Διαχρονικά οι μονές του Αγίου Ορους εκτιμάται ότι διαθέτουν υψηλή πολιτική επιρροή, ειδικά στη Βόρεια Ελλάδα, και οι πολιτικοί αρχηγοί σπεύδουν ο ένας μετά τον άλλον - Οι δίαυλοι επικοινωνίας του Κυριάκου Μητσοτάκη και των στελεχών της κυβέρνησης και οι επισκέψεις Τσίπρα, Σαμαρά, Βελόπουλου και Νατσιού
Ενα πρόσωπο τις τελευταίες εβδομάδες ένωσε, τρόπον τινά, τον Κυριάκο Μητσοτάκη και τον Αλέξη Τσίπρα. Ισως πολλοί δεν το πρόσεξαν, αλλά τόσο ο πρωθυπουργός όσο και ο πρόεδρος της ΕΛΑΣ συναντήθηκαν με τον ηγούμενο της μονής Σίμωνος Πέτρας του Αγίου Ορους κ. Ελισσαίο.
«Ψέλνεις στη Σιμωνόπετρα και ακούγεται στον Αδη» έγραψε ο κ. Τσίπρας επικαλούμενος τον στίχο του Θανάση Παπακωνσταντίνου και συνοδεύοντας την ανάρτησή του με φωτογραφίες μαζί με τον κ. Ελισσαίο στην «Αετοφωλιά», όπως αλλιώς αποκαλείται η Σιμωνόπετρα.
Και ο κ. Μητσοτάκης, όμως, είχε την ευκαιρία να συναντηθεί με τον κ. Ελισσαίο, με τον οποίον διατηρεί ισχυρή προσωπική σχέση. Πηγαίνοντας προς την Αρναία της Χαλκιδικής προ εβδομάδων ο πρωθυπουργός σταμάτησε στο γυναικείο μοναστήρι στην Ορμύλια. Εκεί τον περίμενε ο κ. Ελισσαίος, με τον οποίο συζήτησαν αναλυτικότερα, συνοδεία καφέ και γλυκού, στο Συνοδικό της Μονής.
Φορέας επιρροής
Για πολλά χρόνια το Αγιον Ορος έχει αποτελέσει πεδίο πολιτικών συγκρούσεων και διεκδικήσεων. Αναντίρρητα πολλές μονές έχουν διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην «κατεύθυνση» ψήφων, κυρίως προς κόμματα της Δεξιάς, πέραν της Ν.Δ. Οι φήμες, βεβαίως, δεν διασταυρώνονται πάντα, πλην όμως είναι σαφές ότι από το Αγιον Ορος υπήρξε απευθείας γραμμή στήριξης του κόμματος Νίκη, που ως κομήτης εμφανίστηκε στην πολιτική ζωή του τόπου από το πουθενά το 2023.
Ομοίως και ο Κυριάκος Βελόπουλος διατηρεί ισχυρές σχέσεις με μοναστήρια του Αγίου Ορους. Αυτό που χρειάζεται κανείς να καταλάβει είναι ότι φορείς επιρροής δεν είναι οι μονές αποκλειστικά εντός των ορίων του. Αντιθέτως, το πιο κρίσιμο είναι η επιρροή που ασκούν οι Αγιορείτες σε άλλες μονές, κυρίως σε νομούς της Μακεδονίας και όχι μόνο.
Τα χρόνια της έντασης
Στην κυβέρνηση, η κατάσταση που διαμορφωνόταν στο Άγιον Όρος «χτύπησε καμπανάκι» μετά τις εκλογές του 2023 και την άνοδο κομμάτων στα δεξιά της Ν.Δ. Είχε μεσολαβήσει και η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, με τη Μόσχα να έχει ιστορικά κρίσιμους μηχανισμούς επιρροής σε αυτό. Η κατάσταση επιδεινώθηκε ιδιαίτερα μετά την προαναγγελία Μητσοτάκη για την ψήφιση του γάμου ομοφύλων, την πολύμηνη συζήτηση που εξελίχθηκε και την ψήφιση του νόμου εν τέλει στις αρχές του 2024.
