Βιτόριο Γκάσμαν: Ο Ιππότης της ιταλικής σκηνής και της μεγάλης οθόνης, διέπρεψε από τον Αισχύλο μέχρι το Χόλιγουντ

Το όνομα του Βιτόριο Γκάσμαν είναι συνώνυμο του Ιταλικού κινηματογράφου και θεάτρου καθώς υπήρξε ένας από τους σημαντικότερους και πιο προικισμένους ηθοποιούς και σκηνοθέτες της γενιάς του. Υπήρξε ένα ιερό τέρας της υποκριτικής που διακρίθηκε τόσο σε δραματικούς όσο και σε κωμικούς ρόλους. Οι ταινίες του αποτελούν «μάθημα» για τις νεότερες γενιές των ηθοποιών.

Ο σπουδαίος Βιτόριο Γκάσμαν, γεννήθηκε σαν σήμερα, πριν 104 χρόνια και συγκεκριμένα, την 1η Σεπτεμβρίου 1922 στη Γένοβα. Ο πατέρας του ήταν ο Γερμανός μηχανικός Χάινριχ Γκάσμαν και η μητέρα του η Εβραία Λουίζα Αμπρόν. Οι γονείς του «έβλεπαν» στο παιδί τους έναν σπουδαίο νομικό. Εκείνος διέθετε ταλέντο και στο μπάσκετ αφού είχε το προνόμιο του ύψους. Τελικά, δεν ακολούθησε ούτε τη μια καριέρα ούτε την άλλη. Η αγάπη του και το έμφυτο χάρισμα που είχε για την υποκριτική, τον οδήγησαν σε καλλιτεχνικά μονοπάτια.

Και ευτυχώς για το κοινό...

Έτσι, μετά την ολοκλήρωση των βασικών σπουδών του, αναζήτησε την τύχη του και την περαιτέρω εκπαίδευσή του στη Ρώμη. Εκεί φοίτησε στην Εθνική Ακαδημία Δραματικής Τέχνης («Λουίτζι ντ’ Αμίκο»). Με το ταλέντο να ρέει και τις ατάκες να βγαίνουν φυσικά σε κάθε σκηνή, θα πίστευε κανείς πως ο Βιτόριο Γκάσμαν είχε μαθητεύσει στη μεγάλη λαϊκή σχολή ηθοποιίας του ιταλικού νότου.

Άλλωστε μια φράση που έχει βγει από τα χείλη του είναι η εξής: «Σε μια λαϊκή αγορά της Νάπολης βρίσκεις περισσότερο ταλέντο απ’ ότι σε όλο το Χόλιγουντ».

Ο Βιτόριο Γκάσμαν είχε τον τίτλο του Ιππότη Μεγαλόσταυρου της Αξίας της Ιταλικής Δημοκρατίας (Cavaliere di Gran Croce Ordine al Merito della Repubblica Italiana). Πρόκειται για την υψηλότερη τιμητική διάκριση που απονέμεται από την Προεδρία της Ιταλικής Δημοκρατίας και η οποία επιβραβεύει εξαιρετικές υπηρεσίες προς το ιταλικό έθνος σε τομείς όπως οι τέχνες, η λογοτεχνία, η οικονομία, η δημόσια διοίκηση και οι κοινωνικές ή ανθρωπιστικές δραστηριότητες.

Η θεατρική πορεία

Πρωτοεμφανίστηκε στο θέατρο το 1942, κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, αρχικά στο Μιλάνο και στη συνέχεια στη Ρώμη. Από τον επόμενο χρόνο άρχισε να γίνεται ευρύτερα γνωστός ερμηνεύοντας σημαντικούς ρόλους, κυρίως υπό τη σκηνοθετική διεύθυνση του Λουκίνο Βισκόντι, που τον κατέστησαν πολύ σύντομα έναν από τους δημοφιλέστερους ηθοποιούς της Ιταλίας.

Το 1952, ο Βιτόριο Γκάσμαν, συγκρότησε τον δικό του θίασο, σε συνεργασία με τον σκηνοθέτη και δραματουργό Λουίτζι Σκουαρτσίνα. Το ευρύτατο ρεπερτόριό του περιλάμβανε έργα πολλών και διαφορετικών συγγραφέων, όπως οι Αισχύλος, Σενέκας, Ουίλλιαμ Σαίξπηρ, Αλέξανδρος Δουμάς, Χένρικ Ίψεν, Ούγκο Μπέτι, Τένεσι Γουίλιαμς, Ζαν Ανούιγ κ.ά.

Κατέκτησε την Ιταλία και το Χόλιγουντ

Στον κινηματογράφο σημείωσε τεράστια επιτυχία, μετρώντας συνολικά 124 συμμετοχές σε κινηματογραφικές και θεατρικές παραγωγές, τόσο στην Ιταλία όσο και στο Χόλιγουντ. Η πρώτη του μεγάλη κινηματογραφική επιτυχία ήρθε το 1949 με το δράμα του Τζουζέπε ντε Σάντις «Πόθοι στους Βάλτους» («Riso Amaro»), με συμπρωταγωνίστρια τη Σιλβάνα Μάγκανο.

