανιάχου, η αποδοχή μιας συμφωνίας που τερματίζει τον πόλεμο χωρίς να έχουν επιτευχθεί οι βασικοί στρατηγικοί στόχοι που είχε θέσει η κυβέρνησή του συνιστά ένα σοβαρό πολιτικό και γεωπολιτικό πλήγμα.