Οι Αγιορείτες εξοργίστηκαν και το κατέστησαν σαφές με όλους τους τρόπους. Τα αποτελέσματα των ευρωεκλογών του 2024 ήρθαν προς επίρρωσιν αυτού του κλίματος, καθώς τα κόμματα στα δεξιά της Ν.Δ. ενίσχυσαν την παρουσία τους, ενώ η Ν.Δ. έπεσε κάτω από το 30%. Προφανώς, αυτό δεν οφείλεται στη… θεία πρόνοια.
Στο Μέγαρο Μαξίμου κατάλαβαν πόσο δύσκολα ήταν τα πράγματα αρκετούς μήνες μετά, όταν θέλησαν να οργανώσουν μια επίσκεψη του κ. Μητσοτάκη στο Αγιον Ορος, στο τέλος της άνοιξης του 2025. Τότε, στη συνεδρίαση της Ιεράς Κοινότητας και αντιδρώντας στο πρόγραμμα που είχε καταρτίσει ο πολιτικός διοικητής του Αγίου Ορους, Αλκιβιάδης Στεφανής, εκπρόσωποι επτά μοναστηριών έλαβαν τον λόγο και εξέφρασαν ανοιχτά τη διαφωνία τους με την προοπτική έλευσης του πρωθυπουργού στο «Περιβόλι της Παναγιάς».
Ηταν οι εκπρόσωποι των μονών Φιλοθέου, Κωνσταμονίτου, Καρακάλου, Δοχειαρίου, Γρηγορίου, Κουτλουμουσίου και Αγίου Παύλου, που επί της ουσίας έλεγαν ότι ο κ. Μητσοτάκης ήταν persona non grata.
Εν τέλει, η επίσκεψη οργανώθηκε πιο προσεκτικά και έγινε στις αρχές Ιουλίου του ίδιου έτους, χωρίς κανένα παρατράγουδο. Ο πρωθυπουργός έγινε δεκτός στις Καρυές από την Ιερά Επιστασία και την Ιερά Κοινότητα και επισκέφθηκε τις μονές Ιβήρων, Βατοπεδίου, Σίμωνος Πέτρας και Ξενοφώντος.
Σε αυτή την επίσκεψη, ο κ. Μητσοτάκης ανακοίνωσε χρηματοδότηση ύψους 100 εκατ. ευρώ έως το 2030 για τα μοναστήρια. Τα χρήματα αφορούν έργα συντήρησης, αποκατάστασης από σεισμούς, προστασίας κειμηλίων, περιβάλλοντος, υποδομών για προσκυνητές, αλλά και ηλεκτρικής διασύνδεσης.
Το Μαξίμου
Από το καλοκαίρι του 2025 τα πράγματα φαίνεται ότι έχουν καταλαγιάσει. Κλειδί για να πέσουν οι τόνοι είναι τα κρίσιμα έργα που δρομολογούνται σε πολλές μονές: βιβλιοθήκες ανακαινίζονται, συντηρούνται ιερά κειμήλια, διορθώνονται ζημιές που προκλήθηκαν από φυσικές καταστροφές. Ακόμα και η Μονή Ιβήρων απέκτησε λιμάνι.
Ολα αυτά, όμως, δεν έγιναν στον αυτόματο, κρίσιμο ρόλο παίζουν οι άνθρωποι. Και υπάρχουν άνθρωποι του Μαξίμου που όλον αυτόν τον καιρό έχουν αναπτύξει «ασφαλείς διαύλους» και επικοινωνίες με γέροντες του Ορους που έχουν ιδιαίτερο gravitas, όπως με τον Ελισσαίο της Σιμωνόπετρας, τον Εφραίμ του Βατοπεδίου, τον Αλέξιο της Ξενοφώντος και τον Ναθαναήλ της Ιβήρων.
