Γιατί επιμένει ο βήχας τόσες ημέρες μετά το κρυολόγημα, τι βοηθά και τι όχι για να τον ξεπεράσουμε

Το κρυολόγημα πέρασε, ο πυρετός και η καταρροή υποχώρησαν, ο βήχας όμως επιμένει. Πρόκειται για τον λεγόμενο μεταλοιμώδη βήχα, που μπορεί να κρατήσει από τρεις έως οκτώ εβδομάδες μετά τη λοίμωξη και εμφανίζεται έως και σε έναν στους τέσσερις ενήλικες, εξηγεί στη Washington Post η Megan Conroy, πνευμονολόγος και εντατικολόγος στο Ιατρικό Κέντρο Wexner του Πανεπιστημίου Πολιτείας του Οχάιο.

Οι περισσότερες λοιμώξεις του αναπνευστικού, όπως το κρυολόγημα, η γρίπη και η COVID-19, οφείλονται σε ιούς και ολοκληρώνουν τον κύκλο τους σε μία έως δύο εβδομάδες. Ο βήχας, όμως, είναι σχεδόν πάντα το τελευταίο σύμπτωμα που εξαφανίζεται.

Γιατί ο βήχας δεν λέει να φύγει

Ο ακριβής μηχανισμός δεν είναι πλήρως γνωστός. Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι ορισμένοι ιοί αφήνουν πίσω τους φλεγμονή και μικροβλάβες στο επιθήλιο, την εσωτερική επένδυση των αεραγωγών.

• Συχνά, συμβάλλουν και άλλοι παράγοντες:
• Οπισθορρινική έκκριση: οι εκκρίσεις από τα ιγμόρεια κατεβαίνουν στον φάρυγγα και ερεθίζουν τους υποδοχείς του βήχα.
• Παλινδρόμηση: στη λαρυγγοφαρυγγική μορφή της, μικρές ποσότητες οξέος φτάνουν ως τον λαιμό, προκαλώντας βήχα ή αίσθημα «κόμπου», ακόμη και χωρίς καούρες.
• Άσθμα: η ίωση μπορεί να «ξυπνήσει» ένα ήπιο άσθμα ή μια λανθάνουσα φλεγμονή που δεν είχε εκδηλωθεί.

Ο ίδιος ο βήχας: με τον καιρό, υπερδιεγείρει τα νεύρα της αναπνευστικής οδού, που αντιδρούν πλέον ακόμη και σε μικρές αλλαγές θερμοκρασίας. Οι γιατροί το ονομάζουν υπερευαισθησία του βήχα.
Κρύος και ξηρός αέρας, αλλεργιογόνα όπως η σκόνη και το τρίχωμα των κατοικιδίων, η έντονη άσκηση, καθώς και το κάπνισμα και το άτμισμα, επιδεινώνουν την κατάσταση. Η Conroy συστήνει κασκόλ ή μάσκα μπροστά στο στόμα όταν βγαίνει κανείς στο κρύο, ενώ η οικογενειακή γιατρός Elizabeth Foley Mock, μέλος του διοικητικού συμβουλίου της Αμερικανικής Ακαδημίας Οικογενειακών Ιατρών, προτείνει υγραντήρα σε χώρους με συνεχή θέρμανση.

Τι βοηθά και τι όχι

Στις περισσότερες περιπτώσεις, ο βήχας υποχωρεί σταδιακά από μόνος του. Όσο περιμένει κανείς, ένα κουταλάκι μέλι μερικές φορές την ημέρα μπορεί να ανακουφίσει τον λαιμό (όχι σε βρέφη κάτω του ενός έτους).

Τα περισσότερα μη συνταγογραφούμενα αντιβηχικά προσφέρουν ελάχιστα, σύμφωνα με την Conroy, ενώ ορισμένα μπορεί να βλάψουν. Τα αποσυμφορητικά, όπως η ψευδοεφεδρίνη, ανεβάζουν την πίεση και αλληλεπιδρούν με άλλα φάρμακα. Πολλά σιρόπια περιέχουν και παρακεταμόλη, οπότε όποιος παίρνει ταυτόχρονα περισσότερα από ένα σκευάσματα κινδυνεύει με ακούσια υπερδοσολογία και βλάβη στο ήπαρ. Οι δύο γιατροί θεωρούν ασφαλή επιλογή τη γουαϊφενεσίνη, που ρευστοποιεί τη βλέννα, χωρίς όμως θεαματική επίδραση στον βήχα. Πριν από οποιοδήποτε σκεύασμα, αξίζει να συμβουλευτεί κανείς τον φαρμακοποιό του.