Στην καριέρα του συνεργάστηκε με σημαντικούς σκηνοθέτες της Ιταλίας και του παγκόσμιου κινηματογράφου. Ιδιαίτερα, συνδέθηκε με τους μετρ της ιταλικής κωμωδίας Μάριο Μονιτσέλι και Ντίνο Ρίζι, αλλά και με τον Έτορε Σκόλα.

Ο Βιτόριο Γκάσμαν προτιμούσε στην καριέρα του να τιμά τη φιλία γι' αυτό και παρέμεινε πιστός στην συνεργασία του με τους Μονιτσέλι, Ρίζι και Σκόλα. Ίσως αυτό, όμως να του στέρησε συνεργασίες με άλλους κορυφαίους δημιουργούς.

Μεταξύ των πιο αξιομνημόνευτων ταινιών του συγκαταλέγονται:

- «Πόλεμος και ειρήνη» («War and Peace», 1956) σε σκηνοθεσία Κινγκ Βίντορ
- «Ο κλέψας του κλέψαντος» («Soliti Ignoti», 1958) του Μάριο Μονιτσέλι
- «Ο Μεγάλος Πόλεμος» («La Grande Guerra», 1959) του Μάριο Μονιτσέλι
- «Ο Φανφαρόνος» («II Sorpasso», 1962) του Ντίνο Ρίζι
- «Ο Μπρανκαλεόνε στις σταυροφορίες» / «Οι Γενναίοι του Μπρανκαλεόνε» («L’Armata Brancaleone», 1966) του Μάριο Μονιτσέλι
- «Μοντέρνα Τέρατα» («I Nuovi Mostri», 1977) του Έτορε Σκόλα
- «Η Ταράτσα» («La Terrazza», 1980) του Έτορε Σκόλα

Το αξεπέραστο ρεσιτάλ στο «Άρωμα Γυναίκας»

Αξεπέραστη θεωρείται η ερμηνεία του στη δραματική κωμωδία του Ντίνο Ρίζι «Άρωμα Γυναίκας» («Profumo di donne», 1974), όπου έδωσε ρεσιτάλ υποδυόμενος έναν δύστροπο, τυφλό απόστρατο στρατιωτικό. Με τον ίδιο ρόλο αναμετρήθηκε με επιτυχία 20 χρόνια αργότερα ο Αλ Πατσίνο, στο ριμέικ της ταινίας που σκηνοθέτησε ο Μάρτιν Μπρεστ το 1992, κερδίζοντας το 1993 το πρώτο του Όσκαρ Α' Ανδρικού Ρόλου.

Ο «Αττίλας του Φεγγαρόφωτου»

Τα κατάμαυρα μαλλιά και μάτια του, το αθλητικό του παράστημα, το αρχοντικό του στυλ και η αξεπέραστη γοητεία του έκανε τον γυναικόκοσμο της Ιταλίας (και όχι μόνο) να παραληρούν σε κάθε του εμφάνιση. Ο Βιτόριο Γκάσμαν ήταν ένας σύγχρονος Καζανόβας που συναγωνιζόταν τον Μαρτσέλο Μαστρογιάνι σε κατακτήσεις, με τους συμπατριώτες του να του δίνουν το παρατσούκλι «Ο Αττίλας του Φεγγαρόφωτου».

Στην προσωπική του ζωή πραγματοποίησε τρεις γάμους:

- Το 1944 παντρεύτηκε τη συμπρωταγωνίστριά του στο θέατρο Νόρα Ρίτσι, με την οποία απέκτησε μία κόρη, την Πάολα.
- Το 1952 γνώρισε στην Αμερική τη διάσημη ηθοποιό Σέλεϊ Γουίντερς, η οποία παραθέριζε στη Ρώμη με τον τότε αρραβωνιαστικό της Φάρλεϊ Γκρέιντζερ. Αφού χώρισε τη Ρίτσι, παντρεύτηκε τη Γουίντερς στην Αμερική και απέκτησαν μία κόρη, τη Βιτόρια. Το ζευγάρι χώρισε το 1954 —με αιτία τη σχέση του Γκάσμαν με τη νεαρή ηθοποιό Άννα Μαρία Φερέρο, που υποδυόταν την Οφήλια στον «Άμλετ» όπου πρωταγωνιστούσε— και ο ίδιος επέστρεψε στην Ιταλία.
- Το 1972 παντρεύτηκε για τρίτη φορά, με την ηθοποιό Ντιλέτα Ντ’ Άντρεα, με την οποία απέκτησε έναν γιο, τον Τζάκομο.

Ενδιάμεσα, είχε αποκτήσει ακόμα έναν γιο από τη σχέση του με τη Γαλλίδα ηθοποιό Ζιλιέτ Μενιέλ.

Το τέλος

Τα τελευταία χρόνια της ζωής του, ο σπουδαίος ηθοποιός και μέγας καρδιοκατακτητής υπέφερε από διπολική διαταραχή. Ο Βιτόριο Γκάσμαν έφυγε από τη ζωή στο σπίτι του στη Ρώμη στις 29 Ιουνίου 2000, σε ηλικία 77 ετών, κατά τη διάρκεια του ύπνου του.