Ρόλο στο παρασκήνιο διαδραματίζει ο σύμβουλος του πρωθυπουργού Χρήστος Ζωγράφος, ο οποίος έχει παραδοσιακές επαφές με την Εκκλησία και έχει χειριστεί ουκ ολίγες «ηλεκτρικές» καταστάσεις, ειδικά τα τελευταία χρόνια. Ο κ. Ζωγράφος διαδραματίζει ρόλο «διεκπεραιωτή», φροντίζοντας να προχωρούν πρακτικά αιτήματα που έχουν οι μονές, στο πλαίσιο της επαυξημένης χρηματοδότησης που έχει παρασχεθεί από την Πολιτεία.
Επίσης διατηρεί στενές επαφές με τον σαραντάρη Αρχιερατικό Επίτροπο της Ιεράς Συνόδου και εξ απορρήτων του Αρχιεπισκόπου Ιερώνυμου, Εμμανουήλ Παπαμικρούλη. Σε ανοιχτή γραμμή με την Αρχιεπισκοπή, κυρίως για κανονιστικά θέματα, είναι και ο γενικός γραμματέας του πρωθυπουργού Στέλιος Κουτνατζής. Ο κ. Ζωγράφος επίσης διατηρεί ισχυρές σχέσεις με γέροντες του Ορους, όπως με τον κ Ελισσαίο, τον κ. Εφραίμ και τον κ. Ναθαναήλ.
Και άλλοι παράγοντες του Μαξίμου βεβαίως διατηρούν επαφές με το Αγιον Ορος. Για παράδειγμα, ο πρωθυπουργικός σύμβουλος Θανάσης Νέζης, πέρα από τις πολύ καλές προσωπικές σχέσεις που διατηρεί με μητροπολίτες της Πελοποννήσου (ο ίδιος κατάγεται από τη Μεσσηνία), αρέσκεται στις «λιτές» μονές του Ορους, όπως η Μονή Σταυρονικήτα.
Ακόμα, ο διευθυντής του πρωθυπουργικού γραφείου στη Θεσσαλονίκη, Μιχάλης Μπεκίρης, ασχολείται συχνά με ζητήματα που αφορούν μονές της Βόρειας Ελλάδας και μετόχια των αγιορείτικων μονών σε νομούς όπως η Πιερία ή η Ημαθία, ενώ διατηρεί ισχυρές σχέσεις με μητροπολίτες όπως ο κ. Φιλόθεος της Θεσσαλονίκης και ο κ. Βαρνάβας της Καλαμαριάς. Ακρως αποδεκτός από τους Αγιορείτες είναι και ο υφυπουργός Μακεδονίας-Θράκης Κώστας Γκιουλέκας.
Ο στόχος του Μεγάρου Μαξίμου είναι απλός και αυτός είναι και ένας βασικός στόχος της διοίκησης του Αλκιβιάδη Στεφανή στις Καρυές: να υπάρξει ηρεμία, πνεύμα συνεργασίας και να ανακοπούν οι «μονόπαντες» διαρροές προς τα δεξιά της Ν.Δ. «Οσο υπάρχει ηρεμία και δεν υπάρχουν εντάσεις, όλα μπορούν να γίνουν», αναφέρει στο «ΘΕΜΑ» πηγή με γνώση των λεπτών ισορροπιών. Και ο κ. Στεφανής κάνει καθημερινά αυτή την άσκηση ισορροπιών.
Ο Τσίπρας… ένθεος
Σε αυτό το πλαίσιο, η παρουσία του κ. Τσίπρα στο Αγιον Ορος προκάλεσε συζητήσεις. Είναι εμφανές ότι ο κ. Τσίπρας δεν έχει πέρασμα στα δεξιά του πολιτικού χάρτη, αλλά θέλει να προωθήσει ένα πιο ήπιο και κεντρογενές προφίλ, καθώς δεν είναι πλέον ο ριζοσπάστης αριστερός ηγέτης που δηλώνει περήφανα άθεος.
