Η επιστολή της Ελλάδας στον ΟΗΕ που αποδομεί το παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο: Αναδιαμορφώνει κατάφωρα τη γεωγραφία, δεν παράγει έννομα αποτελέσματα
05.11.202606:23
Νίκος Μελέτης
Στην επιστολή επισημαίνεται ότι το μνημόνιο είναι «παράνομο βάσει του διεθνούς δικαίου, ενώ η πρόσφατη φερόμενη ως κύρωσή του από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης δεν μπορεί ούτε να του προσδώσει οποιαδήποτε έννομη ισχύ ούτε να μεταβάλει τον νομικό του χαρακτήρα ως άκυρου και ανυπόστατου»
Στην επιστολή, η οποία έχει ημερομηνία 22 Οκτωβρίου (πριν από την ομιλία του πρωθυπουργού στο ΣΑ) και δημοσιοποιήθηκε τώρα στον ΟΗΕ, η Ελλάδα καταγγέλλει την υποτιθέμενη κύρωση του Τουρκολυβικού Μνημονίου, επισημαίνοντας ότι η Τουρκία και η Λιβύη δεν έχουν ούτε αντικείμενες ούτε παρακείμενες ακτές και, συνεπώς, ούτε θαλάσσια σύνορα. Έτσι, η οριοθέτηση που προκύπτει συνιστά, όπως αναφέρει η επιστολή, «κατάφωρη αναδιαμόρφωση της γεωγραφίας κατά παράβαση του Δικαίου της Θάλασσας» και, ως εκ τούτου, το Μνημόνιο είναι «παράνομο βάσει του διεθνούς δικαίου, ενώ η πρόσφατη φερόμενη ως κύρωσή του από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης δεν μπορεί ούτε να του προσδώσει οποιαδήποτε έννομη ισχύ ούτε να μεταβάλει τον νομικό του χαρακτήρα ως άκυρου και ανυπόστατου, χωρίς να παράγει έννομα αποτελέσματα».
Η Ελλάδα, με την επιστολή της, προειδοποιεί ότι κάθε πράξη που σχετίζεται με το Μνημόνιο και τις παράνομες συντεταγμένες που περιλαμβάνονται σε αυτό αντίκειται στο διεθνές δίκαιο και στερείται οποιασδήποτε νομικής ισχύος.
Στέλνοντας το δικό της μήνυμα, ενόψει και των δημοσιευμάτων που κάνουν λόγο για πιθανές κοινές ερευνητικές δραστηριότητες Τουρκίας και Λιβύης στην περιοχή, η Αθήνα επίσης απορρίπτει εκ νέου το Μνημόνιο συνεργασίας μεταξύ των δύο χωρών για συνεργασία στην έρευνα υδρογονανθράκων (3/10/2022) και προειδοποιεί ότι κάθε ενέργεια σε εφαρμογή αυτού του Μνημονίου, η οποία θίγει τα κυριαρχικά δικαιώματα ή τη δικαιοδοσία της Ελλάδας, συνιστά παραβίαση του διεθνούς δικαίου, ως προς την οποία η Ελλάδα επιφυλάσσεται παντός δικαιώματός της.
Με αφορμή, επίσης, τις γνωστές ρηματικές διακοινώσεις της Λιβύης, με τις οποίες αμφισβητούνται τα ελληνικά οικόπεδα νοτίως της Κρήτης, η Ελλάδα διαμηνύει ότι η κύρωση του Μνημονίου του 2019 δεν θίγει ούτε πρόκειται να θίξει δικαιώματα που απορρέουν για την Ελλάδα από το Διεθνές Δίκαιο και απορρίπτει τα υποτιθέμενα εξωτερικά όρια της λιβυκής υφαλοκρηπίδας, όπως αυτά κατατέθηκαν στον ΟΗΕ από την Τρίπολη (27/5/2025), δηλώνοντας ότι «οι λιβυκές αξιώσεις είναι ατεκμηρίωτες και στερούνται νομικής βάσης».
Η Αθήνα, τέλος, δηλώνει την προσήλωσή της στην ειρηνική επίλυση των ζητημάτων οριοθέτησης, «με καλή πίστη και σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο της θάλασσας, όπως αποδεικνύεται από τις συμφωνίες θαλάσσιας οριοθέτησης που έχει συνάψει με την Ιταλία και την Αίγυπτο».