Αν ο βήχας συνοδεύεται από αίσθηση εκκρίσεων στον λαιμό ή στα ιγμόρεια, μπορεί να βοηθήσουν οι ρινικές πλύσεις με φυσιολογικό ορό, ένα ρινικό σπρέι κορτικοστεροειδών ή ένα αντιισταμινικό. Όταν υπάρχει υποψία παλινδρόμησης, συνιστάται να αποφεύγονται τα καρυκεύματα, η σάλτσα ντομάτας, η σοκολάτα, η καφεΐνη και το αλκοόλ, τα γεύματα να είναι μικρότερα και να μην ξαπλώνει κανείς για τουλάχιστον δύο ώρες μετά το φαγητό.

Αντίθετα, τα αντιβιοτικά δεν έχουν θέση, αφού η αιτία είναι ιογενής, όπως επισημαίνουν και οι οδηγίες του βρετανικού NICE.

Πρόληψη, η καλύτερη θεραπεία

Στην Ελλάδα, οι λοιμώξεις του αναπνευστικού πληθαίνουν τους κρύους μήνες. Σύμφωνα με τον Εθνικό Οργανισμό Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ), η περίοδος της γρίπης διαρκεί από τον Οκτώβριο έως τον Απρίλιο, με κορύφωση το πρώτο τρίμηνο του έτους, όταν κυκλοφορούν παράλληλα και οι ιοί του κρυολογήματος.

Ο πιο σίγουρος τρόπος να γλιτώσει κανείς τον επίμονο βήχα είναι να μην κολλήσει εξαρχής. Το τακτικό πλύσιμο των χεριών, τα χαρτομάντιλα μιας χρήσης και η αποφυγή του συνωστισμού σε κλειστούς χώρους περιορίζουν τη μετάδοση. Για τις ομάδες υψηλού κινδύνου, όπως οι άνω των 60 και όσοι έχουν χρόνια νοσήματα, το Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών συστήνει κατά προτεραιότητα εμβολιασμό κατά της γρίπης και της COVID-19.

Τα σημάδια που απαιτούν προσοχή

Ιατρική εκτίμηση χρειάζεται αν τα υπόλοιπα συμπτώματα του κρυολογήματος δεν βελτιώνονται ή εμφανίζονται νέα. Όσοι είναι άνω των 60 ετών, καπνίζουν ή κάπνιζαν για χρόνια, ή έχουν κάποιο νόσημα του αναπνευστικού, όπως άσθμα, δεν πρέπει να περιμένουν περισσότερο από δύο εβδομάδες, συστήνει η Mock.

Το ίδιο ισχύει όταν ο βήχας χειροτερεύει αντί να βελτιώνεται, επηρεάζει την καθημερινότητα ή ξεπερνά τις οκτώ εβδομάδες, οπότε χαρακτηρίζεται χρόνιος και μπορεί να οφείλεται σε άλλη αιτία. Η δύσπνοια, ο πόνος στο στήθος, το αίμα στα πτύελα και η ανεξήγητη απώλεια βάρους αποτελούν επίσης λόγους για άμεση εξέταση.

Ανάλογα με την αιτία, ο γιατρός ενδέχεται να προτείνει εισπνεόμενα για το άσθμα, αλγινικά σκευάσματα για την παλινδρόμηση ή φάρμακα που καταστέλλουν το αντανακλαστικό του βήχα. Αυτά, όμως, προσφέρουν προσωρινή ανακούφιση, όπως σημειώνει η Conroy, μέχρι να κάνει τη δουλειά του ο σημαντικότερος παράγοντας: ο χρόνος.

Πηγή: ygeiamou.gr