Στο Αγιον Ορος λέγεται από όλους ότι τον πήγε ο Δημήτρης Λινός, καθηγητής της Ιατρικής, ο οποίος τα τελευταία χρόνια έχει χειροτονηθεί ιερέας. Ο σύζυγος της βουλευτή Αθηνάς Λινού διατηρεί στενή και προσωπική σχέση με τον κ. Τσίπρα, ενώ είχε συνεννοηθεί με τις διοικητικές αρχές της Αθωνικής Πολιτείας για την επίσκεψη του προέδρου της ΕΛΑΣ.
Ενα ακόμα πρόσωπο πολύ κοντά στον κ. Τσίπρα με ισχυρές σχέσεις με τα Θεία είναι ο Κώστας Δήμτσας, διευθύνων σύμβουλος της «Αποστολής» της Ιεράς Αρχιεπισκοπής. Για κάποιο διάστημα ο κ. Δήμτσας είχε χρηματίσει και πολιτικός διοικητής του Αγίου Ορους, ο οποίος εν συνεχεία αντικαταστάθηκε από τον εφοπλιστή Θανάση Μαρτίνο. Ο κ. Δήμτσας έχει ισχυρές σχέσεις με πολλές μονές του Αγίου Ορους.
Η παρουσία του Αλέξη Τσίπρα στο Αγιον Ορος ήταν μια προσπάθεια να προωθήσει ένα πιο κεντρογενές προφίλ
Σαμαράς, Βελόπουλος, Νατσιός
Στις επικείμενες εκλογές θα φανεί κατά πόσο οι επικεφαλής των κομμάτων στα δεξιά της Ν.Δ. διατηρούν βραχίονες επιρροής στο Αγιον Ορος. Ο κ. Βελόπουλος της Ελληνικής Λύσης είναι τακτικός επισκέπτης και διατηρεί σχέσεις με αρκετές μονές, ενώ το 2023 είχε κατηγορηθεί για στενές σχέσεις με τους «αντάρτες» της Μονής Εσφιγμένου από τον ηγούμενό της κ. Βαρθολομαίο.
Ο Δημήτρης Νατσιός, επίσης τακτικός επισκέπτης του Ορους, είδε το κόμμα του να παίρνει πάνω από 10% στις ευρωεκλογές του 2024 στην Πιερία, από την οποία και ο ίδιος έλκει την καταγωγή του, ενώ πολλές φορές ο λόγος του έχει έντονη θεολογική φόρτιση.
Ο κ. Νατσιός έχει γνωστές σχέσεις με τη Μονή Σταυρονικήτα και όχι μόνο, αλλά και με τον γέροντα Εφραίμ του Βατοπεδίου. Βεβαίως, ο Εφραίμ είναι κάτι σαν… rock star του Αγίου Ορους και άλλωστε η μονή του είναι δεύτερη τη τάξει και από τις πιο πλούσιες. Διατηρεί σχέση με τον κ. Βελόπουλο, από εκεί πέρασε ο κ. Τσίπρας, αλλά και ο Αντώνης Σαμαράς προ μηνών, όπου είχε και πάλι εκφράσει έναν χρησμό για το αν θα κάνει κόμμα.
Ο Δημήτρης Νατσιός διατηρεί στενές σχέσεις με μονές εντός και εκτός Αγίου Ορους
Ο Αντώνης Σαμαράς επισκέφθηκε πέρυσι το Αγιον Ορος, αφήνοντας τους πρώτους υπαινιγμούς για τη δημιουργία κόμματος
Οποιος θέλει πάντως να καταλάβει την ισχύ του Αγίου Ορους, αρκεί να δει την πρόσφατη εκδήλωση στο Μέγαρο Μουσικής για τα 50 χρόνια διαδρομής της Μονής Ξενοφώντος.
Παρόντες και κεντρικοί ομιλητές ήταν ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Κώστας Τασούλας και ο Αρχιεπίσκοπος Ιερώνυμος, ενώ στις πρώτες σειρές μπορούσε να δει κανείς υπουργούς όπως ο Παύλος Μαρινάκης, ο Βασίλης Κικίλιας, ο Νίκος Παπαϊωάννου κ.ά.