Ανάλογη επιστολή κατέθεσε στον ΟΗΕ και η Κυπριακή Δημοκρατία μέσω της Μονίμου Αντιπροσώπου της .
Η Ελληνική Επιστολή
A/81/455 - Επιστολή της 22ας Οκτωβρίου 2026 του Μόνιμου Αντιπροσώπου της Ελλάδας στα Ηνωμένα Έθνη, απευθυνόμενη προς τον Γενικό Γραμματέα
Κατόπιν οδηγιών της Κυβέρνησής μου, έχω την τιμή να σας διαβιβάσω τα ακόλουθα σχετικά με την πρόσφατη φερόμενη ως κύρωση, από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης, του «Μνημονίου Κατανόησης μεταξύ της Κυβέρνησης της Δημοκρατίας της Τουρκίας και της Κυβέρνησης Εθνικής Συμφωνίας-Κράτους της Λιβύης σχετικά με την οριοθέτηση των περιοχών θαλάσσιας δικαιοδοσίας στη Μεσόγειο», το οποίο υπεγράφη στις 27 Νοεμβρίου 2019.
Το Μνημόνιο συνήφθη παρά το γεγονός ότι η Τουρκία και η Λιβύη δεν διαθέτουν ούτε παρακείμενες ούτε αντικείμενες ακτές και, κατά συνέπεια, δεν έχουν κοινά θαλάσσια σύνορα. Αγνοεί πλήρως την παρουσία πολυάριθμων ελληνικών νησιών, συμπεριλαμβανομένης της Κρήτης και των Δωδεκανήσων, καθώς και το δικαίωμά τους να παράγουν θαλάσσιες ζώνες πέραν της αιγιαλίτιδας ζώνης. Η οριοθέτηση που προκύπτει συνιστά κατάφωρη αναδιαμόρφωση της γεωγραφίας, κατά παράβαση του διεθνούς δικαίου της θάλασσας, όπως αυτό αποτυπώνεται στη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας και στην καθιερωμένη πρακτική οριοθέτησης.
Ως εκ τούτου, το Μνημόνιο είναι παράνομο βάσει του διεθνούς δικαίου, ενώ η πρόσφατη φερόμενη ως κύρωσή του από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης δεν μπορεί ούτε να του προσδώσει οποιαδήποτε έννομη ισχύ ούτε να μεταβάλει τον νομικό του χαρακτήρα ως άκυρου και ανυπόστατου, χωρίς να παράγει έννομα αποτελέσματα.
Κατά συνέπεια, η Ελλάδα απορρίπτει το Μνημόνιο στο σύνολό του. Στο πλαίσιο αυτό, γίνεται παραπομπή στην επιστολή της 9ης Δεκεμβρίου 2019 του Μόνιμου Αντιπροσώπου της Ελλάδας στα Ηνωμένα Έθνη προς τον Γενικό Γραμματέα, η οποία επισυνάφθηκε στην επιστολή της 14ης Φεβρουαρίου 2020 (A/74/706), καθώς και στις επιστολές της 19ης Μαρτίου 2020 (A/74/758), της 20ής Απριλίου 2020 (A/74/819), της 1ης Ιουνίου 2020 (A/74/872), της 15ης Φεβρουαρίου 2021 (A/75/753), της 17ης Νοεμβρίου 2022 (A/77/604), της 24ης Απριλίου 2023 (A/77/865) και της 17ης Ιανουαρίου 2024 (A/78/718) των Μόνιμων Αντιπροσώπων της Ελλάδας στα Ηνωμένα Έθνη, καθώς και στις ρηματικές διακοινώσεις της 2ας Σεπτεμβρίου 2020 (A/74/1006), της 5ης Αυγούστου 2025 (A/79/983) και της 3ης Σεπτεμβρίου 2025 (A/79/1005) της Μόνιμης Αντιπροσωπείας της Ελλάδας στα Ηνωμένα Έθνη.
Η Ελλάδα επιθυμεί επίσης να υπογραμμίσει ότι κάθε πράξη που φέρεται να έχει θεσπιστεί κατ’ εφαρμογή του εν λόγω Μνημονίου, συμπεριλαμβανομένου του νομοσχεδίου κύρωσης, καθώς και κάθε πράξη που φέρεται να βασίζεται στις παράνομες συντεταγμένες που περιλαμβάνονται σε αυτό, αντίκειται στο διεθνές δίκαιο και στερείται οποιασδήποτε έννομης ισχύος.
Στο πλαίσιο αυτό, η Ελλάδα επαναλαμβάνει την αντίθεσή της και διαμαρτύρεται έντονα για τη σύναψη του «Μνημονίου Κατανόησης μεταξύ της Κυβέρνησης της Δημοκρατίας της Τουρκίας και της Κυβέρνησης Εθνικής Ενότητας-Κράτους της Λιβύης για τη Συνεργασία στον Τομέα των Υδρογονανθράκων», το οποίο υπεγράφη στις 3 Οκτωβρίου 2022, στο μέτρο που αυτό αποσκοπεί στην εφαρμογή του Μνημονίου του 2019 ή βασίζεται με οποιονδήποτε άλλο τρόπο στην υποτιθέμενη οριοθέτηση που περιλαμβάνεται σε αυτό.
Η Ελλάδα υπογραμμίζει περαιτέρω ότι κάθε ενέργεια που αναλαμβάνεται στο πλαίσιο της φερόμενης εφαρμογής του Μνημονίου που υπεγράφη στις 3 Οκτωβρίου 2022 και η οποία θίγει τα κυριαρχικά δικαιώματα ή τη δικαιοδοσία της Ελλάδας συνιστά παραβίαση του διεθνούς δικαίου, ως προς την οποία η Ελλάδα επιφυλάσσεται παντός δικαιώματός της.
Υπό το φως των ανωτέρω, η κύρωση του Μνημονίου του 2019 δεν θίγει και δεν πρόκειται να θίξει οποιαδήποτε δικαιώματα που απορρέουν για την Ελλάδα από το διεθνές δίκαιο, ούτε τις θέσεις που έχει διατυπώσει η Ελλάδα σχετικά με τις αξιώσεις της Λιβύης επί θαλάσσιων ζωνών, οι οποίες αντίκεινται στο διεθνές δίκαιο.
Ειδικότερα, όσον αφορά την «επίσημη θέση της Λιβύης σχετικά με τα εξωτερικά όρια της υφαλοκρηπίδας της στη Μεσόγειο Θάλασσα» (συμπεριλαμβανομένων των σχετικών συντεταγμένων και του χάρτη που περιλαμβάνονται στο παράρτημα της ρηματικής διακοίνωσης της 27ης Μαΐου 2025 της Μόνιμης Αντιπροσωπείας της Λιβύης στα Ηνωμένα Έθνη προς τον Γενικό Γραμματέα (A/79/916)), η Ελλάδα θεωρεί ότι οι λιβυκές αξιώσεις είναι ατεκμηρίωτες και στερούνται νομικής βάσης. Στο πλαίσιο αυτό, η Ελλάδα επαναλαμβάνει τη θέση της, όπως αυτή διατυπώθηκε στη ρηματική διακοίνωση της 3ης Σεπτεμβρίου 2025 της Μόνιμης Αντιπροσωπείας της Ελλάδας στα Ηνωμένα Έθνη προς τον Γενικό Γραμματέα (A/79/1005).
Τέλος, με την επιφύλαξη όλων των δικαιωμάτων της, η Ελλάδα επαναλαμβάνει την ισχυρή προσήλωσή της στην ειρηνική επίλυση οποιουδήποτε ζητήματος οριοθέτησης με γειτονικές χώρες στη Μεσόγειο, με καλή πίστη και σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο της θάλασσας, όπως αποδεικνύεται από τις συμφωνίες θαλάσσιας οριοθέτησης που έχει συνάψει με την Ιταλία και την Αίγυπτο.
Θα σας ήμουν ευγνώμων εάν η παρούσα επιστολή μπορούσε να κυκλοφορήσει ως έγγραφο της Γενικής Συνέλευσης, στο πλαίσιο του θέματος 74 της ημερήσιας διάταξης, και να δημοσιευθεί στον ιστότοπο της Διεύθυνσης Ωκεάνιων Υποθέσεων και Δικαίου της Θάλασσας, καθώς και στην επόμενη έκδοση του Δελτίου Δικαίου της Θάλασσας.